Әзербайжандық саясаттанушы: Құрылтай Қазақстанның саяси реформаларындағы маңызды кезең

Қазақстанда алғаш рет өтетін Құрылтай сайлауы ел ішінде ғана емес, халықаралық сарапшылар қауымдастығы арасында да қызығушылық тудырды. Шетелдік саясаттанушылар бұл науқанды Қазақстандағы саяси реформалардың жаңа кезеңі ретінде бағалап, оның өңірлік саяси үдерістерге де ықпал етуі мүмкін екенін атап өтуде.

Әзербайжандық саясаттанушы Ильгар Велизаде Қазақстанның соңғы жылдары жаңа саяси әрі құқықтық кеңістікке қадам басқанын айтады. Оның пікірінше, елде жүзеге асып жатқан түбегейлі өзгерістер тек ішкі саяси жүйені жаңғыртып қана қоймай, Орталық Азиядағы саяси үдерістердің дамуына да әсер етуде.

«Қазақстан бірнеше жылдан бері ауқымды реформаларды кезең-кезеңімен жүзеге асырып келеді. Ал соңғы жылдары бұл өзгерістердің қарқыны артып, нақты ұлттық ерекшелікке негізделген сипатқа ие болды», дейді Ильгар Велизаде.

Сарапшы енгізілген жаңашылдықтардың әлемдік тәжірибені ескеретінін, бірақ ең алдымен қазақ халқының тарихи мемлекеттік дәстүрлеріне сүйенетінін ерекше атап өтті. Оның пікірінше, Қазақстан дайын үлгілерді көшірмей, заманауи демократиялық тәсілдер мен ұлттық құндылықтарды үйлестіре отырып, өзіне тән даму жолын қалыптастырып келеді.

Құрылтай: Заң шығарушы биліктің жаңа конституциялық моделі

Осы тұрғыдан алғанда, Құрылтай институтының құрылуы да кездейсоқ шешім емес. Сарапшы бұл құрылымды тек жаңа мемлекеттік институт ретінде емес, қоғамдағы түрлі көзқарастар мен мүдделерді тоғыстыратын, ашық саяси диалогты күшейтетін маңызды алаң деп бағалайды.

«Жаңа Қазақстан Конституциясы құқықтық мемлекет қалыптастырудағы халықаралық тәжірибенің үздік үлгілерін бойына сіңірген. Сонымен бірге оның іргетасы қазақ қоғамында ежелден қалыптасқан қоғамдық келісім, кеңесу және ортақ шешім қабылдау дәстүрлеріне негізделген», дейді әзербайжандық сарапшы.

Саясаттанушы көшпелі өркениетте Құрылтайдың ерекше орын алғанын еске салды. Тарихта ол маңызды мемлекеттік мәселелерді талқылап, ел тағдырына қатысты ортақ мәмілеге келетін институт болған. Бүгінде осы тарихи дәстүр жаңа мазмұнмен жаңғырып, қазіргі саяси жүйенің ажырамас бөлігіне айналып отыр.

Құрылтай ең алдымен қандай мәселелерге назар аударуы тиіс?

Оның бағалауынша, алғаш рет өткізілетін Құрылтай сайлауы жаңа Конституция негізінде қалыптасып жатқан саяси жүйенің маңызды белесі болады. Бұл науқан жаңа өкілді органның құрамын айқындап қана қоймай, Қазақстандағы қоғамдық диалог мәдениетін нығайтуға, азаматтардың саяси үдеріске қатысуын кеңейтуге және реформалардың институционалдық негізін бекітуге ықпал етеді.

«Қаласаңыз, мұны көшпелі өркениеттің бүгінгі нақты көрінісі деуге болады. Ал Құрылтай – Жаңа Қазақстанның символдарының біріне айналып келеді», дейді Ильгар Велизаде.

Сарапшының пікірінше, тарихи сабақтастық пен заманауи реформалардың үйлесуі Құрылтайды Жаңа Қазақстанның басты саяси символдарының біріне айналдыруы әбден мүмкін.