Жыл басынан бері 23 мыңға жуық интернет алаяқтығы тіркелген

— Ағымдағы жылдың 10 айының нәтижесінде ЖИ көмегімен алаяқтық әрекеттерін жасаған 28 мыңнан астам парақша мен бейнематериалдар бұғатталды. Мұндай алаяқтықтар көбіне инвестициялық қорларға шақыру үшін жасалады. Одан бөлек балалар порнографиясы, жалған ақпараттарды жариялау, лаңкестік актілер бойынша да көптеген деректер тіркеледі, — дейді министрлік маманы.

Өткен жылы елімізде 22,5 мыңнан астам интернет алаяқтығы дерегі тіркелген.

— 2024 жылдың қорытындысы бойынша ҚР аумағында 22,5 мыңнан астам интернет алаяқтығы фактісі тіркелген. Ал биыл бұл көрсеткішке 10 айдың ішінде жеттік. Жыл басынан бері жасалған интернет алаяқтықтарының саны 22,5 мыңнан асты. Олардың 27 пайызында іс ашылды, — дейді ол.

Студия қонағы қылмыскерлерді әшкерелеуге кедергі келтіретін мәселелерге тоқталды.

— Бізге іс ашуға алаяқтар тарапынан өз іс-әрекеттерін жасыру технологияларын қолдануы көп кедергі келтіреді. Оған ЖИ-дің де әсері көп. Одан бөлек VPN, өздерінің шынайы мекенжайларын жасыру мақсатында қолданылатын прокси-серверлер де айтарлықтай қиындық туғызып, уақытымызды алады. Және жәбірленушілер арызды тым кеш, қылмыстың ізі суыған соң барып жазып жатады. Бұл да қылмыстың ашылуына әжептәуір кедергі келтіреді, — дейді Бейбіт Біржанов.

Ал Мақсұт Нәрікбаев атындағы университеттің аға оқытушысы Алмабек Ерболатұлы ЖИ арқылы жасалған видеоларды қалай анықтауға болатынын түсіндірді.

— Ең бірінші, ЖИ арқылы жасалған жалған ақпаратты анықтау үшін қарапайым ғана сұрақ қою керек. Бұл ақпараттың артында не бар? Негізгі мақсаты қандай? Бұл ақпаратты кім таратып жатыр? деген сұрақтарға жауап іздеу керек. Оны таратқан аккаунттың қашан, неліктен ашылғанын анықтаса, ол адамда ақпараттық иммунитет қалыптасады. Сосын видеоларды көрген кезде адамдардың бетіндегі мимикасына, сөйлеу интонациясына назар аудару керек. Мысалы, адам робот секілді интонациямен сөйлеп тұрған болса, жалған ақпаратты ажырату жеңілірек болады. Ақпараттың рас-өтірігін анықтау үшін детальдарға аса мән беру керек, — дейді фактчекер.

Студия қонағы жасанды интеллектінің көмегімен жасалған фотоларды анықтауға болатын бірнеше тәсілдерге тоқталды.

— Фотосуреттер мен видео материалдарды тексеруге арналған арнайы құралдар бар. Ең қарапайым нұсқасы — Google мен Yandex іздеу жүйелерінен фотосуреттерді тексеріп алу. Одан кейін бізде TinEye деген қосымша бар; оған фотоны салсаңыз, оны кім түсірді, авторы кім, қай жерде жарияланды — соның бәрін көрсетіп береді. Одан бөлек FotoForensics деген бар. Ол түсірілген суреттің қай жері монтаждалғанын табады, — дейді маман.

Алмабек Ерболатұлы бейнематериалдарға да фактчекинг жасау жолдарын айтты.

— Ал видео форматына тоқталсақ, қазір YouTube DataViewer деген өзінің бөлек форматы бар. Бұл сайт арқылы YouTube-та көрген видеолардың ақпаратын таба аласыз. Егер өзіңізге қажетті видеоның сілтемесін көшіріп, YouTube DataViewer-ге қойсаңыз, ол видео қашан жарияланды, кім жариялады деген сияқты деректерді анықтап бере алады. Одан басқа DeepFake-o-meter немесе Deepfake Detector деген қосымша бар. Сол қосымшаға Instagram-дағы видеоның сілтемесін салсаңыз, ақпараттың рас-өтірігін анықтап береді, — дейді ол.

Айта кетейік, бірер күн бұрын Мәжіліс депутаты Асхат Рақымжанов халықты алаяқтардан қорғау мәселесін көтерді.

Одан бөлек Елордада полицейлер алаяқтар ұрлаған 39 миллион теңгені зейнеткерге қайтарды.