Келесі жылы қолданысқа енгізілетін Бірыңғай тауарлардың ұлттық каталогы деген не

- Бірыңғай каталог ақпаратпен жұмыс істеу тәсілін қалай өзгертті және осыған дейінгі кедергілерді жоя алды ма? Мысалы, жүйелердің қайталануы мен сәйкессіздік мәселесі реттелді ме? 

- Бүгінде компаниялар, қызмет ұсынушылар мен мемлекеттік құрылымдар бірнеше бытыраңқы мәлімет базасын пайдаланып келеді. Бұл ақпараттың қайталануына, форматтардың сәйкессіздігіне, сондай-ақ ақпарат жүйелері арасында деректер алысу кезінде бейберекетке алып келеді. Мұның салдарынан азаматтар уақыт пен ресурстарын жоғалтады.

Бірыңғай тауарлардың ұлттық каталогы енгізілген бойда аталған кемшіліктер келмеске кетеді. Енді тауарлар туралы барлық ақпарат – мазмұнынан бастап кодтар мен сипаттамаларға дейін бірыңғай стандарт бойынша орталықтандырылған түрде сақталады. Әр тауар позициясына бірегей NTIN коды белгіленіп, міндетті атрибуттары бар тауардың құрылымдық картасы іске қосылады. Оның көмегімен кез келген өнімнің қозғалысын бақылауға болады.

Демек, қажетті деректер жүйеге бір рет енгізіліп, тиісті тексерістен өткен соң барлық қатысушыға қандай да бір бұрмалаусыз және қайталану дерегінсіз қолжетімді болады.

- Электронды тауарлар каталогы мен Тауарлардың ұлттық каталогының біріктірілгеніне бірнеше ай болды. Қазір қандай да бір нәтиже бар ма, деректердің көлемі ұлғайды ма және ақпаратты автоматты түрде енгізу жұмыс жылдамдығы мен дәлдігіне қалай әсер етті?

- Электронды тауарлар каталогы (ЭТК) мен Тауарлардың ұлттық каталогы (ТҰК) біріктірілгеннен бері бірнеше ай өткені рас, нақты нәтижелер жайлы да айтуға болады.

Біріншіден, деректер көлемі айтарлықтай өсті. Екі каталогты біріктіру арқылы көптеген жаңа позиция қосылды. Қолжетімділік едәуір артып, енді қатысушылар өзіне қажеттіні бір каталогтан таба алады.

Мәселен, каталогтар біріктірілгенге дейін ЭТК-да шамамен 1,3 млн тауар болса, бүгінде ТҰК-де тауар карталары бар 15 млн-дай өнім орналасқан.

Сондай-ақ тауарлар карталары тауарлардың, жұмыстар мен қызметтердің жалпы жіктелуі бойынша өңделіп, қазір өзектендіріліп жатыр.

Айталық, келесідей жіктеу тетіктерімен салыстырылып келеді: ТЖҚ БНА, СЭҚ ТН, ЭҚТ ӨЖ, ЭҚЖЖ және т. б.

Тауарларды ТҰК-де жүктеу/түсіру үшін 10 сервис әзірленді. Бұдан бөлек, 9 фискалды деректер операторы, 700 мыңнан аса бақылау-касса машинасы, 3 тауар-есеп жүйесі («Анвар», «Смол», «Магнум») қосылды.

- Кәсіпкерлер бұл жүйені қалай пайдаланып жүр және жасанды интеллект әлеуметтік маңызы бар тауарларды тазартып, жаңарту және бақылау бағытында қандай рөл атқарады?

- Кәсіпкерлер ТҰК-ті өнімді сипаттауға кететін шығындар мен уақытты үнемдеу үшін қолданады. Мысалы, қазір картаны 1С Бухгалтерия жүйесінде немесе маркетплейстерде қолмен жүргізу қажетсіз болып қалды, өйткені ТҰК-де дайын карта қарастырылған. Бұл, әсіресе ассортименті үлкен немесе экспорт-импорт операциялары бар компанияларға аса маңызды. Каталог арқылы кез келген ұйым қажетті ақпаратты іздеп, тексеруге уақыт жоғалтпайды, сол секілді есептілік пен коммерциялық ұсыныстарды да тез қалыптастырады.

Бұған қоса, ТҰК мемлекеттік жүйелермен өзара іс-қимылды жеңілдетеді. Неге десеңіз, ТҰК-де мемлекеттік ақпарат жүйелерімен барлық қажетті интеграция жасалған. Осы арқылы тауарларды нарыққа шығару жедел жүзеге асады.

Қазір жасанды интеллектіні санаттарға бөлу бағытында, сондай-ақ деректердің қайталануы мен кемшіліктердің алдын алуға пайдалану бойынша жұмыс жүргізіліп жатыр. ЖИ жаңа жазбаларды қолданыстағы мәліметтермен салыстырып, сәйкессіздіктерді анықтайды және процес қатысушысына осы мәліметтерді жаңартуға ұсыныс береді.

- 2026 жылы каталог жаппай пайдалануға енгізіледі деп көзделген. Тұтастай алсақ, бұл нарыққа не береді әрі сатыпалымның ашықтығын арттыру, бағаны қалыптастыру мен тауар айналымын бақылау саласын қандай өзгерістер күтіп тұр?

- 2026 жылы Тауарлардың ұлттық каталогын жаппай қолданысқа енгізу мемлекет пен бизнеске жаңа мүмкіндіктерге жол ашады.

Бұл ең әуелі процестің ашықтығына қатысты. Айталық, нарықтың барлық қатысушысы бірыңғай, дәлелденген мәліметтермен жұмыс істеп, бағаның жоғарылауына және ақпараттың қателігіне алаңдамайтын болады. Бұл, әсіресе мемлекеттік сатып алу саласында маңызды. Осы амал бюджет қаражатының тиімді жұмсалуын бақылауды жеңілдетеді.

Бағаның қалыптасу процесі де неғұрлым объективті болады. ТҰК ұқсас бағаны көруге мүмкіндік береді. Өйткені ТҰК маркетплейстермен интеграциясы сипаттамалар мен тауар құнын салыстыруға көмектесіп, өнімді таңдау кезінде дұрыс шешім қабылдауға септеседі. Бұл бәсекелестікті арттырып, бағаның негізсіз өсу мүмкіндігін азайтады.

Сонымен қатар бірыңғай каталогтың енгізілуі тауардың өндірушіден бастап соңғы тұтынушыға дейін жолын бақылауға септігін тигізеді. Бұл мемлекетке контрафактілі өніммен қарсы күресте айтарлықтай көмектесіп, есептілікті жеңілдетеді және нарық қатысушылары арасындағы сенімді күшейтеді.

Яғни, ТҰК-ті жаппай пайдалану – еліміздің экономикалық тиімділігін арттыруға, ашықтық пен қауіпсіздікті нығайтуға бағытталған бірыңғай, цифрлы инфрақұрылымды құруға жасалған қадам.

- Әңгімеңізге рахмет!