Амбицияның бағасы: Қазақстандағы инфляция Халықаралық валюта қорының болжамын бұзуы мүмкін

Бұл көрсеткіш шілде айындағы бастапқы бағалаудан (5,0%) да жоғары және Қазақстанды тек Орталық Азияда ғана емес, Таяу Шығыс пен Каспий маңы елдеріндегі барлық ірі экспорттаушылар арасында көшбасшы етеді – тіпті кейбір мұнай державаларынан да озып тұр.

2025 жылғы қаңтар-қыркүйек аралығында Қазақстан экономикасының 6,3%-ға өсуі бұл оптимистік болжамды растап отыр. Алайда, ХВҚ сарапшыларының пікірінше, бұл әсерлі көрсеткіштердің артында екі ірі қауіп тұр: жоғары инфляция және ағымдағы шоттағы тұрақты дефицит.

Өсу – көршілер қызығатындай деңгейде

Қазақстанның көрсеткіштері басты экономикалық бәсекелестермен салыстырғанда айтарлықтай жоғары:

БАӘ – 5,0% өсім,Сауд Арабиясы – 4,0%,Катар – 2,9%,Әзербайжан – 3,0%.

ХВҚ дерегіне сәйкес, Қазақстан "Мұнай экспорттаушы елдер" тобының (3,2%) және тұтас Таяу Шығыс пен Орталық Азия аймағының (3,5%) орташа өсімінен асып түседі.

2026 жылы өсім сәл бәсеңдеп, 4,8% болады деп күтілуде. Бұл – елдегі диверсификация мен мемлекеттік ынталандыру бағдарламаларының тиімділігін білдіреді. Алайда, осы жақсы жаңалықтарға қарамастан, негізгі қауіп – инфляция.

Инфляция – басты қауіп

Көптеген елдер бағаның өсуін тежеуге тырысып жатқанда, Қазақстанда инфляция керісінше, күшейіп жатыр. 2024 жылы инфляция 8,7% болса, 2025 жылы ол 11,4%-ке дейін өседі, ал 2026 жылы 11,2% деңгейінде тұрақталады деп болжануда.

ХВҚ ұсынған салыстырмалы кестеде: Қазақстандағы баға өсімі аймақтық орташа көрсеткіштен (10,9%) және мұнай экспорттаушы елдер тобының орташа инфляциясынан (10,0%) да жоғары. Бұл – ел азаматтарының өмір сүру сапасына тікелей әсер ететін фактор, өйткені жоғары инфляция ЖІӨ өсімінің оң әсерін жоққа шығаруы мүмкін.

Мұнайға бай ел, бірақ дефицитпен

Тағы бір құрылымдық әлсіздік – ағымдағы шоттағы тұрақты дефицит.

2025 және 2026 жылдары Қазақстанның ағымдағы шоты - 4,0% ЖІӨ көлемінде теріс болады деп күтілуде.

Бұл елдің импортқа (жабдықтар, технологиялар, тауарлар) тәуелділігін, шетелдік инвесторларға дивиденд түрінде кететін капиталдың сыртқа ағынын көрсетеді.

Мысалы: Катарда ағымдағы шот профициті – 10,8%, Кувейтте – 26,5%. Бұл елдер жоғары мұнай бағасының есебінен валюталық резервтерді еселеп жатыр. Ал Қазақстан болса сыртқы қаржыландыруға – тікелей инвестициялар мен сыртқы қарыздарға тәуелді.

Әзірге шетелдік инвесторлар 5,9% өсімге сенеді – бұл тәуекел басқарылатын. Бірақ мұнай бағасы төмендеген немесе әлемдік экономика баяулаған жағдайда, бұл дефицит қауіпті факторға айналуы мүмкін.

2025 жыл – Қазақстан үшін экономикалық серпіліс мүмкіндіктерінің жылы болмақ. Бірақ ол тек екі шарт орындалғанда ғана іске асады:

Инфляциялық "айдаһарды" ауыздықтау,Инвесторлардың сенімін сақтап қалу – экономиканың ауқымды өсімін қаржыландыру үшін қажет.

Бұған дейін Қазақстанда радиоактивті қалдықтарды басқару жөніндегі ұлттық оператор құрылмақ екенін жазғанбыз.