Еуропаның орталық банктері алтын қорын АҚШ тан әкетіп жатыр: алтын көші күшейді

Сарапшылар ЕО мен АҚШ-та бұғатталған ресейлік активтер жағдайы көптеген елдер үшін сабақ болғанын айтады. Соның нәтижесінде мемлекетке тиесілі кез келген активтің қауіпсіздігіне қатысты күмән күшейді.

Алтынды қайтару үдерісі

2026 жылдың наурыз айында Франция орталық банкі АҚШ-тан алтын қорын толық репатриациялағанын ресми түрде жариялады. Соңғы 129 тонна алтын елге қайтарылды. Ресми мәлімдемеде бұл шешімнің саяси емес, экономикалық тұрғыдан тиімді екені, яғни алтынды Еуропада сақтау қисындырақ екені айтылды.

Бірақ Франция бұл бағытта жалғыз емес. Мажарстан алтын қорын толықтай шетелден қайтарды. Австрия өз қорының 50%-ын ел аумағына көшірді. Ал басқа мемлекеттерде осы мәселеге қатысты қызу пікірталастар жүріп жатыр.

АҚШ үшін бұл маңызды белгі саналады. Бұған дейін әлемнің көптеген елдері алтындарын америкалық қоймаларда сақтауды жөн көрсе, енді бұл үрдіс кері бағытқа өзгеріп отыр.

Саяси факторлар

Кейбір елдер алтынды қайтару үдерісін бірнеше жыл бұрын бастаған. Сарапшылар мұның бір себебі — АҚШ пен Еуропа арасындағы болашақ қарым-қатынасқа қатысты белгісіздік екенін айтады.

Мысалы, Германия 2013–2017 жылдары АҚШ-тан 300 тонна алтын қайтарды. Қазіргі уақытта елде тағы шамамен 1236 тоннаны елге әкелу мәселесі талқыланған.

Нидерланды 2014 жылы 122,5 тонна алтынды қайтарып, кейін оны сақтауға арналған арнайы кешен салды. Қазір қалған бөлігін қайтару мәселесі қарастырылып жатыр.

Австрия активтерді сақтау құрылымын қайта қарап, алтынның 50%-ын өз аумағында, 30%-ын Лондонда, 20%-ын Швейцарияда сақтауды жоспарлап отыр.

Мажарстан соңғы жылдары алтын қорын едәуір ұлғайтып, оны толықтай ел ішінде сақтауға көшті. Бұл шешім инфляция тәуекелдері мен жаһандық қарыздың өсуіне байланысты қабылданған.

Бұл үрдіс тек Еуропамен шектелмейді. Африка және Таяу Шығыс елдері де алтын қорларын қайтаруға кірісті. Мысалы, Нигерия осындай шешім қабылдаса, Сауд Арабиясы да ұқсас қадамға ниет білдірген.

Долларға сенімнің әлсіреуі

Сарапшылардың айтуынша, бұл өзгерістер АҚШ-қа деген сенімнің төмендеуін көрсетеді. Бұған дейін Вашингтон өзге елдердің алтын қорларын бақылау арқылы ықпал ету құралына ие болған еді. Енді бұл мүмкіндік әлсіреп келеді.

Алтынға деген сұраныстың артуы тарихи тұрғыда доллар бағамына қысым түсіреді. Қазіргі таңда алтын толықтай долларды алмастырмаса да, орталық банктердің ұзақ мерзімді резервтерінде оның үлесі артып келеді.

2025 жылдың қазан айында әлем елдерінің орталық банктеріндегі алтын қоры соңғы 30 жылда алғаш рет АҚШ-тың қазынашылық облигацияларына салынған инвестициялардан асып түсті.

Сарапшылардың қорытындысына сәйкес, алтын қорын көбейту — долларға балама іздеудің айқын белгісі. Бұл үрдіс күшейген сайын АҚШ валютасының инвестициялық тартымдылығы төмендеуі мүмкін.

Сонымен қатар, доллардың әлемдік саудадағы үстемдігін жоғалтуы АҚШ-тың қаржы ағындарын бақылау мүмкіндігін де әлсіретеді. Егер халықаралық есеп айырысулар америкалық жүйеден тыс жүргізілсе, санкциялар мен шоттарды бұғаттау тетіктері бұрынғыдай тиімді болмайды.

Еске сала кетейік, бұған дейін алтын бағасы 6 мың долларға дейін қымбаттауы мүмкін екенін жаздық.