Мәжіліс бірқатар халықаралық келісімді қарайды

Айта кетерлігі, 27 ақпанда Мәжіліс спикері Ерлан Қошановтың төрағалығымен бюро отырысы өтіп, жалпы отырыстың күн тәртібінің жобасы нақтыланған еді. Соған орай депутаттарға бірқатар халықаралық келісімдерді ратификациялау туралы заң жобаларын қарау ұсынылады.

Олардың қатарында Қазақстан Республикасының Үкіметі мен Халықаралық қайта құру және даму банкі, Халықаралық қаржы корпорациясы мен Инвестициялар кепілдігінің көпжақты агенттігі арасындағы елдің орнықты дамуына және өркендеуіне жәрдемдесу мақсатымен ынтымақтастықты кеңейту жөніндегі әріптестік туралы негіздемелік келісім бар.

Жобаны іске асыру аталған халықаралық қаржы институттарымен ұзақ мерзімді әріптестікті нығайтуға және орнықты дамуға қосымша қолдау көрсетуге мүмкіндік береді.

Фото: Солтан Жексенбеков/ Kazinform

Аталған келісім әріптестіктің негіздемелік стратегиясы қағидаттарына негізделеді және Қазақстан Республикасында адамдардың өмір сүру деңгейін Экономикалық ынтымақтастық және даму ұйымының елдерімен салыстыруға болатындай арттыруға алып келетін экономиканың сапалы және орнықты өсуіне қол жеткізуге жәрдемдесу үшін "Қазақстан-2050" – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты стратегиясында" көзделген жүйелік ірі реформаларды іске асыруға қолдау көрсетуге бағытталған.

Дүниежүзілік банк тобының қолдауы мыналарды:

инклюзивті өсуге жәрдемдесуді; адами капиталды нығайтуды; орнықты және төмен көміртекті өсуді қамтамасыз етуді қоса алғанда, Дүниежүзілік банк тобының білім, әлеует және алдыңғы өзара іс-қимыл бөлігінде салыстырмалы артықшылықтары бар бағыттар бойынша ұсынылатын болады.

Сондай-ақ жалпы отырыс күн тәртібінің жобасына 1993 жылғы 22 қаңтардағы және 2002 жылғы 7 қазандағы Азаматтық, отбасылық және қылмыстық істер бойынша құқықтық көмек пен құқықтық қатынастар туралы конвенцияға өзгерістер енгізу туралы хаттамалар енгізілді.

Коллаж: Kazinform/ Canva

Түзетулер кәмелетке толмаған балаларға алимент өндіріп алу туралы сот бұйрықтарын келісуші тараптардың аумақтарында тануға және мәжбүрлеп орындауға жататын сот актілерінің тізбесіне енгізуді көздейді. Бұл нормалар балалардың құқықтары мен мүдделерін қорғауды күшейтуге бағытталып отыр.

Бұдан бөлек, депутаттар Жеке детективтік қызмет туралы, 2010 жылғы 10 желтоқсандағы ТМД-ға қатысушы мемлекеттердің адамдарды мемлекетаралық іздестіру туралы шартына түзетулер енгізу жөніндегі хаттаманы ратификациялау туралы заң жобаларын жұмысқа қабылдайды.

Естеріңізге сала кетсек, Мәжілістің өткен аптадағы жалпы отырысында депутаттар ғылым мәселелері бойынша заңнамалық түзетулерді бірінші оқылымда мақұлдады. Депутаттардың бастамасымен әзірленген заң жобасы ғылыми-техникалық қызметті одан әрі жетілдіруге бағытталған. Оның нормаларын түзетулерді әзірлеушілердің бірі, Әлеуметтік-мәдени даму комитетінің төрағасы Асхат Аймағамбетов таныстырды.

Коллаж: Kazinform / Viafuture.ru / Pexels

— Заң жобасы аясында Ұлттық ғылым академиясының жұмысын тежеп тұрған бірнеше мәселені шешеміз. Оның квазимемлекеттік сектор субъектісі мәртебесін заң жүзінде бекітеміз. Бұл академияның мүлкін қалыптастыру тәртібін нақты реттеуге, басқару тетігін жүйелеуге және тұрақты қаржыландыру көздерін айқындауға жақсы мүмкіндік береді. Ғылым академиясы үшін бұл — өте қажет өзгерістер, — деді депутат.

Оның айтуынша, заң жобасы қабылданғаннан кейін ғылыми жобаны бастау мерзімі нақты сол келісімшарт басталған күннен белгіленеді.

Жекеменшік ғылыми ұйымдардың ғалымдары да 56 күндік еңбек демалысын алып, ғалымдарға еліміздегі кез келген зертхана қолжетімді болады.

Дарынды оқушылар мемлекеттік университеттердің зертханаларын тегін пайдалануына жол ашылады. Ғылым комитетіне ғылыми жобалардың заңға сәйкестігін бақылау құзыреті беріледі.

