Түркияда әйелдер саны ерлермен теңесуге жақын

Түркияның Статистика институтының жаңа деректеріне сәйкес, әйелдер ел халқының 49,98%-ын құрайды. «Әйелдер статистикада — 2025» атты зерттеу нәтижесі бойынша, елде 43,3 млн әйел және 43,5 млн ер адам тұрады.

Халық саны шамалас болғанымен, жасы үлкен топтарда әйелдер саны ерлерден басым бола бастайды. Мысалы, 60–74 жас аралығында әйелдердің үлесі 51,9%, ал 90 жастан асқан азаматтар арасында 69,7%-ға жетеді. Бұл әйелдердің орташа өмір сүру ұзақтығының жоғары болуымен байланысты: Түркияда әйелдер 80,7 жыл, ал ерлер 75,5 жыл өмір сүреді.

Статистика елде білім деңгейінің айтарлықтай артқанын да көрсетеді. Егер 2008 жылы 25 жастан асқан тұрғындардың 75,1%-ы кемінде бір білім деңгейіне ие болса, 2024 жылы бұл көрсеткіш 92,6%-ға жеткен. Әйелдер арасында бұл үлес 67,5%-дан 88,3%-ға, ал ерлер арасында 82,8%-дан 97%-ға дейін өскен.

Сонымен қатар, саясат пен дипломатияда әйелдердің саны көбейіп келеді. 2025 жылы Түркия парламентіндегі әйелдердің үлесі 19,9% болса, 2007 жылы ол небәрі 9,1% болған. Ал әйел елшілердің үлесі 2011 жылғы 11,9%-дан 2025 жылы 28,4%-ға дейін артқан.

Дегенмен еңбек нарығында гендерлік айырмашылық әлі де байқалады. 2024 жылы жұмыс күшіне қатысу деңгейі әйелдер арасында 36,8%, ал ерлер арасында 72% болған. Сонымен қатар білімнің маңызы зор: жоғары білім алған әйелдердің 68,7%-ы еңбек нарығына қатысады.

Некеге тұру жасы да өсіп келеді. 2025 жылы әйелдер орта есеппен 26 жаста, ал ерлер 28,5 жаста үйленген.

Зерттеу нәтижесіне сәйкес, Түркияда интернет қолданушылардың шамамен 19%-ы генеративті жасанды интеллект құралдарын пайдаланады және бұл көрсеткіш әйелдер мен ерлер арасында шамалас.

Соған қарамастан, білім, саясат және ғылым салаларында мүмкіндіктер кеңейіп келе жатқанына қарамастан, жұмыспен қамту, кедейлік деңгейі және әлеуметтік қорғалуы тұрғысындағы гендерлік айырмашылықтар елдегі маңызды әлеуметтік мәселелердің бірі болып қала береді.

Бұған дейін Түркияда халық саны өсімінің баяулап бара жатқаны демографтарды алаңдатып отырғаны айтылған. Сонымен қатар ел қоғамның қартаюы мәселесімен де бетпе-бет келіп отыр.