Конституциядағы әлеуметтік жауапкершілік қағидасы қалай қалыптасқан?

Egemen.KZ парақшасынан алынған деректерге сүйене отырып, Qazaq24.com жаңалық жариялайды..

Конституция – мемлекеттің құқықтық құрылымын ғана емес, қоғам алдындағы жауапкершілік деңгейін де айқындайтын негізгі құжат. Қазіргі талқыланып жатқан жаңа Конституция жобасында әлеуметтік жауапкершілік қағидасы айқын көрінеді. Құжатта азаматтардың құқықтары мен бостандықтарын қорғау ғана емес, мемлекеттің қоғам алдындағы міндеттерін нақтылау мәселесі де қамтылған. Бұл қағида әлеуметтік әділеттілік, тең мүмкіндік және қоғамдық келісім сияқты құндылықтармен тығыз байланысты.

Сарапшылардың айтуынша, жаңа Конституция жобасы мемлекеттік басқарудың жауапты моделін қалыптастыруға бағытталған. Мұнда билік институттарының қоғам алдындағы міндеттері нақты көрсетіліп, азаматтардың құқықтық кепілдіктері кеңейтіледі.

Сенатор Жанна Асанованың пікірінше, ұсынылып отырған өзгерістер басқару жүйесінің сипатына да әсер етеді.

«Ұсынылған өзгерістер мемлекеттік басқарудың неғұрлым әділетті және жауапты үлгісін қалыптастыруға, заң үстемдігі қағидаттарын нығайтуға, еліміздің қоғамдық-саяси өміріндегі азаматтардың рөлін арттыруға бағытталған».

Бұл тұжырым Конституциялық реформалардың басты бағыттарының бірі – азаматтардың қоғам өміріндегі қатысуын күшейту екенін көрсетеді. Құқықтық мемлекет тек мемлекеттік институттардың қызметімен ғана емес, азаматтардың қоғамдық процестерге белсенді араласуымен де қалыптасады.

Әлеуметтік жауапкершілік қағидасы білім мен әлеуметтік саясат мәселелерінен де көрініс табады. Қоғамның дамуы үшін сапалы білім мен тең мүмкіндік маңызды фактор саналады.

Сенатор Нұрлан Бекназаровтың пікірінше, жаңа Конституция жобасында әлеуметтік әділеттілік мәселесіне ерекше назар аударылған.

«Сапалы білім алу құқығын қамтамасыз ету, педагог мәртебесін нығайту, әлеуметтік әділеттілік қағидаттарын сақтау, мемлекеттің құқықтық негіздерін дамыту – жаңа Конституция жобасының маңызды бағыттарының бірі».

Бұл норма мемлекет пен қоғам арасындағы әлеуметтік келісімді нығайтуға бағытталған. Өйткені білімге қолжетімділік пен әлеуметтік теңдік – қоғамның тұрақты дамуының негізгі шарттарының бірі.

Жаңа Конституция жобасында әлеуметтік жауапкершілік қағидасы мемлекеттік басқарудың теңгерімді жүйесін қалыптастыру арқылы да көрініс табады. Билік тармақтарының өкілеттіктерін нақтылау және басқару институттарының жауапкершілігін арттыру осы мақсатқа бағытталған.

Сенатор Амангелді Есбай жаңа Конституция жобасының стратегиялық маңызына тоқталып былай дейді:

«Жаңа Конституцияның жобасы еліміздің бұдан былайғы даму келбетін айқындайтын стратегиялық құжат ретінде жалпыхалықтық талқылауға шығарылды. Құжатта мемлекеттік басқарудың неғұрлым теңдестірілген жүйесін қалыптастыру, билік институттарының жауапкершілігін күшейту мен азаматтар құқықтарының кепілдіктерін нығайту көзделіп отыр».

Сарапшылардың бағалауынша, жаңа Конституциядағы әлеуметтік жауапкершілік қағидасы бірнеше негізгі бағыттан тұрады. Біріншіден, азаматтардың құқықтары мен бостандықтарын қорғау тетіктері кеңейеді. Екіншіден, мемлекеттік институттардың қоғам алдындағы міндеттері нақты көрсетіледі. Үшіншіден, әлеуметтік әділеттілік пен қоғамдық келісім қағидаттары құқықтық деңгейде бекітіледі.

Қазіргі жағдайда мемлекет пен қоғам арасындағы сенім деңгейі көбіне әлеуметтік саясаттың тиімділігімен өлшенеді. Сондықтан Конституциядағы әлеуметтік жауапкершілік қағидасы құқықтық нормалар жиынтығы ғана емес, мемлекеттің даму бағытын айқындайтын стратегиялық ұстаным ретінде қарастырылады.

Соңғы жаңалықтар