“ЖОҚ” ұрпағы: неге көптеген жастар оқымайды және жұмыс істемейді?

Жұмыссыз және білім алмай жүрген жастардың үлесі артып келеді. Сарапшылар "жаңару дағдарысы" туралы айтып, білікті жұмыс күші нарығы үшін ұзақ мерзімді жағымсыз салдарлардың болатынын ескертеді, деп хабарлайды Tengri Life Euronews басылымына сілтеме жасап.

Еуропада еңбек саласында да, білім беру немесе кәсіптік даярлау жүйесінде де қамтылмаған жастардың саны 12,9 пайызды құрайды.

Ең жоғары көрсеткіштер Румынияда (22,8 пайыз), Болгарияда (17,3 пайыз) және Францияда (16,2 пайыз) тіркелсе, ең төменгі үлес Нидерландыда (5,6 пайыз), Швецияда (7,3 пайыз) және Чехияда (7,6 пайыз) байқалды.

Сараптамалық және саяси ортада бұл топты NEET - "не-не" буыны немесе жай ғана "Жоқ" деп атайды (ағылшынша Not in Education, Employment or Training - оқымайды, жұмыс істемейді және кәсіби даярлықтан өтпейді деген сөздің аббревиатурасы).

Магдалена Поллочек Ханс Бөклер қорындағы - кәсіподақтармен байланысты ұйымдағы - "Еңбек саласының трансформациясы жағдайындағы білім беру және кәсіптік даярлау" бөлімін басқарады. Оның айтуынша, NEET тобы өте әртекті.

"Олардың арасында кәсіби оқу, тағылымдамадан өту үшін орын іздеп жүрген жастар аз емес. Мамандарды даярлау нарығындағы проблемалар, соның ішінде лайықты нұсқа таба алмаған үміткерлердің көптігі бұрыннан бар және кейінгі кездері тіпті ушыға түсті", - дейді Магдалена Поллочек. Оның пікірінше, еңбек нарығы үшін бұл "күрделі мәселе, өйткені ұзақ мерзімді перспективада білікті жұмысшылардың тапшылығына әкелуі мүмкін".

Мамандық алуға мүдделі жастар оқу орнын таңдауда жиі географиялық тұрғыдан шектеледі, өйткені олар, әдетте, ата-аналарымен бірге тұруды жалғастырады. Көп жағдайда қаражаттың тапшылығы оларға басқа қалаға көшуге немесе жеке баспана жалдауға мүмкіндік бермейді.

Сонымен қатар көптеген ұл-қыз оқу орындарына бәсекелестік өте жоғары, сұранысқа ие мамандықтарға ұмтылады. Ал кадр тапшылығын сезініп отырған кейбір мамандықтар олар үшін әлдеқайда тартымсыз болып қала береді.

2024 жылғы білім беру туралы ұлттық баяндамаға сәйкес, жұмыссыз және білімсіз жастардың 66 пайызы экономикалық белсенді емес топқа жатады. Олар еңбек нарығына шығуға дайын емес. Себеп ретінде 20 пайызы жақындарына күтім жасау міндеттерін, тағы 18 пайызы денсаулық мәселелерін атайды. Үшінші орында - білімге байланысты себептер (17 пайыз), мысалы, жоғары оқу орнына қабылдануды немесе тағылымдаманы күту.

"Оқу мен отбасына қамқорлықты қалай жақсы ұштастыруға болатынын ойластыру керек, - мысалы, толық емес күндік оқыту бағдарламаларын кеңейту немесе бала күтімі бойынша қызметтер ұсынысын арттыру арқылы. Тағы бір маңызды сәт - әзірге мамандық пен білім таңдауда шешім қабылдамағандарды қолдау", - дейді Поллочек.

Сарапшылардың пікірінше, нақты бағдардың жоқтығы мен білімдегі олқылықтар еңбек нарығына шығуға кедергі келтіреді. Тағы бір фактор ретінде олар төмен білікті сегменттердегі жалақының күрт өсуін атайды.

Google News арқылы жаңалықтарымызды қадағалаңыз