АҚШ тың сайлау жүйесінің осал тұстары анықталды

Aikyn.kz америкалық сайлау жүйесіндегі осал тұстарды Reuters агенттігінің материалына сүйеніп талдайды.

Reuters агенттігінің мәліметінше, Ақ Үй бірнеше ай бойы АҚШ сайлау жүйелеріндегі осал тұстар туралы барлау есебін жариялауға рұқсат бермей келеді. Есепті Ұлттық барлау директорының кеңсесі (ODNI) дайындаған. Құжатта көптеген штаттарда қолданылып жүрген сайлау машиналарының бір бөлігі ескірген бағдарламалық қамтамасыз етуге сүйенетіні және олардың қауіпсіздігін күшейту қажеттігі айтылған.

Алайда есептің ең маңызды тұсы – онда сайлау нәтижелерінің бұрмаланғаны туралы ешқандай дәлел келтірілмеген. Reuters тілдескен барлық дереккөздер АҚШ-тағы сайлауларда дауыс санау нәтижелерінің өзгертілгенін көрсететін нақты айғақтар жоқ екенін растаған.

Соған қарамастан құжаттың жариялануы саяси тұрғыдан өте сезімтал мәселеге айналып отыр. Кейбір Ақ Үй шенеуніктері бұндай есептің жариялануы сайлаушылардың сайлау жүйесіне деген сенімін әлсіретеді деп санайды. Әсіресе бұл мәселе 2020 жылғы президенттік сайлау төңірегіндегі даулармен тығыз байланысты.

Президент Дональд Трамп бірнеше жылдан бері 2020 жылғы сайлауда бұрмалаушылық болды деген пікірді қолдап келеді. Бірақ оның адвокаттары ұсынған көптеген сот талаптары сайлау нәтижелерін заңсыз өзгерту фактілерін дәлелдей алмады.

Барлау құрылымының есебінде негізінен техникалық қауіпсіздік мәселелері қарастырылған. Атап айтқанда, кейбір сайлау жүйелерінің ескі бағдарламалық жасақтамамен жұмыс істеуі немесе интернетке ашық қосылғаны көрсетілген. Бұндай жағдайлар теориялық тұрғыдан кибершабуылдарға жол ашады.АҚШ-тың Киберқауіпсіздік және инфрақұрылымды қорғау агенттігі (CISA) бұған дейін де сайлау инфрақұрылымындағы кейбір әлсіз тұстар туралы бірнеше есеп жариялаған болатын. Дегенмен агенттік 2020 жылғы сайлауға шетелдік күштердің араласқаны туралы дәлел таппағанын бірнеше рет мәлімдеген.

Бұл жағдай АҚШ-тағы сайлау қауіпсіздігі туралы пікірталастың екі қырын көрсетеді. Бір жағынан, техникалық жүйелерді жаңарту және қорғау қажеттілігі. Екінші жағынан, бұндай есептер саяси мақсатта пайдаланылып, сайлау нәтижелеріне деген қоғамдық сенімді әлсірету қаупін туғызады.

Қазіргі таңда Ақ Үй есепті жариялау бойынша нақты шешім қабылдаған жоқ. Бірақ аралық сайлау жақындаған сайын бұл құжаттың тағдыры АҚШ-тағы ең қызу саяси тақырыптардың біріне айналуы мүмкін. Ең бастысы, жарияланған ақпаратқа сәйкес, есеп сайлау нәтижелерінің бұрмаланғанын емес, жүйелердің қауіпсіздігін одан әрі күшейту қажеттігін көрсетеді.