2026 жылдан бастап салық төлеушілерге кепілсіз төлем мерзімін шегеру жеңілдігі беріледі

Арайлым Есқалиева атап өткендей, жаңа Салық кодексінде салық төлеушілер үшін бұрынғыдай кепіл мүлкін немесе банк кепілдігін ұсыну талабы жеңілдетіледі.

- Жаңа Салық кодексі аясында біз кепілсіз мерзімін шегеру және бөліп төлеу тетігін енгізуді көздеп отырмыз. Яғни салық төлеушілер мүлікті кепілге қоюға немесе банк кепілдігін ұсынуға міндетті болмайды. Мұндағы жалғыз шарт – салық берешегі 1500 айлық есептік көрсеткіштен (шамамен 6 миллион теңгеден) аспауы тиіс. Осындай жағдайда салық төлеушілерге 12 айға дейін кепілсіз мерзімін шегеру немесе бөліп төлеу мүмкіндігі беріледі, – деп түсіндірді Арайлым Есқалиева.

Спикердің айтуынша, жаңа тәртіптің басты мақсаты ол кәсіпкерлердің уақытын үнемдеп, рәсімдерді жеңілдету.

– Бүгінде салық төлеушілер кепілге қойылатын мүлікті бағалап, оны жоғалту не бүліну тәуекелінен сақтандыру рәсімдерінен өтеді. Біз осы процесті жеңілдетіп, олардың уақытын үнемдеуді көздеп отырмыз, – деді ол.

Арайлым Есқалиева сондай-ақ кепілсіз мерзімін шегеру немесе бөліп төлеуге үміткер болу үшін бірқатар талаптардың бар екенін атап өтті.

– Біріншіден, салық берешегі 1500 АЕК-тен аспауы тиіс. Екіншіден, салық төлеуші ретінде кемінде 2 жыл тіркелген болуы қажет. Үшіншіден, салық төлеушінің міндетті сипаттағы орындалмаған хабарламалары болмауы және оның қызметі тоқтатылмаған болуы шарт, – деді ол.

Сонымен қатар спикер қолданыстағы кодекске сәйкес, бір салық төлеуші бірнеше рет мерзімін шегеру немесе бөліп төлеу рәсімін қолдана алатынын түсіндірді.

– Мысалы, егер салық төлеуші қазіргі таңда кепілмен немесе банк кепілдігімен мерзімін шегеру алса, кейін екінші рет те ала алады. Бірақ бұл жағдайда басқа мүлік кепілге қойылуы тиіс. Бір мүлікті қайта кепілге қоюға жол берілмейді, – деп нақтылады маман.

Мұндай жеңілдіктер кәсіпкерлердің қызметін шектеуге әкелмейді.

- Егер жеке кәсіпкер өз міндеттемесін уақытылы орындай алмайтынын алдын ала байқаса, ол өтініш беріп, мерзімін шегеру немесе бөліп төлеу рәсімін қолдана алады. Бұл кезде шоттар бұғатталмайды, ал төлем белгіленген кесте бойынша – ай сайын немесе тоқсан сайын тең үлеспен жүргізіледі, – деді Арайлым Есқалиева.

Жаңа норма 2026 жылдың 1 қаңтарынан бастап қолданысқа енгізіледі.

– Бұл мүмкіндік жаңа Салық кодексі күшіне енгеннен кейін, яғни 2026 жылдың 1 қаңтарынан бастап беріледі. Өтінішті барлық салық төлеушілер – жеке тұлғалар, заңды тұлғалар және жеке кәсіпкерлер бере алады, – деді спикер.

Сонымен қатар салық міндеттемесін орындау мерзімін шегеру немесе бөліп төлеу тек белгілі бір жағдайларда ғана қарастырылады.

– Өтінішті беру негіздері нақты көрсетілген. Біріншіден, бұл – форс-мажорлық жағдайлар: табиғи апаттар, әскери әрекеттер, әлеуметтік сипаттағы төтенше жағдайлар. Мұндай жағдайда өсімпұл есептеу тоқтатылады. Мысалы, өткен жылы көктемгі су тасқыны кезінде көптеген салық төлеушілерге мерзімін шегеру мен бөліп төлеу беріліп, сол кезеңде өсімпұл есептелген жоқ.Екіншіден, өндіріс немесе қызмет маусымдық сипатта болса. Үшіншіден, жеке тұлғалар уақытша қаржылық қиындықтарға тап болған жағдайда. Сондай-ақ соттың қарызды қайта құрылымдау туралы шешімі, әлеуметтік маңызы бар кәсіпорындардың қызметі, қосымша салық есептілігін тапсыру немесе салықтық тексеру актісіндегі есептелген сомаға келісу де негіз болып саналады, – деді ол.

Айта кетерлігі, егер салық төлеуші өтінішті салықтық тексеру актісі бойынша келісілген сомаға байланысты берсе, ол кемінде 5 жыл бойы тіркелген болуы тиіс деп нақтылады Арайлым Есқалиева.

Бұған дейін 2026 жылы дивиденд алатын жеке тұлғаларға да прогрессивті салық шкаласы қолданылатынын жазғанбыз.