Run for Autism жарысына Қазақстанның 26 қаласынан 5 мыңнан астам адам қатысты

Жарыстың негізгі мақсаты – қоғамда аутизм туралы хабардарлықты арттыру, аутизмі бар адамдардың өмір сапасын жақсарту, олардың әлеуметтенуіне және өзін-өзі басқаруына жағдай жасау, сондай-ақ инклюзияны дамыту. Бұл іс-шара аутизм мәселесіне арналған ақпараттандыру айына сәйкес өткізілді.

Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының мәліметі бойынша, аутизм шамамен әрбір 100 баланың бірінде кездеседі, ал әлемде аутизм спектрінің бұзылыстары бар адамдар саны 75 миллионнан асады. Қазақстанда 2026 жылғы 1 сәуірдегі ресми дерек бойынша, аутизм спектрінің бұзылысы диагнозымен бақылауда 18 153 адам бар, оның 97,5%-ы (17 713) кәмелетке толмағандар. Халықаралық сарапшылар мен қоғамдық ұйымдардың бағалауы бойынша, бұл көрсеткіш шын мәнінде жоғары болуы мүмкін және 35 мыңнан астам баланы құрауы ықтимал. Елордада АСБ диагнозымен 4 368 адам тіркелген, оның 96,8%-ы (4 232) балалар.

Run for Autism – аутизмді зерттеуге қаржы жинауға бағытталған халықаралық бастама. Қазақстанда бұл жарыс алғаш рет 2023 жылы Bolashak Charity қоры арқылы ұйымдастырылды. Үш жыл ішінде жарысқа 6 443 адам қатысып, 42 348 444 теңге қайырымдылық қаражаты жиналды. Бұл қаражатқа Астана және Қостанай облыстарының балабақшалары, мектептері мен колледждерінде 25 инклюзияны қолдау кабинеті ашылды.

Жарыс төрт қашықтық бойынша өтті: 1 км, 2,5 км, 5 км және 10 км. Қатысу құны 8 990 теңгеден 11 990 теңгеге дейін болды. Барлығы 26 қаладан 5 000 адам қатысты. Қатысушылар Ақтөбе, Ақтау, Алматы, Астана, Атбасар, Атырау, Аягөз, Балқаш, Ерейментау, Қарағанды, Көкшетау, Қостанай, Қызылорда, Павлодар, Петропавл, Семей, Степногорск, Талдықорған, Тараз, Теміртау, Түркістан, Орал, Өскемен, Шахтинск, Шымкент және Екібастұз қалаларынан болды.

Жарысқа даму ерекшеліктері бар 100-ден астам адам қатысты. Олардың қатарында аутизмі, Даун синдромы, церебралды сал ауруы, есту қабілеті бұзылған спортшылар және тірек-қимыл аппараты бұзылған жандар бар. Сонымен қатар, онлайн форматта Қазақстанның 30 қаласынан және Ұлыбритания мен Ресейден 140 адам қатысты.

Іс-шара аясында аутизмі бар және басқа да даму ерекшеліктері бар балаларға арналған «Көңілді старттар» спорттық-ойын эстафетасы өткізілді. Бұл жарысқа 5 пен 14 жас аралығындағы шамамен 180 бала қатысты. Эстафетадан кейін балаларға іс-шара серіктестерінің сыйлықтары табыс етілді.

Bolashak Charity Қорының Қамқоршылық кеңесінің төрайымы Динара Гапланның айтуынша, Run for Autism – ерекше шара, себебі оған жобадағы жасөспірімдер, олардың отбасылары, педагогтер, серіктестер және қор достары қатысады. Бұл шара қоғамды аутизм мен менталдық денсаулық мәселесіне назар аударуға шақырады. Алдыңғы жылдардағы қатысушылардың арқасында ондаған инклюзияны қолдау кабинеттері ашылып, онда жүздеген бала мамандардың көмегін алады. Қазіргі уақытта балалар өсіп, бағдарламалар да кеңейіп келеді, әсіресе кәсіби оқыту бағытында. Биылғы жиналған қаражат осы мақсаттарға жұмсалады. Іс-шараны ұйымдастыруға атсалысқан барлық серіктестерге, Астана қаласының әкімдігіне және басқа да ұйымдарға алғыс білдірілді.

Жарысқа халықаралық компаниялардың қызметкерлері, шетелдік елшіліктердің өкілдері, оның ішінде Ұлыбритания, Испания, Түркия, Швеция, Эстония елдерінің дипломаттары және Еуропалық Одақ Делегациясы қатысты. Ресейден Мәскеу, Санкт-Петербург және Якутск қалаларынан да қатысушылар болды. 

