Өлімге әкелетін үндістандық шәрбат: Жөтелге қарсы дәрілерден Қазақстанға қауіп бар ма

Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы Үндістанда өндірілетін бірқатар сұйық дәрі-дәрмектің құрамында адам өміріне қауіпті зат бар екенін хабарлады. Сарапшылар Coldrif, Respifresh TR және ReLife атты шәрбаттардан диэтиленгликоль (техникалық спирт) табылғанын анықтаған. Бұл өнімдерді Sresan Pharmaceutical, Rednex Pharmaceuticals және Shape Pharma компаниялары өндірген. Бұл ақпарат Мадхья-Прадеш штатында бес жасқа дейінгі 17 баланың қайтыс болуынан кейін белгілі болды.

Үндістанның Ауруларды бақылау және алдын алу комиссиясы дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымына бұл дәрілердің басқа елдерге экспортталмағанын және заңсыз жолмен шығарылғаны туралы дерек жоқ екенін мәлімдеді. Дегенмен, ДДҰ басқа елдер мен аймақтарға дәрі-дәрмек жеткізу тізбегін мұқият тексеруді және бақылаусыз дәрі айналымындағы өнімдерге қатаң қадағалау орнатуды ұсынды.

Бұл не үшін маңызды?

Бұл Үндістанда тіркелген алғашқы жағдай емес. 2023 жылы дәл осы зат табылған үнді шәрбаттары Гамбияда 70, ал Өзбекстанда 18 баланың өліміне себеп болған.

2019 жылдың желтоқсанынан 2020 жылдың қаңтарына дейін Джамму және Кашмир штатында бес жасқа дейінгі кемінде 12 бала жөтелге қарсы шәрбат ішкеннен кейін көз жұмды. Белсенділердің айтуынша, шын мәнінде құрбандар саны бұдан да көп болуы мүмкін.

Бұған дейін де кодеин қосылған шәрбаттарды заңсыз пайдалану жағдайлары тіркелген. Кодеин – әлсіз опиоид, бірақ жоғары дозада ол эйфория мен тәуелділік тудырады және кішкентай балаларға қабылдауға болмайды.

Мамандардың айтуынша, әр жолы ел билігі дәрі нарығын реформалауға уәде бергенімен, улы шәрбаттар қайтадан пайда болып отырады. Шағын компаниялар жүздеген арзан, сертификатталмаған шәрбат өндіріп, сатылымға еркін шығып кетеді.

Қазақстанда бұл дәрілер бар ма?

Қазақстанның Денсаулық сақтау министрлігіне қарасты Дәрілік заттарды сараптау ұлттық орталығы бұл дәрілерге қатысты ресми түсініктеме берді.

Орталықтың хабарлауынша, Coldrif, Respifresh TR және ReLife дәрілік препараттары Қазақстан Республикасының дәрілік заттар тізілімінде тіркелмеген және ел аумағына ресми түрде әкелінбеген.

Сонымен қатар Eapteka.kz, Apteka911.kz, Tabletka.kz сынды ірі интернет-дәріханалар мен маркетплейстердің ешбірінде әзірге бұл өнімдер жоқ.

Дәрі алғанда не нәрсеге мән беру керек?

Үндістан билігі бұл дәрілер елден экспортталмағанын айтқанымен, ДДҰ бұл мәлімдемеге толық сенуге болмайтынын хабарлады. Себебі кей жағдайларда дәрілер бейресми немесе “сұр нарық” жолдарымен басқа елдерге өтіп кетуі мүмкін.

Сол себепті ұйым барлық елдерге, әсіресе дамушы нарықтарға, дәрілік өнімдердің сапасын және жеткізу тізбегін тексеруді күшейтуді ұсынды.

Мамандардың айтуынша, мұндай жағдайлардан қорғанудың ең сенімді жолы – дәрілерді тексерілген көздерден алу.

Дәріні сатып алмас бұрын:

Қаптамадағы тіркеу нөмірін және шығарылған елін тексеріңіз; Белгісіз сайттар мен әлеуметтік желілерден дәрі сатып алмаңыз; Балаларға арналған шәрбатты тек дәрігердің кеңесімен пайдалану қажет.