Емі мен екпесі жоқ Нипах вирусы. ДДСҰ не дейді және Қазақстанға қауіп бар ма

Үндістанда бірнеше медицина қызметкері Нипах вирусын жұқтырған. Қауіпті инфекцияға қарсы әзірге вакцина да, нақты ем де жоқ. Осыған байланысты Қазақстанның денсаулық сақтау министрлігі сақтық шараларын күшейтуге шақырып отыр. Нипах вирусы қаншалықты қауіпті және одан қалай қорғануға болады? Informburo.kz материалында. 

Үндістандағы жағдай

Қаңтардың ортасында Үндістанның Батыс Бенгалия штатының билігі Нипах вирусын жұқтырған бірнеше медицина қызметкері анықталғанын хабарлады. Олар өздері жұмыс істейтін Барасата қаласындағы ауруханаға жатқызылған. Жергілікті биліктің мәліметінше, науқастардың жағдайы ауыр. Барлығы изоляторда, жасанды тыныс алу аппаратына қосылған. Осы жағдайға байланысты. 100-ден астам адам карантинге жабылған. 

Үндістан билігі "ауру жұқтырғандар саны артып жатыр" деген ақпаратты ресми түрде растаған жоқ. Қазіргі таңда басқа да адамдардың вирус  жұқтырғаны туралы да жаңа ақпарат жоқ.

Нипах қандай вирус?

Нипах вирусы – 1999 жылы алғаш рет анықталған жаңа зооноздық вирус. Алғаш рет Малайзиядағы Нипах елді мекеніндегі шошқа фермасындағы қызметкерлерден анықталған. Сол уақытта вирус шошқалардан адамдарға жұққан болатын. Кейін 2001 жылы Бангладеш пен Үндістанда да вирус жұқтыру деректері тіркелді. Содан бері Бангладеште індеттің өршуі жыл сайын дерлік тіркеліп тұрады. Сондай-ақ, инфекция Филиппинде және Үндістанның шығысы мен оңтүстігінде мезгіл-мезгіл анықталып келеді. 

Вирустың табиғи иесі – жеміс жарқанаттарының кейбір түрлері. Бұл жарқанаттар Австралияның солтүстік, шығыс және оңтүстік-шығыс аймақтарында, Индонезияда, Малайзияда, Филиппинде және кейбір Тынық мұхиты аралдарында таралған. Олар осы вирус жұқтыруға бейім болғанымен, өздері ауырмайды. 

Картада Нипах вирусы немесе басқа хенипавирустар анықталған елдер көрсетілген. Сондай-ақ, хенипавирус инфекциясымен байланысты және кеңінен таралған жеміс жарқанаттары мекендейтін аймақтар белгіленген. Карта ДДСҰ сайтынан алынды.  Алғашқы белгілері қандай?

Вирус адамға жарғанаттардан, шошқалардан, сондай-ақ ластанған азық-түлік пен науқас адаммен тығыз қарым-қатынас арқылы жұғады. Инкубациялық кезең 4 күннен 14 күнге дейін жетеді. 

Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының хабарлауынша, вирустың бастапқы белгілері тұмауға ұқсайды:

дене қызуының көтерілуі; бас ауруы; тамақ ауруы; құсу; бұлшықет ауруы болуы мүмкін.

Өкпе инфекциясы жөтелге және тыныс алудың қиындауына әкеледі. Кеуде қуысының рентгені әдетте типтік емес пневмонияға тән өзгерістерді көрсетеді. Неврологиялық инфекция энцефалитке ұласуы мүмкін, оның белгілеріне бас айналу, ұйқышылдық, сананың бұлыңғырлануы, құрысулар және кейбір жағдайларда кома жатады. Аурудың нақты Нипах вирусынан екенін анықтау үшін зертханалық зерттеулер жасау қажет.

Өлім-жітім көрсеткіші 40% бен 75% аралығында бағаланады, ал кейбір індет ошақтарында бұл көрсеткіш 100%-ға дейін жеткен. Өлім-жітім деңгейінің мұндай үлкен айырмашылығы өкпені жасанды желдету аппараттарының қолжетімділігіне, гемодинамикалық қолдауға және басқа да реанимациялық қызметтердің сапасына тікелей байланысты.

Вирустың жұғу жолдары. Нұсқаулық ДДСҰ сайтынан алынды. Емі бар ма?

Нипах инфекциясын емдеуде тиімділігі дәлелденген дәрі-дәрмек әлі жоқ. Емдеу негізінен қарқынды демеуші терапиядан тұрады. Дегенмен, АҚШ-тың ауруларды бақылау және алдын алу орталығының деректеріне сәйкес, қазіргі уақытта иммундық терапияға қатысты кемінде бір клиникалық зерттеу жүргізіліп жатыр. Сонымен қатар ремдесивир препараты адамға жатпайтын приматтарда үміт күттіретін нәтижелер көрсеткен.

Қалай қорғану қажет?

Нипах вирусы адамға жануарлардан, әсіресе шошқа мен жарқанаттардан жұғады. Алайда басқа да үй жануарынан жұғуы мүмкін екені жоққа шығарылмайды. Ал адамнан адамға жақын қарым-қатынас кезінде жұғуы мүмкін.

Қазақстанда бұл вирус тіркелген жоқ. Дегенмен әлеуметтік желіде барлық денсаулық сақтау ұйымдарында осы вирустан сақтандыруға қатысты ақпараттандыру жүріп жатқанын байқауға болады.

Осы жағдайға байланысты Денсаулық сақтау министрлігі қазақстандықтарды барынша сақ болуға шақырады. Нипах вирусы тіркелген өңірлерге барған жағдайда:

жарғанат, шошқа және басқа да жабайы жануарларға жақындамауға; қолды жиі жууға; тек қайнатылған немесе бөтелкедегі суды ішуге; шикі құрма шырынын ішпеуге; жеміс-жидек пен көкөністі мұқият жуып, қабығын аршып жеуге кеңес береді. Қандай жағдайда дәрігерге жүгіну қажет?

Сапардан кейін:

дене қызуы көтерілсе, жөтел, бас ауруы, әлсіздік байқалса, шұғыл түрде дәрігерге көрініп, міндетті түрде шетелде болғаныңызды айту қажет.