ҚАШАҒАННЫҢ ҚҰРЫШ ҚОЛДАРЫ: Құрлықта қажырлы, суда жүзгіш, көкте қыран

Биыл «Жұмысшы мамандықтар жылының» жариялануы – еліміздің экономикалық тірегін ұстап тұрған техникалық салалардың мәртебесін қайта қарауға мүмкіндік берді. Бұл тұрғыда Қазақстандағы ең ірі және технологиялық күрделі жобаның бірі – Солтүстік Каспий жобасын жүзеге асырып жатқан NCOC компаниясының қызмет аясы ерекше назарға алуға тұрарлық.

Қашаған кен орны – геологиясы, теңіз жағдайы және өндірістік талаптары жағынан әлемдегі ең күрделі кен орнының бірі. Мұндай нысанды игеруге бір ғана сала емес, бір-бірін толықтыратын ондаған маман тартылған.

Жеті қабат жер қыртысындағы мұнай кені бұрғылау арқылы алынатынын бәріміз білеміз. Алайда бұл ұзаққа созылған дайындық кезеңінен тұратыны тек осы саланың мамандарына ғана таныс. Олардың басты міндеті – қажетті орында ұңғыманы дәл және қауіпсіз бұрғылау. Ол үшін жұмыс кезеңдерін анықтау, ұңғыма құрылымын, құрал-сайман мен жабдықтарды іріктеп алу, қауіпсіздік шараларын әзірлеу қажет. Ал ұңғымаларды жұмысқа жарамды күйде күтіп ұстау, үздіксіз өнім өндіруді қамтамасыз ету және ақауларды жедел жою – ұңғымаларға техникалық қызмет көрсету мен жөндеу мамандарының міндеті.

Ұңғыдан шыққан мұнай – әлі дайын өнім емес. Оны сепарациялау, тазарту, сақтау мен тасымалдау – мұнай-газ жабдықтарына жауапты мамандардың кәсіби шеберлігін қажет ететін маңызды кезеңдер.

Ал орталық диспетчерлік қызмет – өндірістің «жүрегі». 24/7 режимінде қадағалау жасап, технологиялық процестің әр сәтін бақылап отыратын операторлар бір миллиард баррельдік рекордтық көрсеткішке қол жеткізуді алғашқылардың бірі болып байқағандары тегін емес. «Біз күні-түні еңбек етеміз. Бір ауысым 12 сағат күндізгі кезекшілігімізді атқарып шығып, 12 сағаттық түнгі ауысымға кезекшілікті тапсырамыз. Біз отыратын бөлме – зауыттың миы да, көзі де. Әрқайсымыздың алдымызда 10-12 монитор бар. Сол монитордан қысым, ағым, температура, деңгейлер, соның барлығын қарап отырамыз» дейді сала қызметкерлері.

Солтүстік Каспийдің қатал табиғи жағдайларында жұмыс істейтін сүңгуірлер – ерекше мамандық иелері. Олар теңіз түбіндегі инфрақұрылымды жөндеп, дәнекерлеу мен монтаждау жұмыстарын атқарады. Бұл мамандық – кәсіби шеберлікті талап етеді. Мамандардың айтуынша, олар екі бағытта еңбек етеді. Біріншісі – Қашаған кен орнында су астына сүңгіп, металл конструкциялардың жай-күйін тексереді. Екінші бағыт – кемелерді тексереді. Олардың да талапқа сай болуы, біріншіден, жұмыс циклының үзілмеуіне себепші болса, екіншіден, экологияға да оң әсер етеді.

Экология демекші, NCOC компаниясында 100-ден астам маман мұнай төгілімдеріне ден қою саласында жұмыс істейтінін айта кеткен жөн. Олар болуы мүмкін төтенше жағдай кезінде оқиғаны жедел бағалап, әрекет алгоритмін құрайды және суға төгілген мұнайдың жайылып кетпеуі үшін бар амалды жасайды. Бұл Қазақстандағы әлі жас, бірақ экологиялық қауіпсіздік үшін стратегиялық маңызы бар сала.

Кен орнындағы жұмыс тек мұнай өндірумен шектелмейді. Арнайы техника жүргізушілері күнделікті тасымалдау қызметін атқарып, жүздеген қызметкерді жұмыс орнына жеткізеді. Теңіз экипажы Каспийдегі жүк және жабдық тасымалына жауап береді. Капитаннан бастап матросқа дейін әрқайсысы қауіпсіз теңіз операциясының ажырамас бөлігі.

Сондай-ақ тікұшақ пилоттары – Қашағанның негізгі әуе көпірі. Қақаған боран мен тұман, екпіні түйе шайқайтын жел, алақандай алаңқай – олардың жұмыс жағдайы. Бұл қызметтердің барлығы үздіксіз өндірістің арқауы.

Өрт сөндірушілер мен құтқарушылар – оқыс жағдайдың алдыңғы шебінде жүретін әскер іспеттес. Кәсіби өрт-құтқару топтары бірінші кезекте адамдарды эвакуациялап, қауіп аймағын оқшаулау, газ деңгейін тексерумен қатар, өрт сөндіру жұмыстарын атқарады. Бұл – темірдей тәртіп пен ерекше ерік-жігерді талап ететін мамандық.

Бұдан бөлек, құрылыс сатыларын құрастырушы, эколог, зертханашы сынды мамандық иелері де ел экономикасының бір кірпіші болып қаланған маңызды кадрлар. Олардың ішінде ерлермен қатар иық тіресіп еңбек етіп жатқан әйелдер де аз емес. Еліміздің энергетикалық қауіпсіздігі мен өндірістік дамуы – дәл осы қарапайым, бірақ ерлікке тең еңбектің арқасында жүзеге асып жатыр.

Бүгін, 14:59