ШҚО да дәрігер тапшылығы мәселесі қалай шешіліп жатыр

Қалалар тасада қалды

Облыстық денсаулық сақтау басқармасының мәліметіне сүйенсек, қолданыстағы қолдау шараларының басым бөлігі ауылдарға бағытталған. Ауылға барып жұмыс істейтін дәрігерлер үшін әлеуметтік жеңілдіктердің кең пакеті қарастырылған.

– Оның қатарында 8,5 млн теңгеге дейінгі біржолғы төлемдер, тұрғын үймен қамтамасыз ету, жеңілдетілген ипотека бар. Сондықтан қалаларға мамандарды жұмысқа тарту объективті түрде қиынырақ екенін түсінеміз. Мұнда жеңілдіктер ауылмен салыстырғанда әлдеқайда аз. Сондықтан біз түрлі жолдарды қарастырып жатырмыз. Атап айтқанда, резидентурада мамандарды медициналық ұйымдар мен облыстық бюджет есебінен оқытамыз, аудандар мен қалалардың әкімдіктері аса тапшы мамандарға тұрғын үй береді. Сонымен қатар бас дәрігерлеріміз аудан және қала әкімдіктерімен бірлесіп, барлық бос жұмыс орындары жәрмеңкелеріне, медициналық жоғары оқу орындарына барып, келіссөздер жүргізіп жүр, - дейді басқарма басшысының орынбасары Айнаш Қапанова.

Оның айтуынша, қосымша ынталандыру болмаса қалалардағы ауруханаларға маман тарту қиындап барады.

Қай жерлерде тапшылық қатты сезіледі

Ең күрделі жағдай Өскеменде және өңірдің Серебрянск, Риддер және Алтай сынды моноқалаларында қалыптасқан. Тек облыс орталығының өзінде 55 дәрігер жетіспейді.

– Ең әуелі педиатрлар, жалпы тәжірибе дәрігерлері, акушер-гинекологтар мен анестезиологтар тапшы. Бұл медициналық көмектің қолжетімділігіне тікелей әсер ететін негізгі мамандықтар, - дейді Айнаш Қапанова.

Жас дәрігердің орташа жалақысы шамамен 500 мың теңгеге жетсе де, мәселе шешілмей келеді.

Серебрянсктегі жағдай қалай

Серебрянск қалалық орталық ауруханасы 11 мыңнан астам тұрғынға қызмет көрсетеді. Оның ішінде қала халқы мен маңындағы тоғыз ауылдың тұрғындары бар. Соған қарамастан, мекемеде бірден жеті дәрігердің орны бос.

Қала тұрғындарының айтуынша, арнайы мамандардың болмауы өмір сапасына тікелей әсер етеді.

– Бізде ЛОР дәрігері де, көз дәрігері де жоқ. Ем алу үшін ауданға немесе облыс орталығына баруға мәжбүрміз. Бұл қосымша ақша, уақыт, - дейді Серебрянск қаласының тұрғыны Татьяна Сидорова.

Кадр тапшылығы кей жағдайда пациенттердің өмірі мен денсаулығына да тікелей қауіп төндіреді.

– Ауруханада қажетті мамандар болмаған кезде біз науқастарды Алтай қаласына немесе Өскеменге жіберуге мәжбүрміз. Егер шұғыл жағдай болса, кезекші фельдшер мен жүргізушіні тартып, тәуліктің қай мезгілі екеніне қарамастан науқасты облыс орталығына жөнелтеміз. Бұл сын сағаттарда уақыт жоғалту және медициналық ұйым үшін қосымша шығын деген сөз, - дейді Серебрянск қалалық ауруханасының бас дәрігері Еркін Семейханов.

Айта кетейік, аурухананың кредиторлық берешегі шамамен 30 млн теңгені құрайды. Ал науқастарды басқа қалаларға жіберу олардың шығынын одан сайын арттыра түсуде.

Кадр үшін күрес

Медициналық мекемелердің басшылығы кадр тапшылығы дәрігерлерді тарту әрекеттерінің жоқтығынан емес, ынталандыру мүмкіндіктерінің шектеулілігінен туындап отырғанын атап өтті.

– «Дипломмен - ауылға» бағдарламасы тек ауылдарға ғана арналған. Қаладағы ауруханалар үшін көтермеақы да, жеңілдетілген несие де қарастырылмаған, - дейді Еркін Семейханов.

Оның айтуынша, мұндай жағдайда қалаларға көшіп келгісі келетіндер аз болады. Ал жас мамандар көбіне облыс орталығына жақын орналасқан Ұлан және Глубокое аудандарының ауылдарын таңдауға бейім.

Қызылордадан қоныс аударған

Қазіргі таңда нақты нәтиже беріп отырған санаулы тетіктердің бірі - оңтүстік өңірлерден қоныс аудару бағдарламасы. Мәселен, қабылдау бөлімінің дәрігері Марат Ахметов жуырда Қызылорда облысынан Серебрянск қаласына көшіп келіп, бұрын бос тұрған штаттық орынға орналасқан. Қоныс аударғаны үшін оған 800 мың теңге көлемінде қаржылай көмек, тұрғын үй сатып алуға бастапқы жарна ретінде 4,5 млн теңге берілген. Дегенмен, үйді қаңтар-ақпан айларында сатып алуды жоспарлап отыр. Қазір оған уақыты жоқ. Себебі жұмыс тым қауырт.

– Мамандар жетіспеген кезде өз салаңнан кеңірек жұмыс істеуге тура келеді. Мен терапевтпін, бірақ педиатр болмағандықтан балаларды да қабылдаймын. Бұл белгілі бір қиындықтар туғызып, жүктемені арттырады, - дейді Марат Ахметов.

Оның айтуынша, бір маманды тұрғын үймен қамтамасыз етіп, қолдау көрсету бүкіл жүйенің тұрақты жұмыс істеуі үшін жеткіліксіз.

Көтермеақыға басымдық берілмек

ШҚО денсаулық сақтау басқармасының басшылығы жүйелі шешімдер қабылданбаса, кадр тапшылығы одан әрі ушыға түседі деп есептейді. Осыған байланысты қалалар мен моноқалаларға арналған жаңа бағдарлама жобасы әзірленген.

– Дәрігерлер үшін 5 млн теңге, орта медициналық персонал үшін 1 млн теңге көлемінде көтермеақы белгілеу ұсынылып отыр. Қазіргі таңда жоба Әділет министрлігінде келісу және пысықтау сатысында, - дейді басқарма басшысының орынбасары Айнаш Қапанова.

Сарапшылардың пікірінше, егер құжат мақұлданса, 2026 жылдан бастап қалалардағы ауруханаларда кадр үшін шынайы бәсекеге түсуге мүмкіндік беретін нақты құрал пайда болады. Алайда шешуші фактор тек төлем көлемі емес, осы шаралардың тұрақтылығы болмақ.

Ал әзірге Шығыс Қазақстан қалалары дәрігерлер жетіспеушілігі жағдайында жұмысын жалғастырып отыр. Ақ халаттыларға түсетін жүктеме жоғары, ал пациенттер медициналық көмек алу үшін басқа қалаларға баруға мәжбүр.

Еске салсақ, осыған дейін ШҚО-да дәрігерге жала жапқан зейнеткер сотталғаны жайлы жазғанбыз.