Қылмыспен күреске қоғам болып атсалысады

Қылмыспен енді тек полиция ғана емес қоғам болып күреседі. Құқық бұзушылықтың алдын алуға білім, денсаулық сақтау және бизнес сынды бірқатар салалар тартылады.

Жақында осыған қатысты мәжілісте жаңа заң жобасы мақұлданған болатын. Құжатта құқық бұзушылықтың алдын алумен айналысатын органдардың саны 13-тен 26-ға көбейтілді. 

Енді өңірдегі құқықтық тәртіпке әкім-қаралар да жауап береді. Жалпы қылмыстың алдын алу жүйесін жетілдіру көзделіп отыр. Демек тәртіпсіздікке түрткі болатын себептер жойылады. Осы орайда профилактика жөніндегі ведомствоаралық комиссияның мәртебесі жоғарылайды. Ал комиссияның құрамы мен құзыретін Президент бекітеді. Үкімет жыл сайын өз жұмысының қорытындылары туралы Ұлттық баяндама жасап, оны Президентке ұсынатын болады.

Ержан Сәденов, ҚР Ішкі істер министрі:

- Ортақ жауапкерпшілік енгізіледі. Әкімдер – өңірдегі құқықтық тәртіптің жай-күйі үшін, мемлекеттік органдар – өз құзыреті бойынша профилактика үшін, мәслихаттар – олардың есептерін тыңдау бойынша жергілікті қоғамдастықтардың рөлі күшейтіледі.

Сонымен қатар әкімшілік қадағалаудың сапасын арттыру көзделіп отыр. Айталық, қиын жағдайға тап болған жандарды есепке алып, оларды әлеуметтік бейімдеп оңалту мен қатар тіпті тәртібі нашар жасөспірімдерді бақылауда маңызды болады. Сондай-ақ әлеуметтік желіде құқыққа қарсы контентті жариялауға да жауапкершілік қарастырылған. Ал контенттің заңсыз екені туралы шешімді тек сот шығарады.

Ержан Сәденов, ҚР Ішкі істер министрі:

-  «Заңсыз контент» ұғымы онлайн-платформалар туралы заңда нақты айқындалған. Онда конституциялық құрылысты бұзуға шақыру, экстремизм мен терроризмді насихаттау, зорлық-зомбылық пен есірткіні дәріптеу сияқты әрекеттер көрсетілген. Ең маңыздысы – сараптамалық қорытындының болуы. Егер ІІМ немесе Мәдениет министрлігі қандай да бір материалды заңсыз деп тапса да, біз оны бірден шешпейміз. Материал сарапшыға жіберіледі. Сарапшының қорытындысынан кейін де соңғы шешімді тек сот қабылдайды. Сондықтан құқық қорғау органдары тарапынан асыра пайдалану қаупі жоқ. 

Қылмыспен қоғам болып күресу әлемдік тәжірибеде бар үрдіс. Дамыған елдерде заңсыз әрекеттерді полициямен қатар бүкіл мемлекеттік құрылым бірлесіп әшкерелейді. Тіпті жұмыссыздық, білім мен мәдениеттің төмендігін қадағалау да қылмыстың алдын алады.

Үнзила Шапақ, ҚР Парламенті Мәжілісінің депутаты:

- Көптеген елдерде құқықбұзушылық профилактикасы мәселесі мемлекеттің құқыққорғау органдарымен қоғамның күш-жігерін біріктіретін бірыңғай заңнамалық актімен реттеледі. Ұндай тәсіл профилактика жұмыстарын жүйлі жүргізуге мүмкіндік береді. Қазір елімізде профилактикалық қызметті ең маңызды қызметтердің бірі ретінде айқындайтын онға жуық заң қолданыста бар. Алайда қылмыстың профилаккила жүйесінің бірыңғай жүйесі әлі күнге қалыптаспаған. Қолданыстағы профилактикалық шаралар әдетте тек полиция тарапынан көбінесе күштік әдістермен жүзеге асырылады.

Айта кетейік, «Құқық бұзушылық профилактикасы туралы» жаңа заң жобасында бір бағыттағы 5 түрлі заң біріктірілді. Мұндағы мақсат алдын алу шараларының жұмысын жетілдіру.

Авторлары: Айнұр Қуатқызы, Мерей Талап