Мәдениет министрлігі Қазақстандағы “жұмбақ“ кітаптардың сатылуына қатысты пікір білдірді

Осыдан бірнеше күн бұрын әлеуметтік желілерде Астанадағы кітап дүкендерінің бірінен сатып алынған шетелдік баспаның кітабы қызу талқыланды. Оқырман ондағы мәтіннің бір бөлігі боялғанына назар аударып, мұндай кітаптардың Қазақстанда неге сатылатынына таңғалған. Tengri Life редакциясы кітап дүкендері мәтіннің өзгертілгені туралы сатып алушыларға ескертуі тиіс пе, баспагерлер Қазақстан үшін бөлек нұсқалар шығаруға міндетті ме және қазақстандық заңнама шығармалардың жекелеген үзінділерін алып тастауды талап ете ме деген сұрақтарға жауап алу үшін Мәдениет және ақпарат министрлігіне жүгінді.

Қазақстанда кітап үзінділерін алып тастау талап етіле ме?

Министрлік ең алдымен Қазақстан заңнамасы баспагерлерді әдеби шығармалардың жекелеген бөліктерін алып тастауға немесе бояп тастауға міндеттемейтінін баса айтты.

"Қолданыстағы заңнамада әдеби шығармаларды басып шығару немесе өткізу кезінде олардың жекелеген үзінділерін міндетті түрде жауып қою немесе жою жөніндегі талаптар жоқ", - делінген сауалға берілген жауапта.

Ведомство кітаптағы мәтіннің алып тасталғаны туралы ескертпелердің болуы шетелдік баспаның редакциялық саясатына және кітап шығарылған елдің заңнамалық талаптарына байланысты екенін түсіндірді.

Сонымен қатар Қазақстанда экстремизм, терроризм, араздықты қоздыруға шақыратын және ел заңдарымен тыйым салынған өзге де ақпараттарды таратуға тыйым салынған. Алайда бұл тыйым жекелеген беттерді іріктеп редакциялауға емес, басылымды тұтастай таратуға қатысты.

Сондай-ақ министрлік кітаптың мазмұны оны шығарған мемлекеттің заңнамасына сәйкес баспагер арқылы анықталатынын хабарлады.

"Басылымдардың редакциялық дайындығы, беттелуі және мазмұны кітап шығарылған мемлекеттің аумағындағы заңнамаға сәйкес баспа тарапынан айқындалады", - деді ведомство өкілдері.

Бұл ретте министрліктің өзі шетелдік баспа өнімдеріне алдын ала редакциялық бақылау жасамайды немесе цензура жүргізбейді.

Қазақстанда кітап дүкендерін сатып алушыларға кітаптағы редакциялық өзгерістер туралы хабарлауға міндеттейтін арнайы норма жоқ.

Сонымен қатар министрлік мәліметінше, "Тұтынушылардың құқықтарын қорғау туралы" заң сатып алушының тауар туралы толық және шынайы ақпарат алу құқығына кепілдік береді.

"Егер толық емес немесе дәйексіз ақпараттың берілуі сатып алушының таңдауына әсер еткен болса, оның бұзылған құқықтарын қорғау заңнамада көзделген тәртіппен жүзеге асырылады", - деді ведомстводағылар.

Мұндай жағдайда тұтынушы сатушыға, тұтынушылардың құқықтарын қорғау жөніндегі уәкілетті органға немесе сотқа жүгіне алады.

Ведомство сонымен қатар Қазақстанда мұндай кітаптардың қаншасы сатылып жатқаны туралы ақпарат жоқ екенін хабарлады.

Министрлік кітап дүкендерінің ассортиментіне есеп жүргізбейтінін және импортталатын коммерциялық басылымдардың мазмұнына мониторинг жасамайтынын атап өтті.

Сондықтан министрлікте мәтіні қысқартылған немесе өзгертілген кітаптардың саны, сондай-ақ олардың таралымы туралы мәліметтер жоқ.

Еске салайық, бұған дейін әлеуметтік желілерде қазақстандықтардың сұрағын тудырған жазба пайда болған еді. Автор Астанадағы дүкендердің бірінен шетелдік баспаның кітабын сатып алғанын және ондағы мәтіннің кейбір үзінділері боялғанын байқағанын айтқан болатын.

Скриншот: Threads

Жазба тез арада танымал болып кетті. Желі қолданушыларының кейбірі бұл өзгерістерді шетелдік заңнама талаптарымен байланыстырса, енді бірі мұндай кітаптардың Қазақстанда сатып алушыларға ешқандай түсіндірмесіз неге сатылатынына қынжылды.

"Қолданыстағы заңнамаларға сәйкес, тыйым салынған санатқа жататын мәтіндерді арнайы таспалармен жауып тастайды. Баспалар бағынуға мәжбүр", - деп жазған пікір қалдырушылардың бірі.

Басқа пайдаланушылар бұл оқиғадан кейін кітап сатып алмас бұрын оны мұқият тексеретіндерін жазып, қазақстандық нарық үшін басылымдардың бөлек нұсқалары шығарылуы мүмкін екені туралы пікір білдірді.

Google News арқылы жаңалықтарымызды қадағалаңыз