Батыс Қазақстандағы тағы бір ауылда жер дауы туындады

Қоғам белсендісі Алмагүл Иқсанованың мәлім еткеніндей, ауыл тұрғыны Сандығали Нұрғалиев Бағырлай өзені жағында мал жайылатын жерді жыртып, заңсыз бақша егіп жатқаны жөнінде хабарлаған. 

С.Нұрғалиевтің сөзіне қарағанда, мұны ауыл әкімі де білмеген. Мал барса, бау-бақша егушілер оны қуып тастайды. Өткен жылы соның салдарынан бір мал жоғалған.

Сондай-ақ тағы бір ауыл тұрғыны, «Науан» шаруа қожалығының басшысы Тұрар Өтешев кезінде екі жер теліміне қол жеткізгенімен, оны аудандық жер қатынастар бөлімі қайтарып алып, басқа адамдарға беріп жібергенін мәлімдеді. 

Оның айтуынша, мал өсіру үшін 570 гектар жер алған. Қожалықта 44 қазақтың ақбас тұқымды сиыры, 250 қой бар. Алайда сол жердің құжаты жалған деп қайтарып алған. Бірақ мұны сотқа беріп, ұтып шыққан. Қазіргі кезде жердің жоқтығы салдарынан несиесін төлей алмай отыр. Субсидияға да қол жетпейді. Екіншіден, ауылдың малын асылдандыру бағытында «Алмалы-2017» ауыл шаруашылығы өндірістік кооперативін құрып, 1500 гектардай жер алғанымен, ол да кері қайтарылған.

— Аудан басшысы, аудандық жер қатынастары бөліміне де бірнеше рет бардым, мәселе шешілген жоқ. Жергілікті тұрғындар конкурсқа қатысқанымен, жер ала алмайды. Жер алатындар — жағдайы жететін, тамыр-танысы, ақшасы барлар. Қазір ол жерлерді екі адам алғанымен, пайдаланып отырған жоқ, бос тұр. Жерді алады да, жалға береді. Оған басқалар келіп, бақша егеді, орны жиналмай қалып жатыр, — дейді Т.Өтешев.

Алмалы ауылдық округінің әкімі Мереке Наурзалиев Бағырлай өзенінің бергі бетіндегі жерді мал жайылымы ретінде пайдалану мәселесі жергілікті қоғамдастық мүшелерінің қатысуымен талқыланып, қаулы шығарылғанын айтты. Ал сол жерді бақша егу үшін заңсыз пайдаланушыларға қатысты аудандық жер қатынастары бөліміне хат жолдаған.

Осы мәселеге орай Kazinform тілшісі Ақжайық аудандық жер қатынастары бөліміне арнайы сауал жолдаған еді.

Бөлім басшысы Нұрғали Мүтиев берген ақпаратқа қарағанда, Алмалы ауылдық округінің шаруашылықтары мен тұрғындары малға қоса бау-бақша шаруашылығымен де айналысады. Айталық, 2025 жылы облыс бойынша 702 гектарға бақша дақылдары егілсе, соның 468 гектары Ақжайық ауданының үлесіне тиеді. Соның ішінде 397 гектары Алмалы округінде.

Алмалыдағы жер мәселесін реттеу мақсатында түсінік жұмыстары жүргізілген. Алмалы ауылдық округі әкімінен заңсыз жер пайдаланып отырғандар жөнінде хат түскен. Осыған байланысты БҚО жер ресурстарын басқару департаментіне тексеріс ұйымдастыру үшін хат жолданған. Алдағы уақытта жер инспекторы келіп, аталған мәселе бойынша тексеріс жүргізеді.

Ауыл тұрғындарына, соның ішінде жастарға бақшамен айналысуға мүмкіндік жасау мақсатында 2024 жылы Бағырлай өзенінің бойында қатар орналасқан көлемі 10, 11, 12 және 13 га жер учаскелері конкурсқа шығарылып, нәтижесінде соның үшеуі табысталды. Әйтсе де 11 га жерге үш қайтара конкурс ұйымдастырылса да, үміткерлер болмады. Яғни, сұраныс болса, қайта шығаруға мүмкіндік бар.

2018-2025 жылдар аралығында Алмалы ауылдық округіне қарасты жалпы көлемі 19 680 га құрайтын 32 жер учаскесіне конкурс өткізілді, жеңімпаздардың бәрі де — ауыл тұрғындары.

Аудандық жер қатынастары бөлімінің мәліметі бойынша Т.Өтешевке тиесілі «Науан» шаруа қожалығына 2005 жылы 22 ақпанда 570 га жер телімі берілген. Жер пайдалану мерзімін ұзарту жөнінде өтінішін бермегендіктен, уақыты 2015 жылы 22 ақпанда аяқталып, мемлекет меншігіне кері қайтарылған. Т.Өтешевтің сұранысы бойынша № 1 лотпен 470 га, № 2 лотпен 100 га жер телімдері 2022 жылы 26 сәуірде конкурсқа шығарылды. Конкурста жер комиссиясы мүшелерінің ашық дауысы негізінде бірінші лот бойынша Әділбек Құспаев, екіншісінде Венера Мұғазенова жеңімпаз болып танылып, жер табысталды. Екеуі де — ауыл тұрғындары. Жер комиссиясының хаттамалық шешіміне Т.Өтешев шағым беріп, сол жылы 28 маусымда БҚО мамандандырылған ауданаралық әкімшілік соты талап арызды қанағаттандырды. Бірақ БҚО сотының әкімшілік істер жөніндегі сот алқасы 2022 жылғы 12 қарашадағы қаулысымен алдыңғы сот қабылдаған шешімнің күшін жойды. Әкімшілік іс бойынша жаңа қаулы қабылдап, талапкердің талап арызын қанағаттандырудан бас тартты. Бұл мәселе Жоғарғы сотта да қаралып, аталған қаулы күшінде қалдырылды.

— Т.Өтешев негізге алып жүрген Ақжайық ауданы әкімдігінің 2015 жылғы 22 шілдедегі № 97 қаулысы мен сол жылғы 29 шілдедегі № 0049 жер учаскесін жалға алу келісімшарты жасанды (жалған) екендігі дәлелденді. Сонымен қатар Тұрар Өтешев «Науан» ШҚ және «Алмалы-2017» АШӨК арқылы 2024 жылғы өткізілген жер көлемі 700 га № 1 лот және 306 га жер учаскесінің № 4 лотының конкурсына қатысқанымен, құжаттарының дұрыс болмауы себебінен ұта алмады (ұсынған бизнес жоспарда жер алуға негізгі көрсеткіш саналатын инвестиция көлемі көрсетілмеген). Жалпы, Т.Өтешевтің жоғарғы органдарға шағымданып, көтеріп жүрген мәселесі бойынша облыс әкімдігі тарапынан жұмыс тобы келіп тексергенде, шағымы дәлелденбеді. Ал С. Нұрғалиевтің малы жоғалғаны туралы мәліметі аудандық полиция бөлімінде тіркелмеген, — делінген ресми жауапта.

Еске сала кетейік, бұдан бұрын БҚО-да ауыл тұрғындары жайылым жер жоқтығын айтып, шағымданғанын жазған болатынбыз.