Өскеменде бұралқы ит мәселесі өзектілігін жоймай тұр

Итті кім аулайды?

Жыл басталғалы қаладағы Жібек маталар комбинаты ықшамауданы, Буров көшесі, Уалиев көшесі және Ахмер кентінде қаптаған иттің бейнежазбалары көп тарады. ШҚО ветеринария басқармасының мәліметінше, Өскеменде өршіп тұрғанымен өңірге қарасты ауылдардағы жағдай тұрақты.

2026 жылдың ақпан айынан бері қаңғырған жануарларды аулаумен «Досым-Өскемен» жеке кәсіпкерлігі айналысып келеді.

Аулау жұмыстары қолданыстағы заңнама талаптарына сай, қатігездік жасалмай жүргізіледі. Әр ауланған жануар міндетті түрде ветеринариялық тексеруден өткізіліп, кейінгі жағдайына бақылау жасалады.

Ал зарарсыздандыру шаралары орындаушының өз қаражаты есебінен атқарылады. Ауланған ит пен мысықтарды уақытша орналастырып, ветеринариялық бақылаудан өткізуге арналған орындар беріледі.

Жалпы облыс аумағында жануарларды уақытша ұстауға арналған 11 пункт пен тоғыз баспана жұмыс істейді. «Жануарларға жауапкершілікпен қарау туралы» Қазақстан Республикасы Заңына енгізілген өзгерістерге (9-баптың 1-1 және 1-2-тармақтары) сәйкес, 2026 жылғы 17 қаңтардан бастап қаңғырған иттер мен мысықтарды аулау, күтіп-ұстау және олардың санын реттеу функциялары қалалар мен аудандардың жергілікті атқарушы органдарына жүктелген.

Шағым жиі түсетін аудандар

Облыстық денсаулық сақтау басқармасының мәліметінше, өңірде қаңғырған ит қапқан жайттар жиілеп келеді.

— Жыл басынан бері иттердің ересек адамдарды қауып алу жағдайлары 178-ден 192-ге көбейді. Барлық жағдайда тұрғындар ауырлығы орташа жарақат алды. Ересектерді қауып алу азайғанмен, балалар бұралқы иттен көп зардап шегіп жүр, — делінген хабарламада.

Ал «Досым-Өскемен» жануарларды уақытша ұстайтын панажай иесі Елена Скосарева 2023 жылдан бері барлық үй жануарына чип салынуы қажет болғандығын айтты. Бірақ бұған қатысты тиісті жұмыс атқарылмапты.

— Біздегі атқамінерлерге бұл қызық емес. Ит қожайыны тексеріліп, жануар тіркеуде тұрса, жағдай бұлай ушықпас еді. Итті өздігінен серуендеткен адамға ешкім айыппұл салмайды, — деді ол.

Ветеринария басқармасы мәліметінше, жоғарыда жазылған Жібек маталар комбинаты маңы (Есенберлин, Әл-Фараби, Сәтбаев, Қазыбек би даңғылдары мен Жібек жолы, Уәлиев көшелері), сондай-ақ 19-шағын аудан, Согра және Аблакетка аудандары иесіз ит көп мекен ететін жерлер.

Облыс бойынша биыл қаңғырған ит-мысықты аулап, эвтаназиялауға 36 млн теңге бөлінген. Зооқорғаушылар қаңғырған жануарлар саны артуының негізгі себептердің бірі — үй иелерінің жауапсыздығымен байланыстырады.

Таяуда Мәжілістің жалпы отырысында Жануарларға жауапкершілікпен қарау туралы» Қазақстан Республикасының заңына өзгерістер мен толықтырулар енгізілген болатын.

— Ауланған жануарларды ұстау мерзімі енгізіледі. Бастапқыда бұралқы жануарларға 15 күн мерзім ұсынылған болатын. Алайда заң жобасын талқылау барысында икемдірек әрі өмірге жақын шешім қабылданды, яғни ең төменгі уақытша ұстау мерзімі — кемінде 5 күн, сонымен бірге мәслихаттарға бұл мерзімді ұзарту құқығы беріледі. Ал иесі болуы мүмкін қараусыз жануарларға 60 күндік мерзім көзделіп отыр. Мұнда бір нәрсені анық айту керек. Заң жобасына қатысты кейбір ортада «бұл барлық ауланған жануарды міндетті түрде өлтіруге әкеледі» деген эмоциялық пікір тарап жатыр. Бұл — шындыққа сәйкес келмейді. Біз қатыгездікті ұсынған жоқпыз. Біздің ұсынып отырғанымыз: тәртіп, бақылау, жауапкершілік және азаматтарды қорғаудың нақты тетігі. Егер мәслихат ұзағырақ мерзім белгілесе, мұндай жануарлар: ұзақ уақыт ұсталуы мүмкін, жаңа иелеріне берілуі мүмкін, панажайда күтілуі мүмкін, ал мүмкіндік болса — табиғи өліміне дейін де ұсталуы мүмкін, — деді Еділ Жаңбыршин.

Еске салсақ, осыған дейін тазыны қалай дұрыс күтіп-баптау керектігі жайлы жазғанбыз.