Иноагенттер тізімі : Қазақстанда кімдерді шетел қаржыландырады?

Фото: Ашық дереккөз

Мұндай тізімді жариялау шетелдік қаржыландырудың ашықтығын және қаражаттың мақсатты пайдаланылуын бақылауды көздейтін Қазақстан Республикасының Заңнамасы шеңберінде міндетті саналады.

Тізімге ҮЕҰ халықаралық құрылымдардан, шетелдік қорлардан, дипломатиялық өкілдіктерден және шетелдік институттардан қаражат түскен ҮЕҰ, қоғамдық қорлар, медиа құрылымдар мен құқық қорғау ұйымдары кірді.
Шетелдік қаражаттың едәуір көлемін құқық қорғаушылар мен журналистер алған. Төменде ашық көздерден алынған мәліметтерге сәйкес белгілі азаматтар мен ұйымдар көрсетілген.

Құқық қорғаушылар арасында ең көп қаржыландыруды, яғни 350 млн теңгені «Адам құқықтары және заңдылықты сақтау жөніндегі қазақстандық халықаралық бюро» ҚБ (Е.Жовтис, И.Иманбай және т.б.) алған.
Қаражат Джорда Сорос, SIGRID RAUSING TRUST и National Endowment for Democracy және т.б құрылымдардан түскен.

Қаржы нарығында жаңа өзгерістер: бейрезиденттерге қатысты талаптар қайта қаралады

MediaNet журналистері (А.Джалилов) жарты жыл ішінде 300 млн теңгедей алған. Бұл құрылымның негізгі демеушілері ретінде Джорджа Сорос құрылымының «Ашық қоғам институты», European Endowment for Democracy, THE NIPPON FOUNDATION, n-ost - Netzwerk fur Osteuropa-Berichterstattung e және т. б. болды.
Құқықтық саясатты зерттеу орталығы (Д.Нұрымов) 284 млн теңге сомасында қаржыландырылған. Шетелдік донор ретінде Еуропалық комиссия, заманауи журналистиканы дамыту орталығы және АҚШ мемлекеттік департаменті қаражат бөлген.

2023 жылы Сорос-Қазақстан трансформацияланған қорының негізінде құрылған «CAPS Unlock» ҚҚ (Жетекшісі А.Айдарқұлова) Ашық қоғам қорынан Ашық қоғамға жәрдемдесу қоры арқылы 175 млн теңге (OSF via FPOS), Ашық қоғамға жәрдемдесу қоры (FPOS) және т.б. қаржыландырылған.

Шетелден алған қаржы қайда жұмсалды?

ОФ «PaperLab» (С.Бейсембаев, А.Решетняк, К.Кабатова, А.Тлегенова және т.б.) МКК тізілімінде Джордж Сорос құрылымының «Ашық қоғам институты», National Endowment for Democracy демеушілерінен 99 млн теңге алғаны көрсетілген.

Тағы бір белгілі құқық қорғау ұйымы –«Әділ сөзге» (К.Джаманкулова, Д.Уткин, Т.Калеева) 97 млн теңге бөлінген. Қаржыландыру көзі – Ұлыбритания және Нидерланды елшілігі.

МКК жариялаған тізімде «Крылья свободы» ҚҚ (Р.Реймер, Е.Швецова) қаражатты Ашық қоғамға жәрдемдесу қорынан (FPOS), Нидерланды елшілігінен, Соғысты зерттеу институтынан 61 млн теңге алғаны көрсетілген.
«Ар Рух Хак» жетекшісі Б.Төреғожин, Foreign, Commonwealth&Development Office (FCDO) и National Endowment for Democracy-дан 44 млн теңге алған.

Гендерлік мәселелермен айналысатын «FemAgora» ҚҚ, (Лейла Зулейха Махмудова, Ксения Удод, Дария Касмамытова) шетелден 15 млн теңге алған.

Осылайша, алынған ақша сомалары мен қаржыландыру көздерін көрсету арқылы тізімді жариялау жыл жаңалығы болды. Бұл Салық кодексінің, сондай-ақ «Коммерциялық емес ұйымдар туралы» Қазақстан Республикасының заңының талаптарына сәйкес іске асырылды.

Алайда жарияланған тізімде алынған қаражатқа іске асырылған жобалар туралы, сондай-ақ шетелдік қаржыландырудың түпкілікті бенефициарлары туралы ақпарат жоқ.