РАС диагнозы бар 12 жастағы жасөспірімнің анасы, мінез-құлық талдаушысы және супервизор Юлия Асфина Run for Autism жарысына қатысу үшін Мәскеу қаласынан арнайы келді. Ол Ресейде бұл жоба әлі ұйымдастырылмағанын, бірақ оның пайда болуына үмітті екенін атап өтті. Болашақ Қайырымдылық Қорының Астанадағы жарысын ұйымдастыруын оң бағалап, РАС диагнозы бар балаларды қолдауға бағытталған шараға қатысудың маңыздылығын айтты. Юлия Асфина жүгіруді жақсы көретінін және жарыстарға тұрақты қатысатынын жеткізді. Биыл ол жарысқа екінші рет қатысып отыр, ал өткен жылы Мәскеуде онлайн форматта жүгірген. Сол кезде ұйымдастырушылардан старттық пакет, оның ішінде медаль мен футболка алғаны туралы айтты. Биыл ол Астанадағы жарыста белсенділік танытуда.

Атырау облысынан келген Кулянда Атчибаева немересі Ахмадимен бірге жарысқа қатысты. Олар бір шақырымдық қашықтықты жүгірді. Ахмади 17 жаста және Даун синдромы диагнозымен өмір сүреді. Ол күнделікті Мақат аудандық оңалту орталығына барады. Кулянда Атчибаева немересінің дамуына ерекше көңіл бөліп, олар Қазақстанның әртүрлі қалаларында даму ерекшелігі бар балаларға арналған спорттық жарыстарға тұрақты қатысады. Бұл спорт түрлеріне жүзу, жүгіру, секіру, шаңғы спорты кіреді. Кулянда апаның айтуынша, немересіне арналған іс-шаралар мен сауықтыру лагерлерін үнемі қадағалап, қатысуға тырысады. Оның басты мақсаты – немересінің әлеуметтенуін қамтамасыз етіп, қоғамда сенімді өмір сүруіне жағдай жасау. Қазір Ахмади 17 жаста болғандықтан, оның болашағы туралы ойлануда. Жақында олар Атырау қаласындағы «Оқу-өндірістік комбинат» жобасына жазылған. Бұл жоба Bolashak Charity қоры мен Теңізшевройл компаниясының қолдауымен іске асырылуда.

Жарыс соңында қатысушыларға естелік медальдар табысталды, ал әр қашықтық бойынша бірінші үш орын алғандар дипломдармен марапатталды. Барлық қатысушыларға старттық пакеттер берілді. Оған шоппер сөмкесі, жүгіруге арналған футболка, старт нөмірі, ақпараттық парақша, сыйлықтар ұтысына қатысу талоны, құрт, дрип-кофе, кинезио-тейп, сутекті магний (Supreme H₂), косметологиялық қызметтерге сертификаттар, мұздатылған йогурт және бургерханаға сертификаттар кірді.

Жарысқа қатысушылар арасында 20-дан астам бағалы сыйлықтар ойнатылды. Олардың қатарында екі адамға арналған Грузияға саяхат, 1 тонна бензин, смартфон, бес жұлдызды қонақүйлерге сертификаттар, бір айлық кофе қоры, бір жылдық мұздатылған йогурт қоры, тау велосипеді және басқа да сыйлықтар бар.

Іс-шараға 70-тен астам демеуші мен серіктес қолдау көрсетті.

Қазақстанда Run for Autism жобасы алғаш рет 2023 жылы ұйымдастырылды. Соған дейінгі үш жыл ішінде оған 6 443 адам қатысып, 79 серіктес пен демеуші тартылды. Жинақталған қаражат көлемі 42 348 444 теңгені құрап, оның есебінен 25 инклюзияны қолдау кабинеті ашылды. Бұл кабинеттер арқылы 200-ден астам бала қатарластарымен бірге білім алу мүмкіндігіне ие болды.

Run for Autism – спорттық жарыс қана емес, аутизмді қолдауға бағытталған қоғамдық қозғалыс. Жарысқа кәсіби спортшылар, әуесқойлар, ерекше балалардың отбасылары мен инклюзия саласындағы мамандар қатысады. Қатысушылар Қазақстанның көптеген қалаларынан келді. 2024 жылдан бастап жарыс онлайн форматқа көшіп, халықаралық қатысушылар да тартылды.

Еске сала кетейік, бұған дейін Астанада жазғы жүгіру маусымы басталғанын жазған едік.