3000 емес, 500 тұрғын: Кенттерге қойылатын талап жеңілдетіледі

Заң жобасы қолданыстағы әкімшілік-аумақтық құрылыс туралы заңнама негізінде әзірленген. Құжат жекелеген нормаларды нақтылауға, құқық қолдану тәжірибесін жетілдіруге және оны Конституцияға сәйкестендіруге бағытталған.

Ең маңызды өзгерістердің бірі — елді мекендерге қойылатын талаптардың қайта қаралуы. Мәселен, заң жобасында елді мекен ұғымы алғаш рет нақты шектеледі:

— Елдi мекен — кемiнде 50 адам халық саны болатын тұрақты тұратын жерге арналған Қазақстан Республикасы аумағының ықшам қоныстанған бөлігі, — деп нақтыланған.

Сондай-ақ кент мәртебесіне қатысты талаптар айтарлықтай жеңілдетілген: «Кент — халық саны кемінде 500 адам болатын елді мекен» деп көрсетілген. Бұл бұрынғы 3000 адамдық шектен айтарлықтай төмен, яғни, халқы азайып кеткен кенттерді сақтап қалуға мүмкіндік беріледі.

Қалаларға қатысты да маңызды норма бар. Заң жобасында облыстық маңызы бар қала мәртебесін икемді ету көзделген.

— Оған халқының саны 50 мың адамнан кем, бірақ маңызды өнеркәсіптік, мәдени немесе тарихи маңызы бар… қалалар да осы санатқа жатқызылуы мүмкін, — деп жазылған заң жобасында.

Бұл халық саны азайып бара жатқан, бірақ стратегиялық маңызы бар қалалардың статусын сақтап қалуға бағытталған.

Сонымен қатар, жаңа «оқшауланған қоныстар» ұғымы енгізіледі.

— Оқшауланған қоныстар — … әкімшілік-аумақтық бірліктерге жатпайтын және тек статистикалық мақсаттарда есепке алынатын қоныстар, — делінген құжатта. 

Осылайша қала мен ауыл құрамына кірмейтін шағын қоныстардың құқықтық мәртебесін нақтылаудың жолы табылып отыр.

Елді мекендердің мәртебесін халық санына байланысты өзгерту үш жылда бір қаралуы мүмкін. Бұл норма ауылдардың бірігуі немесе жойылуы процесін жеделдетуі мүмкін.

Сонымен бірге, елді мекендердің шекарасын белгілеу тәртібі де нақты регламенттеледі.

— Елді мекендердің шекараларын белгілеу және өзгерту осы елді мекеннің бекітілген бас жоспары немесе даму және құрылыс схемасы негізінде… жүзеге асырылады, — делінген құжатта.

Демек, болашақта ауылдар мен қалалардың шекарасы тек жоспарлы құжаттарға сүйене отырып өзгертіледі.

22 баптан тұратын құжат осы күйінде қабылданған жағдайда 2026 жылғы 1 шілдеден бастап күшіне енеді.

Еске салсақ, Екібастұз моноқала санатынан шығарылған болатын.