Алматыдан ауылға көшкен жас дәрігерлер өз өмірі мен жалақысы туралы ашық айтып берді

Анель Құрманова жұбайы Сабыржан Толымхановпен бірге жас дәрігерлерге арналған "Дипломмен – ауылға" мемлекеттік бағдарламасы бойынша осыдан екі жыл бұрын Алматыдан Павлодар облысының Ертіс ауылына қоныс аударған болатын. 

Анель Құрманова жұбайы Сабыржан Толымхановпен бірге жас дәрігерлерге арналған "Дипломмен – ауылға" мемлекеттік бағдарламасы бойынша осыдан екі жыл бұрын Алматыдан Павлодар облысының Ертіс ауылына қоныс аударған болатын. 

Жақында Анель өз пациенттері арасында "Дәрігерлер қанша табыс табады?" деген сұраққа жауап беруді өтініп, сауалнама жүргізді және оны әлеуметтік желідегі парақшасында жариялады. Бұл жазба көпшілік назарын аударып, қызу пікірталас тудырды.

Бұл біз үшін Анельмен тек дәрігерлердің табысы туралы ғана емес, басқа да тақырыптарда сөйлесуге себеп болды. TengriHealth тілшісі ерлі-зайыптының мегаполистен көшіп келгендеріне өкінбейтінін, ауыл өмірінің қандай артықшылықтары мен қиындықтарымен бетпе-бет келгенін және Алматыға қайтып оралу жоспарлары бар-жоғын білді.

Алматыдан қиян шетке көшу туралы

Ерлі-зайыпты Ертіске 2024 жылдың тамыз айында көшіп келген және содан бері жергілікті аудандық ауруханада еңбек етіп келеді. Сабыржан – жалпы практикалық дәрігер, Анель – терапевт-инфекционист.

Сол кезде жас мамандарға жалдамалы бір бөлмелі қызметтік пәтер беріліп, баласын балабақшаға орналастыруға көмектескен және қоныс аудару бағдарламасы бойынша отбасының әр мүшесіне 250 мың теңгеден төленген. Шарт бойынша жас дәрігерлер ауылда 5 жыл тұруы тиіс, ал "көтерме ақыны" өтеу үшін 7 жыл жұмыс істеуі керек.

Өткен жыл бұл отбасы үшін оқиғаларға толы болған: екінші перзенттері дүниеге келді, үй сатып алып, тағы бір көшуді бастан өткерген. Бірақ бұл жолы 1800 шақырымға емес, бар-жоғы бірнеше көше әріге қоныс аударған. 

Перзентханадан шығу кезіндегі сәт. Жеке мұрағаттан алынған фото

Біз Анельден "Дипломмен – ауылға" бағдарламасы туралы пікірін сұрадық, өйткені оның да, жұбайының да бұл бағытта жеке тәжірибесі бар. Ол бұл бағдарламаны тиімді деп санайды.

"Бағдарламаның артықшылығы – төмен пайызбен жылжымайтын мүлік сатып алу мүмкіндігі. "Көтерме ақы" алған соң, ауылдан өз үйімізді сатып алуды ұйғардық. Бірақ жағдай өзгеріп, жас дәрігерлерге арналған несие мөлшерлемесі 0,1 пайыздан 1 пайызға көтерілгеніне тап болдық. Сондықтан баспананы тек бір жылдан кейін ғана ала алдық. Дегенмен, жалпы алғанда, бұл кәдімгі ипотекамен салыстырғанда әлдеқайда тиімді", – дейді Анель.

Бағдарламаның ол атап өткен кемшілігі – "көтерме ақының" өте аздығы.

"100 АЕК (қазір бұл 432 500 теңге) үшін ауылға кім көшкісі келеді? Бұл соманы кем дегенде 300–500 АЕК-ке (865 000–2 162 500 теңге) дейін ұлғайту қажет. Сондай-ақ жас мамандар уәде етілген төлемдерді айлап күтпеуі үшін өтініштерді қабылдау мен қаражатты берудің бірыңғай күнін белгілеу керек", – дейді кейіпкеріміз.

Ауыл дәрігерлерінің тыныс-тіршілігі туралы

Үйді сатып алу отбасына 10 миллион теңгеге түскен. Алайда, ерлі-зайыптының айтуынша, негізгі шығындар әлі алда.

