Астанада балалар құқықтарын қорғау жөніндегі комиссиялардың жұмысы күшейтілді

Астана қаласының Коммуникациялар қызметінде өткен брифингіде Балалардың құқықтарын қорғау басқармасының басшысы Серік Әділбаев, бала құқықтары жөніндегі уәкіл Әсима Бимендина, сондай-ақ Полиция департаментінің Қоғамдық қауіпсіздік басқармасы бастығының орынбасары полиция подполковнигі Еркін Жанабіл балалардың құқықтарын қорғау бойынша атқарылып жатқан жұмыстар туралы ақпарат берді. 

Қала әкімдігі әр баланың қауіпсіз ортада өсуі, білім алуы және жан-жақты дамуы үшін тұрақты түрде қажетті шаралар қабылдап келеді. Қазақстан Республикасы Президенті Әкімшілігінің тапсырмасымен және Балалар құқықтары жөніндегі уәкілдің бастамасымен өңірлерде Балалардың құқықтарын қорғау басқармалары құрылуда. Астанада бұл басқарма 2023 жылдың басынан қызмет атқарып келеді. 

Басқарманың негізгі міндеті – балалардың негізгі құқықтары мен заңды мүдделерін қорғауды үйлестіру, құқық бұзушылықтарды ерте анықтау, сондай-ақ оларды қалпына келтіру және қорғау бойынша шаралар қабылдау. Сонымен қатар басқарма білім беру, денсаулық сақтау, әлеуметтік қорғау, мәдениет және спорт салаларында балалар мүддесіне бағытталған мемлекеттік саясатты жүзеге асырады.

Балалардың құқықтарының сақталуын бақылау және қабылданған шаралардың тиімділігін мониторингтеу де басқарманың құзыретіне жатады. Қорғаншылық және қамқоршылық функциялары ерекше назарда. Профилактикалық жұмыстар ұйымдастырылып, өмірлік қиын жағдайдағы балаларға жеке сүйемелдеу көрсетіледі.

Мобильді топтар анықтаған өмірлік қиын жағдайда тұрған балалар мен олардың ата-аналары немесе заңды өкілдері тәрбиелеу және асырау міндеттерін орындамайтын кәмелетке толмағандар да бақылауға алынады. Бұл шаралар тәуекелдерді ерте анықтап, балаларға уақтылы әлеуметтік және құқықтық көмек көрсетуге бағытталған. 

Балалардың құқықтарын қорғау басқармасы білім беру, денсаулық сақтау, құқық қорғау органдары және әлеуметтік қызметтер арасындағы үйлестіруші рөл атқарады. Мұндай тәсіл тәуекелдерді тиімді анықтауға және құқық бұзушылықтардың алдын алуға мүмкіндік береді. Өңірлік уәкілетті орган қызметкерлері мемлекеттік органдар мен ұйымдарға кедергісіз кіруге құқылы, олардың қызметіне кедергі жасау әкімшілік жауапкершілікке әкеп соғады.

Заңнамаға сәйкес, уәкілетті органдар міндетті сүйемелдеуге жататын кәмелетке толмағандардың алты санатын анықтаған. Оларға тәуекел тобындағы балалар, отбасыны қолдау және психологиялық көмек орталықтарының бақылауындағы балалар, сондай-ақ кәмелетке толмағандар істері және олардың құқықтарын қорғау жөніндегі комиссияларда қаралған балалар кіреді. 

2025 жылы құрылған Кәмелетке толмағандардың істері және олардың құқықтарын қорғау жөніндегі аудандық комиссиялар профилактикалық шаралардың тиімділігін арттырды. 2026 жылдың бірінші тоқсанында комиссия 14 отырыс өткізіп, 78 материал қарады. Бұл көрсеткіштер 2025 жылғы жалпы нәтижелермен салыстырғанда жоғары деңгейде. Балалардың қауіпсіздігі мәселелері мемлекеттік және құқық қорғау органдарымен бірлескен кеңестерде жүйелі түрде талқыланады. 

Елордада өмірлік қиын жағдайдағы балаларды анықтау кезінде жедел әрекет ету алгоритмі енгізілген. Биылғы жылдың басынан бері 320 жедел шығу жүзеге асырылған. Балалардың құқықтарын қорғау мәселелері бойынша кеңес алу және психологиялық көмек алу үшін барлық ұйымдарда «111» байланыс орталығының QR-кодтары орналастырылған.

Қазіргі уақытта басқарманың сүйемелдеуінде шамамен 3 мың бала бар. Биыл 700-ден астам кәмелетке толмаған балаға бару жүргізілген, 300-ге жуық бала психологиялық көмек алған. Ішкі істер органдарында есепте тұрған 160 бала жеке кейс-менеджмент аясында бақылауда.

Құқық бұзушылықтардың алдын алу мақсатында ішкі істер органдарында есепте тұрған балаларға тәлімгерлер бекітілген. Қазіргі таңда 159 бала жеке қолдаумен қамтылған. Алдын алу шаралары оқу орындарында түсіндіру жұмыстарын, ата-аналар жиналыстарын, құқық қорғау органдарымен кездесулерді, рейдтер мен жасөспірімдердің мінез-құлқын бақылауды қамтиды. Кәмелетке толмағандар жасаған құқық бұзушылықтар 60,6%-ға азайғанымен, балаларға қатысты қылмыстар 5,6%-ға өскені тіркелген.

Бұған дейін балабақша мен колледж педагогтерін қорғаудың қосымша тетігі енгізілгенін хабарлағанбыз.