Қазақстанда 43 мыңнан астам кәмелетке толған жетім баспана ала алмай отыр

Оның айтуынша, қазіргі таңда баспана алу кезегінде шамамен 61 мың жетім бала тұр, олардың 43 мыңнан астамы кәмелет жасына жеткен. Алайда алдағы жылдары бұл кезектің қысқаруы болжанбай отыр.

Баспанаға мұқтаждардың ең көп саны Алматы облысында — шамамен 7,2 мың адам, Шығыс Қазақстан облысында — 6,4 мың, Қарағанды облысында — 5,9 мың, Қостанай облысында — 5,7 мың және Ақтөбе облысында — 3 мың адам тіркелген.

Сенатор соңғы жылдары ел бойынша бөлінген шамамен 60 мың тұрғын үйдің тек 7 мыңы ғана жетім балаларға берілгенін атап өтті. Бұл жалпы көлемнің 11,8 пайызын құрайды.

— Бұдан бөлек, кәмелетке толған балалар үйі түлектерінің баспана алмауының бір себебі кезекте бұрын тіркелген кәмелетке толмаған жетімдердің болуы. Мұндай санаттағы азаматтар саны шамамен 17 300 адамды құрайды. Ал кәмелетке толмағандар өз кезегінде жасына жетпейінше баспана алу құқығын пайдалана алмайды және балалар үйінде тұруын жалғастырады. Нәтижесінде тұрғын үй қоры өзге санаттағы азаматтарға қайта бөлініп, жетім балалардың басым құқығы ескерілмейді, — деді ол.

Сенатор сондай-ақ өңірлерде бірқатар заңбұзушылықтардың барын атап өтті. Атап айтқанда, жетімдерге арналған пәтерлерде бөгде тұлғалардың заңсыз тұруы және ақпараттық жүйелерді көшіру кезінде деректердің жоғалуы сияқты фактілер тіркелген.

Оның пікірінше, аталған мәселелер жергілікті атқарушы органдар тарапынан бақылаудың жеткіліксіздігін және тұрғын үй саясатын іске асыруда формалды тәсілдің басым екенін көрсетеді.

Осыған байланысты ол жетім балаларды тұрғын үймен қамтамасыз ету бойынша жыл сайынғы көрсеткіштері бар кешенді жол картасын әзірлеуді, сондай-ақ тұрғын үйді бөлу процесіне бақылауды күшейтіп, Smart Data Ukimet, ұлттық білім беру деректер базасы, Өркен, Отбасы банк, kezekte.kz және өзге де цифрлық платформалар арқылы ашық есеп жүйесін енгізуді ұсынды.

Сонымен қатар сенатор жетім балалардың тұрғын үй алудағы басым құқығын заңнамада бекітуді қажет деп санайды.

— Уәкілетті мемлекеттік органдар Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі, Оқу-ағарту министрлігі, Әділет министрлігі тарапынан балалар үйінің түлектеріне тұрғын үй алуда басым құқық беру бөлігінде заңнамаға тиісті өзгерістер енгізу мәселесін қарастыру қажет, — деп атап өтті ол.

Бұған дейін мүгедектігі бар жандарды баспанамен қамтамасыз ету талаптарын жазғанбыз.