Ауруханадағы кезекшілік арасында Сабыржан шатырдың қарын тазалап жүр... Жеке мұрағаттан алынған фото

Үй орталық жылыту жүйесіне қосылмаған – ауылда ол барлық жерде бірдей жоқ. Ерлі-зайыпты септик жасап, асүйге су кіргізу, еденді ауыстыру, жылыту жүйесін жаңарту және екі пештің орнына бір қуатты пеш орнату қажеттігін айтады (қыста екеуін де жағуға тура келген). Үнемдісі – ұзақ жанатын қазандық орнату. Бірақ мұның бәрі қаражатқа келіп тіреледі.

...Ал Анель көмір тасып жатыр. Жеке мұрағаттан алынған фото

"Неге екені белгісіз, көбісі ауылда өмір сүру оңай әрі арзан деп ойлайды. Мұнда ет, сүт, май тегін таратылатындай көреді. Бұл өнімдердің бәрі қымбат тұрады. Жалақының бір бөлігі бензинге (суықта көлікті ұзақ қыздыруға тура келеді), сондай-ақ көмір мен отынға кетеді", – дейді Анель шығындар туралы.

Ерлі-зайыпты жеке үйге көшкеннен кейін үлкен бақша салып, картоп, қияр, қызанақ пен көкөніс өсіруді жоспарлағандарын айтады. Бірақ әзірге бұл жоспарларды кейінге қалдыруға тура келген.

Бақша жұмыстарына уақыт пен күш керек, ал жұмыстан кейін оған дәрмен қалмайды. Дегенмен Анель келер жылы бұл іспен айналысып көретіндерін айтады – әзірге аулаға тек құлпынай егіп қойған.

"Қазір бізде маса мен шіркей маусымы – бұл ауыл өмірінің үйренісуге тура келетін өзіндік "қызығы", – дейді Анель күлімсіреп.

Қысқы үйреншікті көрініс. Жеке мұрағаттан алынған фото

Ауылдағы өмір – бұл мүлдем романтика емес. Бірақ мұның да өз артықшылықтары бар: мысалы, Алматыдағыдай кептелісте көп уақыт жоғалтпайсың.

"Таза ауа, қаражатты дұрыс бөлсең, болашаққа ақша жинау немесе қарыздарды жабу мүмкіндігі бар. Ауыл өмірі адамды сабырлылыққа, ұсақ-түйектен қуаныш таба білуге және мінезді шыңдайтын төзімділікке үйретеді", – дейді ерлі-зайыпты.

Instagram-дағы бұл жарияланымды көру

Терапевт • Инфекционист • Ертіс (@kurmanova_anel) жарияланымы

Анель Құрманова. Жеке мұрағаттан алынған фото

Жұмыс және жақындардың көмегі туралы

Келіншек жұбайы Сабыржан Толымханов туралы ерекше құрметпен айтады. Ауылға көшуді ұсынған да соның өзі. Алғашында ол Ертістен 40 шақырым жердегі Панфилово ауылында дәрігерлік амбулаторияның учаскелік терапеві болған. Кейінірек аудан орталығындағы ауруханаға ауысты, мұнда жұмыс істеп жүргеніне бір жылға жуықтады.

"Күйеуім жұмыстан жиі кеш қайтады, кейде тіпті таңға дейін қалып қояды. Әсіресе инсульт пен инфаркт алған пациенттерді қалаға жіберу керек болғанда қиын. Оларды тасымалдауға дайындап, санавиация күтеді, пациент мамандандырылған медициналық көмекті мүмкіндігінше тезірек алуы үшін Павлодардағы кезекші дәрігерлермен келіседі", - дейді Әнел.

Әнел және оның жұбайы Сабыржан. Жеке мұрағаттан алынған сурет

Әнелдің өзіне екі ай бұрын жұмысқа шығуына тура келген. Қазір оның 10 айлық ұлын бағуға атасы көмектесіп жүр.