— Ғылымды қаржыландыру жүйесінде жауапкершілік пен мемлекеттік бақылау күшейтіледі. Қазіргі таңда ғылыми жобаларды қаржыландыру бойынша шешімдерді, қай жоба қанша қаражат алатынын, қай жоба қолдау табатынын, осының бәрін Ұлттық ғылыми кеңестер шешеді. Ал Ғылым комитеті қолданыстағы заңға сәйкес, осы шешімді тек бұлжытпай орындауы керек. Алайда, млрд-таған қаржыға қатысты уәкілетті органның нақты жауапкершілігі де, бақылау функциялары да толық айқындалмаған, — деді ол.

Фото: freepik.com

Асхат Аймағамбетов заң жобасында азаматтарды дәрі-дәрмекпен қамтамасыз ету мәселесі де шешілетінін атап өтті. Депутаттар тіркеу, сараптама жүргізу, шекті бағаны анықтау және ұлттық дәрілік формулярға енгізу қызметтерін біріктіретін біртұтас композиттік қызмет енгізуді ұсынып отыр. Осы арқылы тіркеу мерзімін 210 күннен 100 күнге дейін қысқартуға болады. Ал халықаралық қатаң тіркеуден өткен жаңа препараттар үшін IMA сияқты ұйымдар бекіткен жеңілдетілген тіркеу тәртібі қарастырылған.

Сонымен қатар Мәжіліс 2025 жылғы 28 ақпанда Астанада жасалған, заңсыз тұрған тұлғаларды қайта қабылдау және транзиттеу бойынша Қазақстан Республикасы Үкіметі мен Аустрия Республикасының Федералдық Үкіметі арасындағы келісімді ратификациялап, Сенатқа жолдады.

Аталған келісімге 2025 жылғы 28 ақпанда Астанада қол қойылды. Құжаттың негізгі мақсаты — ұлттық заңнама талаптарын бұза отырып, мемлекеттер аумағында жүрген адамдарды реадмиссиялау және транзиттеу саласындағы екі ел арасындағы ынтымақтастықтың құқықтық негізін құру.

Фото: Азертадж

Ішкі істер министрінің орынбасары Санжар Әділовтің айтуынша, келісім ел аумағында болу шарттарын бұзған немесе заңсыз кірген адамдарды өз еліне қайтаруды көздейді. Сонымен қатар қиын жағдайға тап болған, яғни құжаттарын жоғалтқан адамдарға да қолданылады. Реадмиссия бойынша қайтарылған азаматтарға әкімшілік айыппұл немесе мемлекеттен шығару сияқты санкцияларды қолданбайды. Қазіргі кезде реадмиссия институты 21 елмен белсенді түрде жүзеге асырылып келеді.

Жалпы отырыс соңында депутаттар өзекті әлеуметтік және экономикалық мәселелер бойынша мемлекеттік органдарға 8 депутаттық сауал жолдады. Мәселен, Премьер-министрдің атына сауал жолдаған депутат Олжас Құспеков Жол қорын құруды, ал Асылбек Нұралин Астана-Қорғалжын-Ұлытау жолын салуды ұсынды.

- Астана – Қорғалжын – Ұлытау автомобиль жолы дәлізін іске асыру экономиканы әртараптандырудың, инвестициялық тартымдылықты арттырудың, шағын және орта бизнесті қолдап, жаңа жұмыс орындарын құрудың, сонымен қатар Қазақстанның халықаралық беделін нығайтудың маңызды құралына айналады. Осыған байланысты аталған бағытты көлік инфрақұрылымын дамытудың Ұлттық жоспарына енгізу мүмкіндігін қарастырып, уәкілетті мемлекеттік органдарға тиісті тапсырмалар беруіңізді сұраймыз, - деді Асылбек Нұралин.

Фото: occrp.org

Ал ЖСДП фракция жетекшісі, депутат Асхат Рахымжанов еліміздің бұрынғы жоғары лауазымды экс-шенеуніктерінің Джеффи Эпштейнмен байланыстарын тексеру қажет деп санайды.

Осыған орай Мәжіліс депутаты Бас прокуратура мен Ұлттық қауіпсіздік комитеті басшылығына мынандай өтінішін білдірді:

«Эпштейн файлдарында» аталған қазақстандық лауазымды тұлғалар мен олармен байланысы бар адамдар туралы ақпаратты, кездесулердің сипаты мен мақсаттарын тексеру, Қазақстан аумағында немесе шетелде басқа қазақстандық саясаткерлердің, кәсіпкерлердің және шоу-бизнес өкілдерінің Джеффри Эпштейнмен байланыстары болған-болмағанын анықтау; ұлттық қауіпсіздікке төнуі мүмкін қатерлерге, оның ішінде мемлекеттік құпиялардың жария болуын қоса алғанда дербес ақпараттардың жылыстатылуын, лауазымды тұлғаларды бопсалау тәуекелдеріне құқықтық баға беру; тексеру нәтижелері мен болашақта мұндай жағдайлардың алдын алу үшін қабылданған шаралар туралы Парламент пен қоғамға хабарлау.