Президент ҰҚК нің функциялары мен өкілеттіктерін кеңейтті

Жаңа редакцияға сәйкес, ҰҚК — Президентке тікелей бағынатын және есеп беретін арнайы мемлекеттік орган болып қала береді. Ол ұлттық қауіпсіздік жүйесін басқаруды, барлау және қарсы барлау қызметін, жедел-іздестіру жұмыстарын, мемлекеттік шекараны қорғауды, үкіметтік байланысты қамтамасыз етуді және шифрлау жұмыстарын ұйымдастыруды жүзеге асырады.

Сонымен қатар ҰҚК-нің құзыретіне киберқауіпсіздік саласындағы мемлекеттік бақылау да енгізілді. Атап айтқанда, цифрлық инфрақұрылымның аса маңызды объектілерін қорғау, терроризмге қарсы іс-қимыл және аса ауыр қылмыстардың алдын алу мен тергеу міндеттері нақтыланған.

Жарлықта сондай-ақ ҰҚК авиациясының қызметін ұйымдастыру, мемлекеттік құпияларды қорғау және сыбайлас жемқорлық сипатындағы құқық бұзушылықтарды анықтау мен жолын кесу функциялары да айқындалған.

Өзгерістер аясында ҰҚК-нің кейбір негізгі міндеттері қайта қаралды.

Соның ішінде:

үкіметтік және қорғалған байланыс желілерінің киберқауіпсіздігін қамтамасыз ету;цифрландыру саласындағы мемлекеттік бақылауды жүзеге асыру, әсіресе критикалық цифрлық инфрақұрылым нысандарының қауіпсіздігіне қатысты.

Жалпы өзгерістер ұлттық қауіпсіздік жүйесін цифрлық қауіптерге бейімдеп, киберқауіпсіздік бағытын күшейтуге бағытталған.

Ведомствоның жекелеген өкілеттіктері нақтыланды, олардың қатарына мыналар кіреді:

мемлекеттік органдар мен ұйымдардан, коммерциялық, банктік және заңмен қорғалатын өзге де құпияларды құрайтын мәліметтерді жария етуге қойылатын заңнама талаптарын сақтай отырып, Ұлттық қауіпсіздік органдарына жүктелген міндеттерді орындау үшін қажетті ақпаратты өтеусіз алу құқығы; оның ішінде мемлекеттік органдар мен ұйымдардың цифрлық жүйелерінен берілетін цифрлық ресурстар. Бұл тәртіп тиісті мемлекеттік органдармен бірлескен нормативтік-құқықтық актілермен, ал ұйымдармен — келісімдермен айқындалады;Қазақстан Республикасының қауіпсіздігін қамтамасыз ету мәселелері бойынша ғылыми зерттеулер жүргізу, сондай-ақ арнайы байланыс түрлеріне арналған цифрлық жүйелер мен жүйелерді әзірлеу және жасау;интернет желісіне қол жеткізудің бірыңғай шлюзі мен "цифрлық үкіметтің" электрондық поштасының бірыңғай шлюзінің жұмыс істеуі мәселелері бойынша ведомствоаралық үйлестіруді жүзеге асыру;интернетке қол жеткізудің бірыңғай шлюзін және "цифрлық үкіметтің" электрондық поштасының бірыңғай шлюзін дамыту;жедел-іздестіру қызметінің міндеттерін шешуді қамтамасыз ететін жедел есептерді, анықтамалық, цифрлық жүйелер мен цифрлық ресурстарды құру және пайдалану;цифрлық жүйелер мен ресурстарды, арнайы техникалық құралдарды, арнайы байланыс жүйелерін, телекоммуникациялық желілерді, деректер беру жүйелерін, техникалық арналар арқылы ақпараттың таралуынан қорғау құралдарын, олар үшін бағдарламалық қамтамасыз етуді, қару-жарақ пен жабдықты әзірлеу, сатып алу, құру (криптографиялық қорғау құралдарын қоспағанда), пайдалану және қолдану, сондай-ақ шифрлау және дешифрлау жұмыстарын ұйымдастыру. Осы мақсатта Қазақстан Республикасының мемлекеттік органдары және меншік нысанына қарамастан ұйымдарымен, сондай-ақ шетел мемлекеттерінің арнайы қызметтері мен ұйымдарымен шарттар мен келісімдер жасасу;мемлекеттік құпияларды құрайтын мәліметтерді қамтитын цифрлық ресурстарды құру, сатып алу, жинақтау, қалыптастыру, тіркеу, сақтау, өңдеу, жою, пайдалану, беру және қорғау;мемлекеттік құпияларға жататын қорғалған цифрлық жүйелерді құру, пайдалану, дамыту, сүйемелдеу, интеграциялау, пайдалануды тоқтату және қорғау;қорғалған цифрлық жүйелерді пайдалана отырып, мемлекеттік құпияларды құрайтын электрондық құжаттар мен өзге де деректерді жинау, өңдеу, сақтау, беру, іздеу, тарату, пайдалану, қорғау, тіркеу, растау және жою;қылмыстық жолмен алынған кірістерді заңдастыруға (жылыстатуға), терроризмді қаржыландыруға және жаппай қырып-жою қаруын таратуды қаржыландыруға қарсы іс-қимыл туралы заңнамаға сәйкес қаржылық мониторинг жөніндегі уәкілетті органның сұрауы бойынша өздерінің цифрлық жүйелерінен ақпарат беру.

