Бақты ісінің дауы: Жазасын өтеп шыққан азамат неге қайта он жылға сотталды?

«Офицерге қол көтергені үшін» екі жарым жыл түрмеде жазасын өтеп, бостандыққа шыққанына қарамастан, 33 жастағы Нұржан Амантаев жәбірленуші тараптың шағымынан кейін қайтадан қамауға алынды. Апелляциялық сот үкімінің нәтижесінде енді ол тағы 10 жылын темір тордың артында өткізуі мүмкін.

Жазасын өтеушінің әкесі осы жағдайға байланысты Қазақстан Президентіне ашық хат жолдап, істің заңдылығы мен әділ қаралуына назар аударуды сұрады.

Іс материалдарына сәйкес, оқиға 2023 жылы Абай облысындағы Бақты кеден бекетінде болған. Ол кезде Нұржан Амантаев пен Ақжол Қуанышбаев офицер Дастан Қазтұрған арасында жанжал туындайды. Тергеу деректері бойынша, жанжал барысында офицердің жақ тұсынан соққы жасалған.

Алғашқы сот бұл әрекетті Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексінің 380-бабының 4-бөлігі бойынша бағалап, Нұржан Амантаевты үш жылға бас бостандығынан айырған. Үкім заңды күшіне енгеннен кейін ол жазасын өтейді.

Тәртібі жақсы деп бағаланғандықтан, ол екі жыл екі айдан кейін мерзімінен бұрын бостандыққа шыққан. Мұндай мүмкіндік Қазақстан заңнамасында қарастырылғаны белгілі. Алайда кейінірек іс қайта қаралып, бұрынғы сот үкімінің күші жойылған. Абай облыстық соты істі қайта саралап, жаза мерзімін 10 жылға дейін ұлғайтқан. Осы шешімнен кейін Нұржан Амантаев қайтадан қамауға алынып отыр.

Сотталған азаматтың туыстары бұл жағдайдың өздеріне үлкен соққы болғанын айтуда.

Осы себепті Нұржан Амантаевтың әкесі Мемлекет басшысына ашық хат жазып, істің әділ қаралуын сұрайды. Оның айтуынша, ұлы жасаған әрекетін жоққа шығармайды, бірақ ол осы уақыт ішінде жаза өтеген.

«Мен ұлымның жасаған әрекетін ақтамаймын. Бірақ ол өз жазасын өтеп шықты. Сот шешімімен үш жылға сотталып, оның екі жылдан астам уақытын колонияда өткізді. Тәртібі жақсы болғандықтан мерзімінен бұрын босатылды. Бірақ бостандыққа шыққан азаматты қайтадан қамауға алып, бұрынғы үкімнің күшін жойып, жазаны бірнеше есе ауырлату біз үшін түсініксіз жағдай болып отыр. Біз тек істің әділ қаралғанын қалаймыз. Заң бәріне бірдей болуы керек деп сенеміз», – деп жазылған хатта.

Әкесінің айтуынша, істің қайта қаралуына жәбірленуші тараптың ықпалы болуы мүмкін деген күдік те бар. Себебі жәбірленуші офицердің туыстары мемлекеттік қызметте жұмыс істейді.

Туыстарының мәлімдеуінше, жәбірленуші Дастан Қазтұрғанның ағасы Астана қаласының Байқоңыр аудандық прокуратурасында қызмет етеді. Ал әкесі экономика министрлігінде бас сарапшы болып жұмыс істейді. Бұдан бөлек, олардың туыстарының арасында бұрын сот төрағасы қызметін атқарған адам бар екені де айтылып отыр. Сотталған азаматтың жақындары мұның бәрі істің әділ қаралуына күмән тудырады дейді.

Олардың айтуынша, іс барысында қаржылық талаптар да болған.

«Біз тек 2 миллион теңге төледік. Бірақ кейін олар 40 миллион, одан кейін тағы 17 миллион теңге сұрады. Біз ондай ақша бере алмадық. Сол кезде жаза күрт ауырлап кетті. Сондықтан біз бұл жерде ықпал болуы мүмкін деп ойлаймыз», – дейді туыстары.

Алайда жәбірленуші тарап бұл пікірмен келіспейді. Офицер Дастан Қазтұрғанның адвокаты керісінше сотталғандарға берілген жаза тым жеңіл деп санайды.

Адвокаттың айтуынша, шабуыл ұйымдасқан түрде жасалған және жәбірленуші ауыр жарақат алған.

Кассациялық шағымда оқиға түнгі уақытта, мас күйде және адамдар тобының қатысуымен болғаны көрсетілген. Сондай-ақ жәбірленушінің өмірлік маңызды дене мүшелеріне бірнеше соққы жасалғаны айтылған.

«Жәбірленушінің жақ сүйегі мен мұрын сүйегі сынған, жабық бас-ми жарақаты анықталған. Оған екі рет хирургиялық ота жасалды. Бұл жарақаттар оның денсаулығына ұзақ мерзімді әсер етуі мүмкін. Билік өкіліне қатысты қасақана күш қолдану әрекеттеріне жұмсақ жаза тағайындау құқық қорғау органдары қызметкерлерінің заңды қызметін қорғау қағидатына қайшы келеді. Сондықтан сотталғандарға берілген жаза қылмыстың ауырлығына сәйкес келмейді», – делінген шағымда.

Жәбірленуші тарап соттан жазаны кемінде 13 жылға дейін ұлғайтуды сұрап отыр. Сонымен қатар 13 миллион теңге көлемінде моральдық және материалдық шығын өндіріп беруді талап еткен.

Ал қорғаушы тарап бұл талаптардың негізсіз екенін айтады.

Адвокаттың пікірінше, сот-медициналық сараптама жәбірленушінің жарақаттары өміріне қауіпті болмағанын көрсеткен. Қорғаушы тараптың айтуынша, төменгі жақ сүйегінің сынуы орташа дәрежедегі зиян ретінде бағаланған, ал басқа жарақаттар жеңіл деп танылған.

«Сараптама қорытындысы бойынша жәбірленушінің алған жарақаттары өміріне қауіпті емес. Бірақ апелляциялық сот осы қорытындыларға тиісті баға бермеген. Сот екі сараптаманы ескерусіз қалдырған. Үкім дәлелдемелерді жан-жақты талдамай, біржақты бағалауға негізделген деп есептейміз», – делінген қорғаушының кассациялық шағымында.

Қорғаушы тарап соттан апелляциялық үкімді өзгертіп, істі бұрынғыдай Қылмыстық кодекстің 380-бабының 4-бөлігі бойынша саралап, үш жыл жаза тағайындауды сұрап отыр.

Бұл іс бойынша соңғы сөзді кассациялық сот айтуы тиіс.

Белгілі болғандай, кассациялық сот отырысы 2026 жылғы 22 сәуірде Астана қаласында өтеді. Сол кезде істің заңдылығы мен үкімдердің негізділігі қайта қаралады.