"Әкемнің бізге тигізіп жатқан көмегі орасан зор. Бала күтушіге ақша шығындамаймыз, балаларды өз адамымызға сеніп тапсырамыз, жұмыста кешке дейін қала аламыз. Алғашқы айда кіші ұлымды емізу үшін әр 3–4 сағат сайын үйге барып тұрдым. Жарты сағаттың ішінде бәріне үлгеріп, жұмысқа қайта оралатынмын. Қалада бұл мүмкін болмас еді", - дейді Әнел.

Әнелдің әкесі үлкен немересімен бірге. Жеке мұрағаттан алынған сурет

Кейіпкеріміздің айтуынша, егер күйеуінің жалақысы базалық қажеттіліктерді өтеуге жетсе, ол ойланбастан үйде баласымен отырар еді және декреттік демалыстан ерте шықпас еді. Бөбек бір жасқа толғанда, оны балабақшаға беруге тура келеді.

Әнел үлкен баласымен де декреттік демалысты ерте үзген: ұлы сегіз айлық болғанда, ол резидентураға оралған.

"Тұңғышым бір жасқа толғанда жазатайым оқиға болды - ол бетон жиекке басымен құлап кетті. Бас сүйегінің сынуы, қан құйылу, жансақтау бөлімінде өткен бір тәулік. Бірақ сол кезде де мен дұрыс еңбек демалысын ала алмадым, өйткені емтихан тапсырып, екінші диплом алуым керек еді. Мен айына 250–300 мың теңге табу үшін тоғыз жыл оқыдым ба? Бұл әділетті ме?" - дейді жас дәрігер ренішпен.

Дәрігерлердің жалақысы туралы

Әнелдің қанша табыс табатынын болжауды сұраған видеоролигі әлеуметтік желілерде үлкен қызығушылық пен талқылау тудырды.

Медбикелер мен санитарлар алты жылдық тәжірибесі бар терапевт 200-ден 450 мың теңгеге дейін алады деп топшылады. Ал пациенттер 250 мыңнан бір миллион теңгеге дейінгі сомаларды атаған. 

Instagram-дағы бұл жарияланымды көру

Терапевт • Инфекционист • Ертіс (@kurmanova_anel) жарияланымы

Әнелдің өзі "мемлекеттік ауруханалардағы көптеген дәрігер айына 500 мың теңгеден астам табыс табады" деген жаңсақ пікірді сейілткісі келгенін айтады.

Кейінірек ол есеп айырысу парағын көрсетіп, наурыз айы үшін (Әнел жұмыс істемеген төрт күнді есептемегенде) 242 мың теңге алғанын айтты.

Сәуір айында - 318 мың теңге. Бұл сомаға оның наурызда растаған екінші санаты (бұл шамамен 45 мың теңге үстемеақы) және басқа дәрігер еңбек демалысында болған кезде екі бөлімшеде жұмыс істегені есептелген.

"Меніңше, медицина қызметкерлері кредит, ипотека, қарыз және басқа да мәселелерді қалай жабуды ойламай, өз жұмысы мен пациенттеріне зейін қоя алатындай жалақы алуы тиіс. Дәрігерлер отбасын асырау үшін кезекшілік пен қосымша жұмыс алуға мәжбүр. Сондықтан көбінің жігері құм болып, медицинадан кетіп жатыр", - дейді Әнел Құрманова.

"Сіздің видеоларыңызға әріптестеріңіз бен аурухана басшылығы қалай қарады?" - деп сұрадық Әнелден.

"Басшылық тарапынан ешқандай реакция болған жоқ. Бірақ мені бүкіл Қазақстан бойынша әріптестерім қолдады. Пікірлерде көптеген дәрігер бір ставкамен 500-ден 900 мың теңгеге дейін алу іс жүзінде мүмкін емес екенін жазды", - дейді Әнел.

Жас дәрігер хейтсіз (сынаусыз) болмағанын да жасырмады. Кейбіреулер: "Дәрігер үшін 250 мың теңге қалыпты жағдай, өйткені 100 мың теңге табатындар да бар. Бұл жарты күндік және толық емес айдың жалақысы ғой, бәрі де аз сомадан бастайды", - деп кейіген.

"Кез келген еңбек лайықты төленуі керек. Мен дәрігермін, сондықтан өз мамандығымның мәселелерін көтеремін. Өмір мен денсаулық бәрінен қымбат және соған сай бағалануы тиіс", - деп есептейді дәрігер.

