Қазақстандықтар ақшасын қалай сақтағанды жөн көреді

Қаржылық "қор" әр төртінші отбасында бар

Ұлттық банктің деректері бойынша, 2026 жылдың мамырында жинақтары бар отбасылардың үлесі 27,2% болды. Бір жыл бұрын бұл көрсеткіш 21,9% болса, үш жыл бұрын небәрі 13% респондентте ғана артық ақша болған.

Сауалнамаға сәйкес, жинақтарды сақтаудың ең танымал тәсілі – банк депозиттері.

Егер 2025 жылдың мамырында банк салымдарын 63,6% жинақ иелері пайдаланса, қазір олардың саны 67,1%-ға жеткен.

Депозиттерге деген жоғары қызығушылық таңқаларлық емес. Соңғы жылдың көп бөлігінде Ұлттық банктің базалық мөлшерлемесі 18% деңгейінде болды, ал маусым айында ол 17%-ға төмендетілді. Осыған байланысты банктер салымдар бойынша тартымды табыстылық ұсынды, бұл депозиттерді қаражат сақтаудың ең тиімді әрі қолжетімді құралдарының біріне айналдырды.

Қазақстан депозиттерге кепілдік беру қорының деректеріне сәйкес, елдегі депозиттердің жалпы көлемі 28,6 трлн теңгеге жетті. Салыстырып қарасақ, Қазақстанның 2025 жылғы ЖІӨ жалпы көлемі 159,5 трлн теңгеден асты.

Осылайша, депозиттердегі қаражат көлемі ЖІӨ-нің шамамен 17,8%-ына тең.

Пәтерлер банктерден қалыс қалды

Салымдардың танымал болуының өсуі аясында жылжымайтын мүлікке қызығушылық төмендеуде.

Егер бір жыл бұрын 23,7% респондент жинақтарын тұрғын үйге салуды таңдаса, қазір бұл көрсеткіш 21,3%-ды құрайды.

Себептері түсінікті. Жоғары мөлшерлемелер депозиттердің тартымдылығын арттырды, ал тұрғын үй нарығы соңғы айларда бәсеңдеу белгілерін көрсетіп отыр.

Қолма-қол ақша жоғалмайды

Цифрлық сервистер дамығанына қарамастан, қолма-қол ақша әлі де жинақтардың маңызды бөлігі болып қала береді.

Өткен жылы жинақ иелерінің 32,9%-ы ақшаны қолма-қол түрде сақтауды жөн көрсе, қазір бұл көрсеткіш 35,2%-ға жетті.

Яғни, қазақстандықтардың үштен бірінен көбі қаражатын банк жүйесінен тыс ұстайды.

Сауалнама деректері бойынша, респонденттердің 87,6%-ы жинақтарын теңгемен сақтайды. АҚШ долларындағы жинақтар үлесі – 30,4%, еуро – 5,9%, ресей рублі – 4,3%.

Сонымен қатар, бағалы қағаздарға қызығушылық артып келеді. Егер 2025 жылдың мамырында бұл тәсілді 7,2% қолданса, қазір 11,2%-ға жеткен.

Соңғы үш жылда қалай өзгерді

2023 жылғы Ұлттық банк сауалнамасымен салыстырғанда, халық жинақ құрылымында депозиттердің рөлі айтарлықтай күшейгені байқалады.

Сол кезде депозиттерді 58% пайдаланса, қазір бұл көрсеткіш 67,1%-ға жетті. Қолма-қол ақшаның үлесі 31%-дан 35,2%-ға өсті, жылжымайтын мүлік 15%-дан 21,3%-ға көтерілді. Бағалы қағаздарға қызығушылық та артты: 2023 жылы 5% болса, қазір 11,2%.

Жинаққа деген көзқарас та өзгерді.

2023 жылы ай сайын ақша жинай алатын респонденттердің үлесі 9–13% аралығында болса, 2026 жылы жинағы бар отбасылардың үлесі 27,2%-ға жетті.

Үш жыл ішінде ең үлкен өсім банк депозиттері мен бағалы қағаздарда байқалды, ал қолма-қол ақша мен жылжымайтын мүлік өз маңызын сақтағанымен, өсу қарқыны төмен болды.