Халық белсене қатысып, қолжетімді орта қалыптасқан : ТМПА байқаушылары Құрылтай сайлауының барысы туралы не айтты?

Миссия өкілдері азаматтардың белсенділігін, дауыс беру үдерісінің ашықтығын, сайлау комиссиясы мүшелерінің жоғары деңгейдегі дайындығы мен ерекше қажеттілігі бар адамдарға сайлауда жақсы жағдай жасалғанын атап өтті. Бақылаушылар барған учаскелерде заңбұзушылық тіркелмеген.

Алматыда жұмыс істеген топтың құрамына Түркия, Әзербайжан мен Қырғызстан парламентінің өкілдері кірді. Олардың қатарында ТМПА-ның Құқықтық мәселелер мен халықаралық қатынас жөніндегі комиссиясының мүшесі, Түркия Ұлы Ұлттық Мәжілісінің депутаты Филиз Кылыч; ТМПА-ның Білім, мәдениет, әлеуметтік және гуманитарлық мәселе жөніндегі комиссиясының мүшесі, Әзербайжан Милли Мәжілісінің депутаты Хикмет Мамедов; ТМПА-ның Білім, мәдениет, әлеуметтік және гуманитарлық мәселе жөніндегі комиссиясының төрағасы міндетін атқарушы, Қырғыз Республикасы Жогорку Кенешінің депутаты Ұлықбек Карыбек уулу мен ТМПА Бас хатшысының орынбасары міндетін атқарушы Бектур Базакечев бар.

Филиз Кылычтың айтуынша, сайлау учаскелерінде тыныш әрі қолайлы жағдай қалыптасып, комиссия қызметкерлері өз міндетін жақсы меңгерген.

«Сайлау учаскелері өте жақсы дайындалған. Әсіресе, көру қабілеті бұзылған және мүгедектігі бар басқа да адамдар үшін барлық қажетті жағдайды жасағаны көрініп тұр. Жауапты тұлғалар сайлауды ұйымдастыру мәселесін жақсы біледі екен, жоғары деңгейде дайындалған», – дейді Филиз Кылыч.

Ол мұндай жұмыстың Түркияда да жүргізілетінін атап өтті. Алайда Қазақстанның дауыс беруге қолжетімді жағдай жасау тәжірибесі ерекше назар аударуға лайықты екенін айтты. Түркия өкілі өтіп жатқан сайлауды бүкіл түркі әлемі үшін маңызды оқиға деп атап, Құрылтайдың жаңа құрамына сайланатын депутаттарға сәттілік тіледі.

«Бұл сайлау қазақ халқына, Қазақстан Республикасы мен бүкіл түркі әлеміне игілік әкелсін деп тілеймін. Бауырлас Қазақстанмен ынтымақтастығымыз одан әрі нығая түседі деп үміттенемін», – деп ағынан жарылды ол.

Әзербайжан Милли Мәжілісінің депутаты Хикмет Мамедов саяси бәсекелестікке және сайлауға жеті партияның қатысып отырғанына назар аударды. Оның айтуынша, әртүрлі саяси күштер сайлауда елдің дамуына қатысты түрлі көзқарасты, дүниетаным мен тәсілді білдіреді.

«Сайлауға жеті партияның қатысуының өзі – демократия. Бұл – демократия мерекесі, өйткені мұнда жеті түрлі пікір, жеті түрлі дүниетаным мен жеті түрлі саяси көзқарас ұсынылған. Жалпы, Құрылтай дәстүрі барлық түркі халықтарына тарихи тұрғыдан жақын. Біздің ата-бабаларымыз маңызды мемлекеттік шешімді дәл осындай жиында қабылдаған. Сондықтан Қазақстанның бұл қоғамдық диалог формасын қайта жаңғыртып жатқанына қуаныштымыз. Бұл – исі түркіге ортақ тарихи мұра», – деді Хикмет Мамедов.

Дауыс беру күніне дейін миссия өкілдері саяси партиялармен кездесіп, сайлау науқанының барысын талқылады. Бақылаушының айтуынша, кездесуге қатысушылар сайлауға кедергі келтіретін ешнәрсені байқамаған.   

Хикмет Мамедов жаңа бір палаталы Құрылтайдың құрылуы маңызды шешімдер қабылдайтын ұлттық дәстүрге сәйкес келетінін де атап өтті. Ол Қазақстан азаматтарының саяси ерік-жігеріне құрмет білдіріп, жеңісті сайлаушылар қолдаған партия иеленуі тиіс екенін айтты.

Қырғызстан өкілі Ұлықбек Карыбек уулу бақылаушылардың алты сайлау учаскесіне барғанын хабарлады. Оның айтуынша, дауыс беру ұлттық заңнама мен демократиялық стандартқа сәйкес ұйымдастырылған.

Бақылаушылар дауыс беру құпиясының сақталуына, комиссиялар  жұмысының ашықтығы мен азаматтардың белсенділігіне назар аударды. Учаскелерде әр жастағы сайлаушылар, оның ішінде жастар мен аға буын өкілдері болды. Демалыс күні болғанына қарамастан, тұрғындар дауыс беруге келіп, бақылаушылар барған учаскеде белсенділік жоғары болған.

Бектур Базакечев миссия өкілдерінің Алматы қаласының аумақтық сайлау комиссиясымен, саяси партиялармен және сайлау үдерісінің басқа да қатысушыларымен кездесулер өткізгенін айтты. Бұл кездесулер учаскелердің дайындығы мен дауыс беруді ұйымдастыру барысы туралы ақпарат алуға мүмкіндік берген.

«Сайлаушының учаскеге келуінен бастап бюллетеньді жәшікке салуына дейінгі бүкіл үдерістің ашық, жария әрі ешқандай қысымсыз өтіп жатқанын көрдік», – деді ол.

Бақылау дауыс беру аяқталып, бюллетеньдер саналғанға дейін жалғасады. Осыдан кейін миссия өзінің қорытынды есебін ұсынады.

23 тамыздағы сайлау жаңа бір палаталы Құрылтай депутаттарын сайлау жөніндегі алғашқы сайлау болды. Оның құрамына бірыңғай жалпы ұлттық сайлау округі бойынша партиялық тізімдермен сайланатын 145 депутат кіреді. Депутаттық мандат үшін жеті саяси партия бақ сынап жатыр.