AI Sana алғашқы нәтижелерін таныстырды

Жиынға Президент көмекшісі Қуанышбек Есекеев, Ғылым және жоғары білім министрі Саясат Нұрбек, жоғары оқу орындарының ректорлары, шетелдік университет филиалдарының өкілдері, сондай-ақ оқытушылар мен студенттер қатысты.

Білім мен ғылымның синергиясы

Форум жоғары білім мен ғы­лым саласындағы озық тә­жірибе алмасуға, қазіргі жаһан­дық трендтерді талқылауға және ортақ бастамаларды жүзеге асыру жолдарын айқындауға арналған кә­сіби диалог алаңына айналды. Жиын басында ҚР Президентінің кө­мекшісі Қуанышбек Есекеев AI-Sana бастамасының жаңа буын үшін интеллектуалды экожүйе қа­лып­тастырудағы рөлін ерекше атап өтті.

– Былтыр желтоқсан айында Мем­лекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев AI-Sana бағдарламасын дайын­дауды тапсырған болатын. Қыс­қа уақыт ішінде біз алғашқы нә­тижелеріне куә болып отырмыз. Үкі­мет, министрлік, жоғары оқу орын­дары, студенттер және серік­тестердің ортақ еңбегі нәтижесінде университеттерде жасанды интел­лект экожүйесінің іргесі қаланып, жастардың әлеуетін ашуға жағдай жа­салды. Студенттер аз уақыт ішін­де айтарлықтай тәжірибе жи­нап, өз жобаларын цифрлық фо­рум­дарда, көрмелерде, Парламент қа­бырғасында, тіпті Президентпен кездесулерде таныстырды. Бүгін біз AI-Sana Leaders бағдарламасының үздік қатысушыларын марапаттау үшін жиналдық. Олардың баста­ма­лары медицина, білім беру, өнеркә­сіп және қауіпсіздік секілді түрлі са­лаларды қамтиды. Бұл – алғашқы же­тістіктер ғана. Алда жаңа идея­лар, тың жобалар мен маңызды жеңіс­­тер күтіп тұр, – деді Қ. Есекеев.

Ғылым және жоғары білім ми­нистрі Саясат Нұрбектің айтуын­ша, AI-Sana – бұл жай ғана білім бе­ру бағдарламасы емес, стартаптар құ­руға, жасанды интеллектіні кәсіби қызметке енгізуге және салалардың технологиялық дамуын жеделдетуге қабілетті жаңа буынды қалыптастырады.

– Жылдың басынан бастап АІ-Sana ұлттық бағдарламаны іске қостық. Бұл бағдарламаның негізгі мақ­саты – бүкіл студентті жасанды ин­теллект негіздеріне оқыту. Қа­зақ­стан – мұндай ұлттық бағдар­ла­ма­ны қолданудан алдыңғы қатар­дағы елдің бірі. Қазір Қытай, БАӘ, АҚШ-та ғана осындай бағдарлама­лар қосылып жатыр. Биыл ақпан­нан бастап бүкіл студент міндетті түр­де жасанды интеллект курста­ры­нан өтуге міндеттедік. Жарты жыл­дың ішінде 650 мың бакалавр студенттерінің 85 пайызын, яғни 560 мыңнан астам студентті оқыт­тық. Екінші этапта студенттерді ЖИ стартаптарды, кәсіпкерлікті оқы­тамыз. 3-4 этапта студенттерге қар­жы мен есептік қуат беріледі. Қосылған ұлттық суперком­пью­тер­­­­­леріміздің бір бөлігі студенттік жобаларға берілетін болды. Бүгінде 650 мың бакалаврдың ішінен 560 мың студент оқытылды. Қысқа уа­қыт ішінде студенттер 137 AI-агент әзір­леді, олардың кейбірі бүгінгі көр­­меде көрсетілді. Нәтижесінде, экономикамыздың барлық сала­сын жаңа дағдылармен толық­тыра­тын мамандарды даярлаймыз, – де­ді Саясат Нұрбек.

Форум барысында Стэн­форд уни­верситетінің про­фессоры, Дүниежүзілік банк жа­нындағы халықаралық сарап­та­ма­лық кеңестің төрағасы Пол Ким қа­т­ысушыларға арнайы бей­не­құт­тық­тау жолдады. Ол Қазақстанның цифрландыру бағыты бойынша қол жеткізген елеулі нәтижелеріне тоқ­талып, Ғылым және жоғары бі­лім министрлігімен әріптестікті әрі қарай дамытуға мүдделі екенін атап өтті. Спикердің сөзінше, алда­ғы алты жыл ішінде AI-Sana жоба­сы жасанды интеллект пен кәсіп­кер­лік салаларында жүздеген мың сту­денттің білімін арттыруға жол аша­ды.

