Грузия дипломаты: Қазақстанда өткен референдум халықаралық тәжірибеге толық сәйкес келеді

Қазіргі таңда конституциялық референдумдар ауқымды институционалдық өзгерістерді заңдастырудың негізгі құралына айналды. Мұндай пікірді дипломатия және халықаралық құқық мәселелері бойынша халықаралық сарапшы Давид Апциаури Қазақстан Президенті жанындағы Қазақстан стратегиялық зерттеулер институты (ҚСЗИ) мен Maqsut Narikbayev University (MNU) бірлесіп ұйымдастырған «Қазақстанның жаңа конституциялық моделі: орнықты әрі заманауи мемлекет жолында» атты халықаралық сарапшылар дөңгелек үстелінде білдірді, деп жазады Egemen.kz.

Фото: t.me/kisi_kz

Сарапшының айтуынша, конституциялық референдумдар заманауи саяси жүйелерде ерекше орын алады, себебі олар азаматтарға мемлекеттің негізгі құрылымы туралы шешім қабылдауға тікелей қатысуға мүмкіндік береді.

«Қолданыстағы жүйе аясындағы саяси өкілдікті айқындайтын кәдімгі сайлаулардан айырмашылығы, конституциялық референдумдар қоғамға саяси жүйенің құрылымын қалыптастыруға тікелей қатысуға мүмкіндік береді», деді Давид Апциаури.

Ол сондай-ақ түрлі елдердің үкіметтері кең ауқымды институционалдық өзгерістер кезеңінде, реформалардың кең демократиялық легитимдігін қамтамасыз ету қажет болғанда, референдумдарға жүгінетінін атап өтті. Сарапшының бағалауынша, 2026 жылғы 15 наурызда Қазақстанда өткен жаңа Конституция бойынша референдум халықаралық тәжірибеге толық сәйкес келеді.

Апциауридің айтуынша, салыстырмалы саясаттану зерттеулері соңғы онжылдықтарда референдумдардың институционалдық реформаларды қоғамдық мақұлдау тетігі ретінде жиі қолданылып келе жатқанын көрсетеді. Мәселен, 1990-2021 жылдар аралығында әлемде 1 500-ден астам жалпыұлттық референдум өткізілген, олардың жартысынан астамы дәл осы кезеңге тиесілі.

Орталық референдум комиссиясы: Жаңа Конституция қабылданды

Халықаралық тәжірибе сондай дауыс берулердің әдетте саяси жаңғырту кезеңдерінде өтетінін де көрсетеді. Мысалы, Францияда 1962 жылғы референдум тікелей президент сайлауын енгізсе, Түркияда 2017 жылы президенттік басқару нысанына көшу мақұлданды, ал Чилиде 2020-шы жылдардың басында референдумдар конституциялық өзгерістерді қоғамдық талқылаудың құралына айналды.

Сарапшының пікірінше, Қазақстан негізгі институционалдық реформаларды азаматтардың тікелей қатысуы арқылы бекітетін жаһандық үрдісті ұстанып отыр. Ол сондай-ақ мемлекеттік жүйені жаңғырту жөніндегі пікірталастар 2019 жылдан бері жүргізіліп келе жатқанын атап өтті, сондықтан референдум ұзаққа созылған қоғамдық және сараптамалық талқылаудың шарықтау шегіне айналды.

Апциаури реформаны институционалдық тұрғыда дайындау мәселесіне де назар аударды. Оның айтуынша, құрамына парламент өкілдері, мемлекеттік органдар, академиялық қауымдастық және азаматтық қоғам кірген Конституциялық комиссияны құру конституциялық өзгерістерді дайындаудың халықаралық тәжірибесіне сәйкес келеді.

Қорытындылай келе, сарапшы конституциялық референдумдардың құқықтық реформаны, саяси пікірталасты және қоғамдық қатысуды біріктіретін күрделі үдеріс екенін атап өтті.

Мемлекет басшысына республикалық референдум нәтижесіне орай құттықтау жеделхаттары келіп түсті

Соңғы жаңалықтар

Дихан Қамзабекұлы ІІ дәрежелі «Барыс» орденімен марапатталды

Марапат • Бүгін, 16:33

Шымкент көшелеріне 1,6 млн түп гүл егіледі

Шымкент • Бүгін, 16:23

Енді кез келген банкте тұрғын үйге ақша жинауға болады

Қаржы • Бүгін, 16:06

Қазақстанда көктемгі әскерге шақыру басталды

Әскер • Бүгін, 15:53

Елімізде нәресте өлімі 28,5%-ға азайды

Медицина • Бүгін, 15:49

Щучинсктегі жарылыстан зардап шеккендердің жағдайы қалай?

Қоғам • Бүгін, 15:45

Жаңа Конституция ауыл тұрғындары үшін әлеуметтік әділеттіліктің құралына айналады

Ата заң • Бүгін, 15:28

Шымкентте аудан әкімі ер адамды соққыға жықты: Тәртіптік іс қозғалды

Оқиға • Бүгін, 15:03

Астанада 18 мыңнан астам бала бір мезетте асық ойнады

Руханият • Бүгін, 15:02

Мемлекет басшысы: Ата заң – бәсекеге қабілетті Қазақстанның жаңа Жарғысы

Президент • Бүгін, 14:57

Елімізде алғаш рет әкімшілік істер бойынша рақымшылық жасалады

Президент • Бүгін, 14:51

Тоқаев: Жаңа Конституция Қазақстанның жаңа дәуіріне жол ашады

Президент • Бүгін, 14:46

Президент: Жаңа Халық Конституциясы – келер ұрпақпен бірге жасай беретін қасиетті құжат

Президент • Бүгін, 14:34

Мемлекет басшысы жаңа Конституцияға қол қойды

Президент • Бүгін, 14:20

Президент Конституцияны қабылдауға арналған салтанатты жиынға қатысты

Президент • Бүгін, 14:15

Барлық жаңалықтар