28 наурыздан бастап әлеуметтік желілерді қолдануға тыйым салынды

BBC News жариялаған хабарламаға сілтеме жасаған Aikyn.kz әлеуметтік желілерге тыйым салыну себептерін түсіндіреді.

Индонезия үкіметі 16 жасқа толмағандарға әлеуметтік желілер мен өзге де танымал онлайн-платформаларды қолдануға тыйым салатынын мәлімдеді. Тыйым 28 наурыздан бастап енгізіле бастады. Басты мақсат – балаларды кибербуллинг, онлайн-алаяқтық және тәуелділік сияқты қауіптерден қорғау. Бірақ жасөспірімдер арасында бұл қадамды «жұмсағырақ әрі ақылдырақ» жолмен іске асыру керек деген пікір де бар.

Индонезия – жастарды интернеттегі зорлық-зомбылықтан қорғауға бағытталған шектеулер енгізіп жатқан кезекті ел. Елдің байланыс және цифрлық технологиялар министрі Меутья Хафид 28 наурыздан бастап «жоғары тәуекелді» платформаларда 16 жасқа толмағандардың аккаунттары өшірілетінін жариялаған.

«Біз бұны YouTube, TikTok, Facebook, Instagram, Threads, X, Bigo Live және Roblox сияқты платформалардан бастаймыз», – деді Хафид. Оның айтуынша, бұл тыйым Индонезияны «балалардың цифрлық кеңістікке қолжетімділігін жасына қарай шектейтін батыстық емес алғашқы ел» жасайды.

«Балаларымыз барған сайын шынайы қауіптерге тап болып отыр: кибербуллинг, онлайн-алаяқтық, сондай-ақ ең күрделі мәселе – тәуелділік. Үкімет араласуда, енді ата-аналар алгоритм басқаратын алпауыттарымен жалғыз күреспейді», – дейді Хафид.

ЮНИСЕФ 2023 жылы жүргізген зерттеуінде сауалнамаға қатысқан 510 индонезиялық баланың шамамен жартысы әлеуметтік желілерде жыныстық сипаттағы бейнелерге кезіккенін хабарлаған.

42 жастағы Аманда Кусумо BBC-ге берген сұхбатында тыйым туралы жаңалыққа қатысты: «Екі баласы бар жұмыс істейтін анамын. Жасөспірім ұлым бар. Оның цифрлық әлемде не істеп жүргенін үнемі бақылап отыруға уақытым жоқ. Осындай үкіметтік қаулылардың арқасында біз, ата-аналар, шынымен де алаңсыз бола аламыз. Үкіметтің бұл шешімі түптеп келгенде әрі балаларға, әрі ата-аналарға пайдалы болады деп сенемін», – дейді ана.

Аманданың 17 жастағы ұлы Мэтт Джозеф бұл тыйымның «жақтаушылары мен қарсыластарының» уәждерімен таныс екенін айтады.

«Шынында да, балалар әлі күнге дейін экран алдында өткізетін уақытын толық басқара алмайды. Немесе телефон қолданғанда өзін тежей алмайды. Бірақ үкімет олардың «тәуекелі жоғары» саналатын барлық платформаларын толық бұғаттауды шешсе, меніңше, бұл мәселеге жұмсағырақ әрі ақылдырақ қарауға болар еді», – дейді ол.

Мэтт Джозефтің пікірінше, жастарға ұнайтын дүниелердің басым бөлігі әлеуметтік желілерден келеді. Егер үкімет олардың әлеуметтік желіні аз қолданғанын қаласа, ынталандыру қажет. Мысалы, ол теледидарда көруге болатын контентті жақсарту керек деген ұсыныс жасайды.

«Шынымен, бізге арналған, әрі үйрететін, әрі қуантатын көңіл көтеру контенті болса, керемет болар еді», – дейді ол.

Ал Индонезияның Балаларды қорғау агенттігі үкімет жоспарларын толық зерттеп шықпайынша, пікір білдіре алмайтынын мәлімдеді. Бұндай шешімді Индонезия үкіметі Аустралия желтоқсан айында (2025 жыл) әлеуметтік желі компанияларын 16 жасқа толмағандардың аккаунтқа қолжетімділігін бұғаттауға міндеттеген алғашқы ел болғаннан кейін қабылдады. Бұл саясатты әлемнің өзге елдерінің үкіметтері мұқият бақылауда.

Сыншылар Аустралия үкіметін тыйымды Roblox пен Discord секілді онлайн-ойын және байланыс платформаларына да салуға шақыруда. Өйткені олар қазір бұл тыйымға кірмейді.

Сондай-ақ жас растау технологиялары кәмелетке толмағандарды дұрыс анықтай алмауда. Керісінше, ересектерді бұғаттап тастауы мүмкін деген алаңдаушылық бар.

Испания – Аустралияның жолын қайталайтынын мәлімдеген елдердің бірі. Ұлыбритания да соған ұқсас тыйым енгізу мәселесі бойынша қоғамдық консультация бастады. Үкімет шешім қабылдамас бұрын жастар, ата-аналар және қамқоршылар өз пікірін білдіре алады. Индонезия бұған дейін Grok атты жасанды интеллект чат-ботын бұғаттаған.