Ормұз бұғазының бұғатталуы әлемде қандай тәуекелдер тудырады?

Ормұз бұғазының жабылуы әлемде аштық қаупін туғызуы мүмкін. Бұл бұғаз аумағында бидай немесе күріш тиеген кемелердің бөгелуіне ғана байланысты емес. Бұғаздың бұғатталуы газ бағасының күрт өсуіне әкелді. Газ – азот тыңайтқыштары мен карбамид өндірісінің негізгі шикізаты. Газ бағасының көтерілуі тыңайтқыш өндірісін тиімсіз етеді, тіпті егіс науқанының алдында көптеген зауыттар жабылуға мәжбүр болып отыр.

Осының нәтижесінде, әлемде карбамид бағасы 40%-ға өсті, ал өндірілген тыңайтқыштың жартысы Ормұз бұғазында бөгеліп қалды.

Оңтүстік және Оңтүстік-Шығыс Азия елдері, Африка, оңтүстік Сахарадан Латын Америкасына дейінгі энергия тасымалдайтын және тыңайтқыш импорттайтын елдер күрделі жағдайға тап болды. Ауыл шаруашылығына арналған жанармайдың бағасы өсіп, тыңайтқышқа қолжетімділік қысқарды.

Азот тыңайтқыштары әлемдегі азық-түліктің шамамен жартысын өндіруге жауап береді және олардың жетіспеушілігі бірден бірнеше континенттегі егін өнімдеріне әсер етуі мүмкін. Өйткені, Ормұз бұғазы – әлемдік негізгі тыңайтқыштар мен шикізат экспортының жартысына жуығы өтетін маңызды көлік дәлізі.

Aramco басшысы Ормұз бұғазының бұғатталуы салдарынан әлемдік нарықта апат болуы мүмкін екенін ескертті

Ормұз бұғазы арқылы экспортталатын өнімдерге тоқталсақ, аммиак әлемдік көлемнің 21%-ын құрайды. Ал карбамид үштен бірін алып отыр. Күрделі күкірт экспортында жаһандық сауда ағынының шамамен 46%-ы осы бұғаз арқылы өтеді. Негізгі жеткізу бағыттары Азия-Тынық мұхиты аймағы. Сол аймаққа жеткізілетін карбамидтің көлемі 48%-ға, аммиак – 71%-ға, ал күрделі күкірт – 70%-ға тиесілі. Бұл көрсеткіштер Ормұз бұғазының әлемдік тыңайтқыштар мен негізгі шикізат экспорты үшін қаншалықты маңызды екенін айқын көрсетеді.

Тыңайтқыштардың жартысы ауыл шаруашылығы өндірушілеріне жетпейді, ал әлемде азық-түлік бағасы күрт өсіп, дағдарыс қаупі туындайды.

Иран Ормұз бұғазына миналар орната бастады

Еуропалық Одақ – тыңайтқыштың ірі тұтынушысы. Қатар, Бахрейн, Кувейт және Сауд Арабиясы – импорттық азық-түлікке қатты тәуелді. Үндістан, Бангладеш, Таиланд, Индонезия және Африка елдері – тыңайтқышсыз халықтарына қажетті азық-түліктің көлемін өндіре алмайды.

Сондықтан Ормұз бұғазының жабылуы халықаралық деңгейде шұғыл шараларды қажет етеді. Себебі бұл тек кейбір елдердің ғана емес, бүкіл әлемдік азық-түлік қауіпсіздігіне әсер етуі мүмкін.

Соңғы жаңалықтар

Өзбекстан президенті Қасым-Жомарт Тоқаевты референдумның табысты өтуімен құттықтады

Президент • Бүгін, 11:33

Референдумның алдын ала нәтижелері жарияланды

Референдум • Бүгін, 11:22

Премьер-лига: Италияда каратэші Софья Берульцева алтыннан алқа тақты

Спорт • Бүгін, 11:20

Израиль премьері қаза тапқаны туралы тараған қауесетке жауап берді

Әлем • Бүгін, 11:05

«Қазпошта» акциялары қашан сатылымға шығады?

Логистика • Бүгін, 10:48

Қысқы Паралимпиада аяқталды: Қазақстан жалпы есепте қандай нәтиже көрсетті?

Олимпиада • Бүгін, 10:37

«Қайрат» клубы «Ақтөбемен» ойнайды: Стадион маңында қауіпсіздік күшейтіледі

Заң мен Тәртіп • Бүгін, 10:27

Елена Рыбакина әлемнің екінші ракеткасы атанды

Теннис • Бүгін, 10:12

Көктемгі егіс науқаны: Биыл қанша фермер жеңілдетілген несие алды?

Шаруашылық • Бүгін, 10:10

«Оскар-2026» сыйлығының жеңімпаздары анықталды

Кино • Бүгін, 10:00

Қай өңірлерде жол жабық тұр?

Ауа райы • Бүгін, 09:47

Еліміздің басым бөлігінде тұман және көктайғақ болады

Ауа райы • Бүгін, 09:35

Бүгін 1 долларды қанша теңгеге сатып алуға болады?

Қаржы • Бүгін, 09:33

Шетелдегі барлық референдум комиссиясы жұмысты аяқтады

Референдум • Бүгін, 09:12

Бірліктің жоғары көрсеткіші

Референдум • Бүгін, 08:50

Барлық жаңалықтар