Әнел Құрманова. Жеке мұрағаттан алынған сурет

Әнелдің айтуынша, көбі әлі күнге дейін "дәрігерлер күніне небәрі төрт сағат қана жұмыс істейді" деп сенеді. Алайда, оның сөзінше, шындық мүлдем басқаша.

"Қазір мен бір ставкада жұмыс істеймін, бірақ жүктеме бір жарым ставкаға тең. Құжаттарды үйге алып кетуге тура келеді, яғни түнде пациенттердің ауру тарихын басып шығарамын. Жалпы, жалпы тәжірибелік дәрігер сегіз сағат жұмыс істейді, бұл тек бір учаскесі болса ғана. Бес сағат – пациенттерді қабылдау, одан кейін – үйге шақыртулар, активтер, скринингтер, диспансерлеу, мүгедектікке құжаттар рәсімдеу. Бұл тек қабылдау емес, бұл ешкім көрмейтін тағы "толып жатқан шаруалар"", - дейді ол.

Табысын арттыру үшін Әнел екінші дәрігерлік санатты растап, алды. Бірақ мұны тек бес жылдан астам еңбек өтілі бар мамандар ғана жасай алады. Сондай-ақ жас терапевт басшылықтан жұмыс жүктемесі мен жалақыны қайта қарауды сұрады.

"Біздің отбасымызда кезекшілікті күйеуім алады, менің қолымда емізулі бала бар, әзірге мүмкін емес. Оның үстіне, егер екеуміз де жұмыста "қонып" жүрсек, балаларға кім қарайды?"

Жеке блог және өзгеріске деген үміт туралы

Қазіргі уақытта Әнел өз блогын белсенді дамытып жүр, онда ауыл өмірі туралы еш бүкпесіз баяндап, пайдалы кеңестерін бөліседі. Әзірге ол табыс әкелмейді, бірақ дәрігер болашақта блогы жас отбасы үшін қосымша демеу болады деп үміттенеді.

"Мен ешқашан сәнге айналған пайдасыз коктейльдерді, ішекті тазарту әдістерін және паразиттерге қарсы ББҚ-ларды жарнамаламаймын. Көп жағдайда бұл жай ғана маркетинг", - дейді ол.

Instagram-дағы бұл жарияланымды көру

Терапевт • Инфекционист • Ертіс (@kurmanova_anel) жарияланымы

Жақында Әнел өзі жақсы көретін волейболға қайта оралды. Аудандық спартакиадаға қатысып, командасымен бірге бірінші орынды иеленді. Жақын арада облыстық кезеңде бағын сынайды.

Әнел жолдасымен, әкесімен және ұлдарымен. Жеке мұрағаттан алынған фото

Ерлі-зайыпты Ертістен кез келген уақытта кете алатындарын жасырмайды - ауылда дәрігерлерді ешкім күштеп ұстап отырған жоқ. Тіпті "көтерме жәрдемақы" алса да, кері қайтқан әріптестері болған.

"Бірақ борыш, жауапкершілік сезімі, ар-ұят бар. Көмек күтіп отырған пациенттер бар. Шынымды айтсам, бүкіл өмірімді шалғайда өткізгім келмейді. Бірақ алдағы үш жылда ешқайда кетпейтініміз анық. Ал егер болашақта жұмысымыз, жалақымыз, жағдайымыз және біз тұрып жатқан ауылдың дамуы көңілімізден шықса, үш жыл өткен жерде бес жыл, бәлкім, он жыл да тұрармыз", - дейді кейіпкеріміз осындай мүмкіндікті де жоққа шығармай.

Қиындықтарға, тұрмыстық мәселелер мен тығыз жұмыс кестесіне қарамастан, жас отбасы ауыл медицинасында еңбек етіп, екі бала тәрбиелеп, өз шаңырақтарын оңалтып келеді. Олар таңдаған мамандығына адал болып қала береді және алдағы уақытта жағдайдың жақсаруынан, дәрігерлер еңбегінің лайықты бағалануынан үмітті.

Авторы: Анна Уралова

Аударған: Нұрила Ермекбаева

Google News арқылы жаңалықтарымызды қадағалаңыз

Жазылу

дәрігер

дәрігерлер

Жалақы

Павлодар облысы