Сонымен қатар Президент Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитеті (ҰҚК) функцияларын кеңейтті.

Атап айтқанда, 2 мамырдан бастап ведомствоның міндеттеріне мынадай жаңа функциялар қосылды:

мобилизациялық дайындық және мобилизация шараларын қаржыландыру көлемі бойынша уәкілетті органға ұсыныстар енгізу;тиісті мемлекеттік басқару саласында ұйымдардың мобилизациялық дайындығын жоспарлау, ұйымдастыру және басқару, сондай-ақ мобилизациялық тапсырыстары бар ұйымдардың мобилизациялық әзірлігін бағалауды Қазақстан Республикасының мобилизациялық дайындық және мобилизация қағидаларына сәйкес жүргізу;ұйымдармен мобилизациялық тапсырыстарды орындау бойынша шарттар жасау, сондай-ақ банкроттық, қайта ұйымдастыру, тарату немесе қызмет бейінінің өзгеруі жағдайында мобилизациялық тапсырыстарды алып тастау немесе басқаға беру бойынша уәкілетті органға ұсыныстар енгізу;жергілікті атқарушы органдармен бірлесіп мобилизациялық жоспарларды орындауға дайындық шараларын жүргізу;ұйымдардың өндірістік, қаржылық және қоймалық мүмкіндіктері туралы мәліметтерді жинап, оларды мобилизациялық тапсырыстар белгілеу үшін уәкілетті органға ұсыну;әскери міндетті азаматтарды броньдау жұмыстарын ұйымдастыру және жүргізу;мобилизация жарияланған жағдайда жергілікті атқарушы органдармен бірлесіп ұйымдарды соғыс жағдайы режиміне көшіру жөніндегі шаралар кешенін ұйымдастыру және қамтамасыз ету;мобилизациялық жоспарларды әзірлеу, оларды уәкілетті органмен келісу және бекіту;мобилизациялық дайындық пен мобилизацияны жетілдіру бойынша ұсыныстар енгізу;әскери-экономикалық және командалық-штабтық оқу-жаттығуларға қатысу.

2026 жылғы 12 шілдеден бастап:

ашық кілттің электрондық цифрлық қолтаңба (ЭЦҚ) сертификаттары бойынша арнайы ұлттық түбірлік куәландыру орталығының сертификаттарды беру, сақтау, кері қайтарып алу қағидаларын, сондай-ақ ашық кілттің тиесілілігі мен жарамдылығын растау тәртібін әзірлеу және бекіту.

2027 жылғы 1 қаңтардан бастап:

тиісті салада мобилизациялық тапсырысты орындауға қажетті тауарлар тізбесін анықтау және олардың көлемін есептеу әдістемесін уәкілетті органмен келісім бойынша әзірлеу және бекіту;осы әдістеме негізінде мобилизациялық тапсырысы бар ұйымдардың қажеттіліктерін талдау, мемлекеттік материалдық резервтің мобилизациялық қор бөлігі үшін материалдық құндылықтардың номенклатурасы мен сақтау көлемін қалыптастыру;мемлекеттік материалдық резерв саласындағы уәкілетті органға мобилизациялық қор бойынша номенклатура мен сақтау көлемі жөнінде ұсыныстар енгізу.

Ведомствоның жекелеген функциялары да нақтыланады:

2026 жылғы 2 мамырдан бастап:

жасанды интеллект саласындағы мемлекеттік саясатты іске асыруға қатысу;жасанды интеллект моделін және платформалық бағдарламалық өнімдерді әзірлеу және (немесе) орналастыру.

2026 жылғы 12 шілдеден бастап:

ұлттық қауіпсіздік органдарының әскери және арнайы оқу орындарының цифрлық жүйелері мен интернет-ресурстарына қойылатын талаптарды әзірлеу және бекіту;сержанттар мен офицерлер құрамына жататын лауазымдарға кадрларды тағайындау тәртібін әзірлеу және бекіту (тиісті құрам болмаған жағдайда);цифрлық объектілерді орналастыруға арналған деректерді өңдеу орталықтарына қойылатын талаптарды келісу;деректерді өңдеу орталықтарына ұлттық немесе халықаралық техникалық аудит жүргізу қағидаларын келісу;цифрландыру саласындағы киберқауіпсіздік бойынша мемлекеттік бақылауды жүзеге асыру;бұзушылықтар анықталған жағдайда критикалық цифрлық инфрақұрылым иелеріне нұсқамалар беру және олардың орындалуын қамтамасыз ету.

Сонымен қатар жарлық арқылы келесі құжаттарға өзгерістер енгізілді:

Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитетінің Шекара қызметі туралы ереже;

Антитеррорлық орталық туралы ереже;Үкіметтік байланыс қызметі туралы ереже;Сыртқы барлау қызметі туралы ереже;Авиациялық қызмет туралы ереже;Сыбайлас жемқорлыққа қарсы қызмет туралы ереже.Құжат мәтінінде "ақпараттық жүйе" ұғымы "цифрлық жүйе" ұғымымен ауыстырылды. Бұл өзгерістер Цифрлық кодекс талаптарына сәйкестендіру үшін енгізілді.

Жарлық 2026 жылғы 12 шілдеден бастап күшіне енеді, ал кейбір нормалар 2026 жылғы 2 мамырдан және 2027 жылғы 1 қаңтардан бастап кезең-кезеңімен қолданысқа енгізіледі.