Жаңа технологияны кәдеге жарату – игі іс

Қазір жасанды интеллектінің ор­ны әлемдік технологиялық үде­рісте аса маңызды болып тұр. Өйт­кені болашақта жаңа технология кө­мегімен үлкен өзгерістер орнай­тын түрі бар. Сонымен қатар адам­зат­тың тұрмыс-тіршілігінде аса үл­­кен рөл атқаратын көрінеді. Мы­­­салы, Huawei компаниясы жа­санды интеллект бағытындағы оқу бағдарламаларын қазақ және орыс тіл­деріне бейімдеп, соның нәти­же­сінде 175 мың студент оқытып, 250 мыңнан астам сертификат табыс­тал­ды. Сонымен қатар Coursera бі­лім платформасы еліміздегі 95 жо­ғары оқу орнына 37 мың лицен­зия берді. Бұл мүмкіндік арқылы сту­денттер 59 мыңнан астам сер­ти­фи­кат алып, Қазақстан Coursera Awards халықаралық сыйлығының финалистері қатарынан көрінді.

AI-Sana Ceremony бағдарлама­сы аясында еліміздің жоғары оқу орындары әзірлеген үздік жасанды ин­теллект жобаларының автор­лары арнайы марапатталды. Со­лардың ішінде медицина бағыты бойынша топ жарған – Zhan.care.AI жобасы. Астана медицина уни­вер­ситетінің жастары дайындаған телемедициналық жүйе тәжірибе жүзінде сынақтан өтіп келеді. Жоба науқасқа диагноз қоюдың дәлдігін арттыруға бағытталған. Науқас өз бел­гілерін енгізгеннен кейін бағ­дар­­лама оларды талдап, ықтимал ауру түрін анықтап, оны қарапайым тілмен түсіндіреді. Мәселен, егер пайдаланушы «басым ауырады» не­месе «денем қызу» деп жазса, жүйе оның ықтимал себептерін көр­сетіп, әрі қарай қандай әрекет жа­сау керектігі жөнінде кеңес бере­ді. Ал жағдай күрделі деп танылса, жүйе бірден жедел жәрдем шақыру­ды ұсынады. 

Жас ғалымдар мен талантты әзірлеушілердің еңбегі кеңінен танылып, білім беру сала­сындағы инновациялық бастама­лардың маңыздылығы атап өтіліп, қатысушылар жасанды интеллект бағытында әзірленген түрлі жо­балар ұсынылған ЖИ шешімдер көрмесін тамашалады. Бұдан бө­лек, шара аясында «Ғылым қо­ры» АҚ және Platonus ЖШС арасында AI-Sana Academy платформасын да­мыту және енгізу бойынша ын­тымақтастық жөніндегі меморан­дум­ға қол қойылды.

Басқосудың бірі Coventry University Kazakhstan орта­лы­ғында ұйымдастырылды. Дә­лірек айтқанда, «Қазақстанның ака­де­мия­лық білім беру орталығы ретін­дегі рөлін нығайтудағы тран­сұлт­тық білім берудің маңы­зы» атты дөң­гелек үстел өткізілді. Оған Coventry University Kazakhstan пре­зиденті Мирас Дауле­нов модераторлық етіп, өз ой-пікірін ортаға салды.

«Біз тек білім мен технология трансфері мәселелерін ғана емес, ха­лықаралық стандарттар мен ұлт­тық басымдықтарды ұштасты­ра­тын тұрақты жүйені қалыптас­ты­руды діттейміз. Негізгі мақ­­­сатымыз – дарынды студенттерімізге әлемдік деңгейде білім алуға және Қа­зақ­стан құрып жатқан инновациялық экономикада сұранысқа ие болуға мүмкіндік жасау», – деді модератор.

Спикерлер қатарында Cardiff University (Ұлыбритания) прези­денті В.Ларнер, Coventry University (Ұлыбритания) кәсіпкерлік және инновациялар жөніндегі про­рек­торы П.Нун, Нархоз универ­си­те­тінің провосты Е.Шуланов, KAIST Kazakhstan филиалының жетекшісі Д.Молдақұлова, Harvest Agro Group басқарушы директоры А.Маралова және Ұлыбританияның Білім са­па­сын қамтамасыз ету агенттігінің (QAA) атқарушы директоры Р.Страуд болды.

Форму аясында қазақстандық тарап шетелдік ғалымдар, білікті мамандармен жаңа технология бойынша өзара тәжірибе алмасты.

Сымбат БАУЫРЖАНҚЫЗЫ,

Олжас ЖОЛДЫБАЙ