Преамбула көптеген елдің конституциясында бар депутат

Депутат Конституцияның преамбуласы — жай ғана кіріспе емес, Конституцияның идеялық-моральдық негізі екенін баса айтты.

— Конституцияны қабылдаған кезде еліміздің мақсат-мұраттарын, болашағы үшін айқындалған жолды анықтап алуымыз керек. Сондықтан Конституцияның преамбуласында бұл құжатты қабылдаудың түпкі мақсаты көрсетілуі керек және тарихи-мәдени сабақтастығымызды және ұлттық болмысымызды көрсете алуымыз керек. Әрі қарай жалпы өзіміздің ұстанатын негізгі қағидаттарымызды айқындауымыз керек, — деп атап өтті Үнзила Шапақ.

Сонымен бірге, Президент жақында өткен Ұлттық Құрылтайда қазақ жерінде тарихи қалыптасқан мемлекеттер болғанын, сол мемлекеттердің заңды мұрагері екенімізді Конституция преамбуласында айқын көрсету қажеттігін айтқан.

— Преамбула көптеген мемлекеттің конституциясында бар. Оның тарихына үңілсек, Рим империясында алғашқы заңдар қабылданған соң, бас жағына заңның не үшін қабылданғанын жазып қоятын болған. 1787 жылы АҚШ қабылдаған конституциясында да преамбула бар. Сол сияқты әлемдік конституциялардың көбінде преамбула бар. Адамдар бірінші кезекте преамбуланы ашып көреді де, мемлекеттің мақсаты туралы ой түйеді, — деді Мәжіліс депутаты.

Комиссия мүшелері Қазақстан Конституциясына да еліміздің унитарлық сипатын, шекарамыздың мызғымастығын, территориямыздың біртұтастығын көрсетіп, еркіндік, теңдік, бірлік, жауапкершілік секілді қағидаларды жазуды ұсынып отыр.

Сонымен бірге, халықтың әл-ауқатын жақсарту үшін инновациялық жетістіктерді дұрыс пайдалану, білімге, ғылымға, мәдениет пен ұлттық рухқа да бағдарлану жазылмақ.

Оған қоса, табиғатқа ұқыпты қараудың маңыздылығы мен болашақ ұрпақ алдындағы жоғары жауапкершілікті де преамбулада көрсету көзделіп отыр.

— Елімізде конституциялық реформалар 2022 жылы басталды. Бүгінгі жасап отырған Конституциялық реформа да — соның жалғасы. Әсіресе Әділетті Қазақстанды құру үшін «заң мен тәртіп» қағидаты күшінде болуы керек. Адамдар ұстанатын басты қағида — құқықтың үстемдігі. Құқықтың ішінде еркіндігіміз, бостандығымыз, тәуелсіздігіміз бар. Ал Конституция құқықтың үстемдігін жазып береді, яғни бұл заң, мемлекет пен халық арасындағы шарт. «Заң мен тәртіпті» негізгі қағидат ретінде ұстанатын болсақ, онда біз әділетті сақтай аламыз. Преамбула арқылы Конституция — саяси-құқықтық құжат және бағдарламалық құжат екенін көрсетеміз, — деді Ү. Шапақ.

Еске сала кетсек, 20 қаңтарда Ұлттық құрылтайдың V отырысында Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев Конституцияның преамбуласы ұлттық құндылықтарымызды айшықтайтындай қайта жазылатынын айтқан еді.

Айта кетейік, Конституциялық реформалар жөніндегі комиссияның келесі отырысы 28 қаңтарда өтеді.