Халықаралық валюта қорының болжамы: баға өсіп, әлемдік экономика баяулайды

Соғыс жаһандық энергетикалық жеткізілімдерге үлкен кедергі келтірді: Иранның Ормуз бұғазын іс жүзінде блокадалауына байланысты миллиондаған баррель мұнай өндірісі тоқтатылды, бұл әлемдегі мұнай мен газ жеткізілімдерінің бестен бірін тасымалдау үшін өте маңызды.

– Қақтығыс тез шешілсе де, ХВҚ экономикалық өсу болжамын төмендетіп, инфляция болжамын көтеруі мүмкін, – деді Кристалина Георгиева.

Таяу Шығыстағы қақтығыс ХВҚ мен Дүниежүзілік банктің келесі аптада Вашингтонда өтетін көктемгі кездесулерінде талқыланатын негізгі тақырып болады.

ХВҚ 14 сәуірде шығатын алдағы Әлемдік экономикалық болжам есебінде бірқатар сценарийлерді жариялауды жоспарлап отыр.

Соғыс болмаса, Георгиеваның айтуынша, ХВҚ пандемиядан кейін экономика қалпына келе бастағандықтан, жаһандық өсу болжамын 2026 жылы 3,3%-ға және 2027 жылы 3,2%-ға дейін сәл жоғарылатуды күткен.

– Керісінше, қазір барлық жолдар бағаның өсуіне және экономикалық өсімнің баяулауына әкеледі. Біз белгісіздік артқан әлемде өмір сүріп жатырмыз, – деді ХВҚ басшысы геосаяси шиеленістерді, технологиялық жетістіктерді, климаттық күйзелістерді және демографиялық өзгерістерді атап өтіп.

Ол Таяу Шығыстағы қақтығыс әлемдік мұнай жеткізілімін 13%-ға азайтып, мұнай мен газ жеткізілімдеріне, сондай-ақ гелий мен тыңайтқыш сияқты байланысты жеткізу тізбектеріне әсер еткенін атап өтті.

– Тіпті соғыс қимылдарының тез тоқтатылуы және салыстырмалы түрде тез қалпына келу өсу болжамының «салыстырмалы түрде аз» төмендеуіне және инфляция болжамының артуына әкеледі. Егер соғыс созылса, инфляция мен өсімге әсері көбірек болады, – деп атап өтті Кристалина Георгиева.

Ол энергия қоры жоқ осал елдер тіпті көп зардап шегетінін және олардың көпшілігінде соғыс салдарынан бағаның өсу салдарымен күресуге көмектесетін бюджеттік ресурстары жоқ екенін атап өтті.

Георгиева кейбір елдер қаржылық көмек сұрағанын, бірақ олардың атын атаудан бас тартқанын айтты. Ол ХВҚ осы елдердің қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін кейбір қолданыстағы несие беру бағдарламаларын толықтыра алатынын жеткізді.

Ұйым басшысы ірі энергетикалық субсидиялар шешім емес екенін мәлімдеп, саясаткерлерді үкіметтік төлемдерден аулақ болуға шақырды, бұл инфляциялық қысымды одан әрі күшейтуі мүмкін.

– Салдары асимметриялы болды: энергия импорттаушы елдер көп зардап шекті, бірақ Катар сияқты энергия экспорттаушылар да Иранның өндірістік нысандарына соққылардың әсерін сезінуде, – деді ол.

Георгиеваның айтуынша, Катар табиғи газ өндірісінің 17%-ын залалға байланысты қалпына келтіру үшін үш жылдан бес жылға дейін уақыт кетеді деп санайды, ал Халықаралық энергетика агенттігі соғыс кезінде 72 энергетикалық нысанға зақым келгенін, олардың үштен бір бөлігіне айтарлықтай залал келтіргенін хабарлады.

Бұған дейін Қазақстан әлемдік ІЖӨ-нің өсуіне үлес қосатын 25 елдің қатарына кіргені хабарланды.