Түркияда темекіге тәуелділер саны артты

Түркияда темекі тартатындар көп. Зиянды әдетке әсіресе жастар әуес. Сарапшылар мұның себебін темекіге қолжетімділікпен байланыстырады. Енді бұған қарсы ел үкіметі қандай шара қабылдап жатыр? Жастар ғана емес, егде жастағылардың да шылымға тәуелді болуына не себеп?

Көк түтінді будақтатқан жастар, көшенің әр бұрышында шашылып жатқан темекі тұқылы. Түркия үшін бұл үйреншікті көрініске айналған. Себебі бұл ел шылым шегу көрсеткіші бойынша әлемде 9-шы, ал Еуропа елдері арасында 3-ші орында. Кейінгі мәліметке қарағанда елде темекіге тәуелді азаматтардың саны 19 миллионнан асады. Олардың басым бөлігі жастар мен жасөспірімдер.

Анкаралық Айсу Джанер 13 жасынан бері темекі шегеді. Қазір 21-де. Айтуынша, шылымға әуестенуіне араласатын ортасы мен отбасындағы жағдай әсер еткен. Өйткені ата-анасы үшін де темекі тарту үйреншікті әдет екен.

Айсу Джанер, Анкара қаласының тұрғыны:

- Ата-анам менің шылым шегетінімді 18 жасымда білді. Бастапқыда қарсылық танытқанымен, кейін қалыпты нәрсеге айналды. Зиянын біле тұра шегеміз. Мысалы, менде тұқым қуалайтын жүрек ауруы бар. Темекі тартқан сайын тынысым тарылып, кеудем қысылады. Бірақ сонда да тастай алмай жүрмін.

Түркияда темекі дүкендерде нанша сатылады. Себебі кез келген дүкенде ең алдымен шылымның сан алуан түрі көзге түседі. Ең зияндысынан бастап әйелдерге арналған жеңіл түрлеріне дейін тізіліп тұрады. Темекі сатушыны сөзге тартқанымызда тәулігіне кемі 100 қорап шылым сатылатынын  айтты.

Эмрах Өмероғлұ, сатушы:

- Түркияда темекіге тәуелділік 14 жастан басталады. Көбінесе жастар мен жасөспірімдер темекіні қорап-қорабымен сатып алады. Тіпті олардың арасында оқушылар да бар. Мен күнделікті 2 қорап шылым шегемін.

Зиянды әдеттің салдары ауыр. Ресми статистикаға сәйкес Түркияда жыл сайын темекінің кесірінен шамамен 100 мыңға жуық адам көз жұмады. Мамандар шылым шегетіндер арасында әсіресе белсіздік пен бедеулік, қант диабеті, жүрек-қан тамырлары аурулары артқанын айтады. Ең қауіптісі, өкпе обырына шалдыққандар қатары да көбейген.

Дулат Медер, аурухананың медицина қызметкері:

- Өкпе обырынан жылына 30 мыңға жуық адам қайтыс болады, өкінішке қарай. Темекі шегуден жалпы жыл сайын 100 мыңға жуық адам қайтыс болады. Өкпе обырының  85-90%-і темекіден болады. Темекінің ішінде 7 мыңнан астам улы химиялық заттар бар. Олардың бәрі тікелей ішкі ағзаға кіреді. Ішкі ағзаға кіріп, мутация тудырады. Мутация деген көптеген симптоматика береді.

Түркияда емдеу және білім беру орындарында темекі сатуға тыйым салынған. Сондай-ақ жабық алаңдарда шылым шегу заңмен шектелген. Тәртіп бұзғандар 1400-ден 100 мың лираға дейін айыппұл төлейді. Бұл біздіңше шамамен 1 млн 200 мың теңге. Соған қарамастан аймақта көк түтінді будақтататындар азаяр емес. Сарапшылардың айтуынша, шылымқорлықпен күрес тек заң арқылы емес, қоғамның саналы ұстанымы арқылы ғана нәтижелі болмақ.

Авторлары: Әсия Нұрлыбаева, Ж. Сүйіндіков