Нетаньяху Иранның зауыттарына жаппай шабуыл жасағанын растады

Таяу Шығыста от тұтанса, оның шоғы тек майдан шебінде қалмайды. Ол мұнай бағасына да тиеді, өңірлік қауіпсіздікке де тиеді, тіпті әлемдік саясаттың жүйкесін де ширықтырады. Израиль премьер-министрі Биньямин Нетаньяхудың Иранның мұнай-химия өнеркәсібіне жасалған соққыларды ашық растауы – жай ғана әскери мәлімдеме емес. Бұл – қақтығыстың жаңа кезеңге өткенін аңғартатын саяси белгі, деп хабарлайды Arasha.kz.

Нетаньяху бұл шабуылды Тегерандағы режимге қарсы күрестің жалғасы ретінде көрсетті. Оның сөзінен бір нәрсе анық байқалады: Израиль енді тек Иранның тікелей әскери қуатын әлсіретумен шектелмей, соғыс машинасын қоректендіріп отырған өндірістік тамырларға да соққы беруге көшкен. Егер расында нысанаға алынған кәсіпорындар баллистикалық зымырандарға қажет стратегиялық химиялық материалдар өндірісімен байланысты болса, онда бұл шабуыл символикалық емес, есеппен жасалған қадам.

Мұнда ең маңыздысы – нысананың сипаты. Әдетте соғыс кезінде әлем жұртшылығы әскери базалар, қару қоймалары, әуе қорғаныс жүйелері туралы естиді. Ал мұнай-химия зауыттары – көзге бірден соғыс нысанасы болып көрінбейтін, бірақ мемлекеттің қорғаныс әлеуетін іштей ұстап тұрған күретамыр. Осы жағынан қарағанда, Израиль Иранға қарсы қысымды жаңа деңгейге шығарып отыр: енді мәселе тек зымыранды жоюда емес, сол зымыранды жасауға мүмкіндік беретін өндірістік экожүйені бұзуда.

Бұл тәсілдің артында үлкен саяси есеп бар. Иран көп жылдан бері санкция жағдайында өмір сүріп келеді. Соған қарамастан, өзінің қорғаныс өндірісін толық тоқтатпай, түрлі тетік арқылы сақтап қалды. Сондықтан мұндай соққылар Тегеранға екі жақты салмақ түсіреді. Біріншіден, әскери-техникалық базаға зиян келеді. Екіншіден, онсыз да қысым көріп отырған экономикаға миллиардтаған долларлық соққы берілуі мүмкін. Яғни бұл – тек әскери операция емес, қарсы тараптың төзім қорын әлсіретуге бағытталған экономикалық соғыс.

Алайда мұндай шабуылдардың қаупі де аз емес. Өйткені мұнай-химия нысандары – тек әскери маңызы бар объект қана емес, тұтас өнеркәсіптік жүйенің бір бөлігі. Ол жерде экспорт, ішкі нарық, жұмыс орындары, логистика, экология секілді бірнеше қабат тоғысады. Бір зауыттың тоқтауы бір ғана өндірістің үзілуі емес, ондаған салаға әсер ететін тізбекті соққы болуы мүмкін. Демек, бұл шабуыл Иранның әскери бағдарламасына ғана емес, мемлекеттің жалпы тұрақтылығына да қысым жасап отыр.

Оқиғаның тағы бір қыры бар. Израиль тарапы мұны “дәлме-дәл соққы” деп сипаттайды. Бұл сөз соңғы жылдары халықаралық қақтығыстарда жиі айтылады. Бірақ дәл соққы ұғымының өзі соғыстың моральдық салмағын жеңілдетіп жібермейді. Қай ел болмасын, инфрақұрылымға жасалған шабуылдың салдары ұзаққа созылады. Бүгін тоқтаған өндіріс ертең қару-жарақ мәселесінен бөлек, қарапайым азаматтардың күнделікті өміріне әсер етуі мүмкін. Сондықтан мұндай мәлімдемелерді тек әскери жетістік туралы хабар ретінде қабылдау үстірт болар еді.

Таяу Шығыс тарихы көрсеткендей, бұл аймақтағы соғыс ешқашан тек екі тараптың арасындағы текетірес болып қалмайды. Бір елдің стратегиялық нысанына жасалған соққы ертең басқа елдердің ұстанымын өзгертіп, жаңа одақтар мен жаңа қауіптердің алғышартына айналады. Ормуз бұғазы, мұнай тасымалы, өңірлік ойыншылардың мүддесі – мұның бәрі осындай оқиғалардан кейін қайта қозғала бастайды. Сондықтан Иранның мұнай-химия саласына жасалған шабуылдың салмағы әскери шеңберден әлдеқайда кең.