Баға үшін емес, мамандық үшін : Қазақстанда жаңа зауыттарға адамдарды қалай даярлайды

Қазақстанның дамып келе жатқан мұнай-газ химиясы саласы үшін кадрлар даярлау басты міндеттердің біріне айналып отыр. Қазақстанда бірнеше жылдан кейін жүздеген білікті мамандарды қажет ететін кәсіпорындар салынуда. Тек полиэтилен өндіру зауытын пайдалану үшін 800-ге жуық адам, газ бөлу кешеніне  400-ден астам адам қажет болады. Екі объектіні іске қосу 2029 жылға жоспарланған. Алаңдарда құрылыс жұмыстары жүріп жатқанда, оқу аудиторияларында технологиялық процестерді басқаратын, жабдықтарға қызмет көрсететін және өндірістердің қауіпсіздігін қамтамасыз ететін адамдарды дайындап жатыр.

Жаңа технологиялар  әртүрлі бағыттардағы мамандарға сұранысты қалыптастырады: операторлар мен зертханашылардан бастап автоматтандыру инженерлеріне, механиктер мен энергетиктерге дейін. Кәсіпорындарды іске қосу кезінде дайын командалар болуы үшін білім беру мекемелері мен жұмыс берушілер бүгіннен бастап оқыту мазмұнын қайта қарап, бірлескен практикалық дайындықты жолға қояды.

 «Зауытты бірнеше жылда салуға болады, бірақ білікті маманды бір күнде дайындау мүмкін емес. Сондықтан кадрларды даярлау өндірістік объектілердің құрылысымен қатар жүруі тиіс», - деп атап өтті APEC PetroTechnic жоғары колледжінің директоры Асылбек Нұрмышев.

 "Кәсіпорын жұмысқа орналасқаннан кейін заманауи өндірістік процеске барынша тез кірісе алатын маманды қажет етеді. Университет мұндай маманға қойылатын талаптарды оқу кезеңінде-ақ түсінуі керек. Бұл жүйені алдын ала жолға қойсақ, жаңа мұнай-газ химиясы кәсіпорындары іске қосылған сәтте біз тек қажетті мамандықтарды тәмамдаған түлектермен ғана емес, болашақ жұмыс берушінің технологиясын, талаптарын және өндірістік мәдениетін жақсы білетін дайын кадрлық резервпен қамтамасыз етілеміз», – деді С.Өтебаев атындағы Атырау мұнай және газ университетінің ректоры Гүлзада Шакуликова.

Сафи Өтебаев атындағы Атырау Мұнай және газ университетінің ректорының пікірінше, жоғары оқу орындары болашақ кәсіпорындарға қандай мамандар қажет болатынын және олардың қандай құзыреттерге ие болуы керектігін түсіну маңызды. Бұл оқытуды саланың сұраныстарына алдын ала бейімдеуге мүмкіндік береді. Ректор атап өткендей, университетте мұндай жұмыс атқарылып жатыр: «Өндірісті автоматтандыру және басқару» бағдарламасына программаланатын логикалық контроллерлер, микропроцессорлық кешендер және басқару жүйелерін автоматтандыру бойынша пәндер енгізілген. Мамандандырылған зертханада студенттер өнеркәсіптік контроллерді бағдарламалайды, SCADA жүйелерін ретке келтіреді және нақты өндірістік процестерге жақындатылған есептерді шешеді.

Тағы бір мысал - «Материалтану және жаңа материалдар технологиясы» білім беру бағдарламасы. Ол технологиялық жабдықтарда және шығарылатын өнімдерде қолданылатын материалдардың пайдалану сенімділігін таңдай алатын, зерттейтін және бағалай алатын мамандарды даярлауға бағытталған.

APEC PetroTechnic мекемесі мұнай-газ химиясы үшін кадрларды даярлауды да бірден бірнеше бағыт бойынша қарастырады. Қазіргі заманғы кәсіпорынға технологиялық қондырғылардың операторлары, зертханашылар, техниктер, электриктер, автоматтандыру және бақылау-өлшеу аспаптарының мамандары қажет. Колледж жыл сайын кәсіби стандарттар мен жұмыс берушілердің сұраныстарын ескере отырып, оқу пәндері мен практикалық тапсырмаларды өндірістік процестерге жақындата отырып, білім беру бағдарламаларын жаңартып тұрады.

Бұл жұмыста жұмыс берушілердің өздерінің қатысуы маңызды рөл атқарады. KMG PetroChem қазірдің өзінде болашақ өндірістер үшін кадрлық әлеуетті қалыптастыруда. Компанияның бастамаларының бірі – QadamPro дуальды оқыту бағдарламасы, оның алғашқы қатысушылары Атырау оқу орындарының студенттері болды. Білім беру мекемелерінің өкілдері атап өткендей, өндіріспен танысу студенттердің оқуға деген көзқарасын өзгертеді: олар алған білімдерінің нақты кәсіби міндеттерді шешуде қалай қолданылатынын түсіне бастайды.

 «Түлектердің QadamPro бағдарламасына қатысып, кейіннен компанияға жұмысқа орналасуы басқа студенттерге зор мотивация береді: жастар кәсіби білім, тәртіп пен жауапкершіліктің шынымен де нақты жұмыс орнына алып келетінін көреді. Ол пәнді баға үшін емес, болашақ мамандығы үшін меңгере бастайды», - дейді Асылбек Нұрмышев.

 Осындай өзгерістер университетте де байқалады: студенттер пәндерді, курстық және дипломдық жұмыстардың тақырыптарын, практикадан өту орындарын саналырақ таңдайтын болады. Мансаптық перспективаларды түсіну іргелі білім мен болашақ жұмыс арасындағы байланысты көруге көмектеседі.

 «Студент болашақ жұмыс берушімен кездесіп, зауыттың құрылыс алаңын көріп, инженерлермен сөйлесіп, қандай міндеттерді шешуге тура келетінін түсінгенде, оқу ол үшін беймағлұм болып қалмайды. Ол өзіне қандай да бір пәннің не үшін қажет екенін және алған білімін нақты қайда қолданатынын түсіне бастайды», - дейді Гүлзада Шәкулікова.

 Алайда, кадр әлеуетін дамыту білім беру ортасының өзін үнемі жаңартып отыруды талап етеді. Оқытушыларға өндірістік тағылымдамалар мен инженерлермен өзара іс-қимыл, ал студенттерге заманауи зертханалық жабдықтар мен кәсіпорындардың практикалық тапсырмаларына қол жеткізу қажет. Университеттегі келесі қадамдардың қатарында технологиялық процестер тренажерлары мен өндірістің цифрлық егіздерін қолдануға болатын саламен бірлескен технологиялық құзыреттілік орталықтарын құру атап өтіледі.

2029 жылға қарай бүгінгі түлектер жаңа өндіріс командаларының бір бөлігіне айналады. Іске қосуға дейінгі уақыт оларға мамандықты меңгеруге, практикалық тәжірибе жинақтауға және күрделі технологиялармен жұмыс істеуге дайындалуға мүмкіндік береді. Қазақстан үшін бұл – жаңа зауыттармен бірге мұнай-газ химиясы мамандарының төл буынын, яғни саланы дамытатын және өз білімін өзінен кейін келетіндерге табыстайтын адамдарды қалыптастыру мүмкіндігі.

Кеше, 11:31