Кофені көп ішсе, не болады?

Көпшілік таңертең бір кесе кофе ішуді әдетке айналдырған. Кейбір адамдар күні бойы бірнеше кесе кофе ішеді.

Бұл сусын сергітіп, ұйқыны ашқанымен, оны шамадан тыс тұтыну денсаулыққа кері әсер етуі мүмкін. Кофені күніне қанша мөлшерде ішуге болады және кофеин ағзаға қалай әсер етеді?

Кофенің негізгі белсенді заты – кофеин. Ол орталық жүйке жүйесіне әсер етіп, ұйқышылдықты азайтады, зейінді уақытша арттырады және сергектік сезімін тудырады. Бірақ оның әсері әр адамда әртүрлі байқалады. Бұл адамның жасына, денсаулық жағдайына, қабылдайтын дәрілеріне және кофеинге сезімталдығына байланысты.

АҚШ-тың Азық-түлік және дәрі-дәрмек сапасын бақылау басқармасының (FDA) мәліметінше, дені сау ересектердің көпшілігі үшін тәулігіне 400 миллиграмға дейін кофеин тұтыну әдетте қауіпті әсерлермен байланысты емес. Бұл шамамен екі-үш үлкен кесе кофеге тең болуы мүмкін. Дегенмен сусындағы кофеин мөлшері оның түріне, дайындалу тәсіліне және көлеміне қарай айтарлықтай өзгереді.

Кофеинді шамадан тыс тұтыну жүрек соғысының жиілеуіне, мазасыздыққа, қолдың дірілдеуіне, бас ауруына және асқазанның жайсыздануына әкелуі мүмкін. Кей адамдарда қан қысымы уақытша көтеріледі.

Кофенің ұйқыға әсері де маңызды. Кофеин ағзадағы ұйқышылдық сезімін тудыратын аденозиннің әсерін тежейді. Сондықтан кешкі уақытта кофе ішкен адам ұйықтай алмай қиналуы немесе ұйқысының сапасы нашарлауы мүмкін.

Зерттеулерге сәйкес, кофеиннің ағзадан жартылай шығарылу уақыты ересектерде орта есеппен төрт-алты сағатты құрайды. Бірақ бұл көрсеткіш әр адамда әртүрлі. Демек, түстен кейін ішілген кофе де түнгі ұйқыға әсер етуі ықтимал.

Кофені үнемі ішетін адамдарда кофеинге белгілі бір деңгейде төзімділік қалыптасуы мүмкін. Мұндай жағдайда бұрынғыдай сергектік сезіну үшін көбірек кофе ішуге ұмтылуы ықтимал. Ал кофеинді күрт тоқтатқан кезде бас ауруы, шаршау, ұйқышылдық және ашушаңдық байқалуы мүмкін. Әдетте бұл белгілер уақытша болады.

Дегенмен кофені тек зиянды сусын деп қарастыру дұрыс емес. Бірқатар бақылаулық зерттеулер кофені қалыпты мөлшерде тұтыну мен кейбір созылмалы аурулардың төмен қаупі арасында байланыс бар екенін көрсеткен. Бірақ мұндай зерттеулер кофенің аурудың алдын алатынын тікелей дәлелдемейді.

Жүкті әйелдерге кофеин мөлшерін шектеу ұсынылады. Америкалық акушерлер мен гинекологтар колледжі жүктілік кезінде тәулігіне 200 миллиграмнан артық кофеин тұтынбауға кеңес береді.

Сонымен қатар кофеин тек кофеде ғана кездеспейді. Ол шайдың, энергетикалық сусындардың, шоколадтың және кейбір дәрілік препараттардың құрамында да болады. Сондықтан тәуліктік мөлшерді есептегенде барлық көзден алынатын кофеинді ескеру қажет.

Мамандар кофені тұтынғанда ағзаның жеке ерекшеліктеріне назар аударуға кеңес береді. Егер кофе ішкеннен кейін жүрек жиі соғып, мазасыздық немесе ұйқысыздық пайда болса, оның мөлшерін азайтқан жөн.

Осылайша, дені сау ересектердің көпшілігі үшін кофені қалыпты мөлшерде ішу қауіпсіз болуы мүмкін. Бірақ күнделікті тұтынатын кофеиннің жалпы көлемі мен оның ұйқыға әсерін ескерген дұрыс.