Сусамыр сескентіп тұр

Облыстық Денсаулық сақтау басқармасының дерегінше, өңір­де 26 550 адам эндокриндік ауру­лармен есепте тұр. Оның ішінде, биыл 595 тұрғыннан алғаш рет қант диабеті анықталған.

Қант диабетіне шалдыққан­дардың дені – ересектер. Деген­мен есепте тұрған 200-ден астам бала бар. 

«Облыс халқы 700 мыңнан асатынын ескерсек, тұрғын­дар­дың 1,9%-ы диабетпен өмір сүріп жатыр. Бұл – республикалық дең­геймен салыстырғанда жо­ғары көр­сеткіш. Мәселен, бір жыл іш­ін­де диспансерлік есепке жаңа­дан алынғандардың саны екі еседен көп өскен. 2024 жылы – 595 науқас, 2025 жылы – 1 087 нау­қас есепке алынды», – дейді Денсаулық сақтау басқар­ма­сының басшысы Қайсар Аб­да­лиев.

Дәрігерлердің айтуынша, қант диабеті қазір егде жастағылар ара­сында емес, жастарда да жиі кез­десу­де. Бұған әсер ететін басты се­бептер – артық салмақ, тәтті газ­далған сусындар мен фаст-фуд­қа тәуелділік, қозғалыстың аз бол­уы және стресс пен ұйқының бұзылуы. Сонымен қатар жүкті әйелдер арасындағы гестациялық диабет жағдайлары да жылдан жыл­ға артып барады. Бұл – бола­шақ ананың да, нәрестенің де ден­саулығына төнетін қауіп.

Қант диабеті жиі асқынатын, өмір бойы бақылауды қажет ететін созылмалы ауру екені белгілі. Дұ­рыс емделмеген жағдайда ол адам­ның көру қабілетінің нашар­лау­ы­на, жүрек-қан тамыр ауруларына, бүйрек жеткіліксіздігіне, тіпті аяқ ампутациясына әкелуі мүмкін. Сондықтан бұл тек медицина саласының мәселесі емес. Диабет өңір экономикасына да әсер етеді, еңбекке жарамдылық тө­мен­дейді, емдеу шығындары ар­та­ды. Мамандар Атырау облысын­да қант диабетімен күресті күшейту үшін бірнеше бағытты ұсынып отыр. 

«Біріншіден, алдын алу шара­ларын жүйелеу. Яғни, скринингтік тексерістерді көбейту. Екіншіден, дұрыс тамақтану мәдениетін қалыптастыру. Үшіншіден, спорт алаңдарын көбейту, халықты күнделікті спортқа ынталандыру. Төртіншіден, медициналық кө­мекті жақсарту: эндокринолог санын көбейту, инсулин мен қа­жет­ті құралдарды қолжетімді ету», –  дейді Қайсар Абдалиев.

Атыраулық 42 жастағы тұрғын Қалима (есімі өзгертілді – ред.) диабет диагнозын былтыр біл­генін айтады.

«Қант диабеті маған мүлде қа­тысы жоқ деп ойлайтынмын. Өзімді жақсы сезінетінмін, тек қатты шаршаңқылық пен шөл қысатын. Ауруды тексеріс кезінде кездейсоқ анықтады. Енді күн сай­ын қант деңгейін бақылап, тамақтануымды түбегейлі өзгерт­тім. Егер ерте тексерілмесем, жағ­дайым қиындауы мүмкін еді», – дейді ол. 

Науқастың айтуынша, өңірде эндокринологқа кезек көп, дәрі-дәрмекке қолжетімділік мәсе­лелері де бар. «Инсулин аламын, бірақ кейбір өлшеу құралдарын өзім сатып аламын. Әр адамға қол­же­тімді медициналық көмек болса, асқынулар азаяр еді», – дейді ол.

Ғалымдардың зерттеулері қант диабетінің таралуы әлемде тұрақты өсіп жатқанын айғақ­тайды. Қазір шамамен 450 милли­он­ға жуық адам 1 және 2 типті қант диабетімен ауырады. Алайда олардың едәуір бөлігі қажетті ем қабылдамайды, бұл жүрек, бүй­рек, көру қабілеті сияқты басқа да ауыр асқынулардың дамуына түрткі болуы мүмкін.

Қалай десек те, Атырау облы­сында қант диабетінің өсуі – ай­мақтың денсаулық сақтау сала­сының алдында тұрған күрделі мәселенің бірі. Статистиканың өсуі бұл мәселенің тек медицина қызметкерлерінің емес, бүкіл қ­оғамның назарында болуы ке­ректігін көрсетеді. Қазір қол­да­нылатын шаралардың нәтижесі тек бүгінгі емес, ертеңгі ұрпақтың денсаулығына тікелей әсер етеді. 

Баян ЖАНҰЗАҚОВА,

Атырау облысы