Біріккен Ұлттар Ұйымына 80 жыл

Бүгін Біріккен Ұлттар Ұйымының құрылғанына 80 жыл толды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін пайда болған ең ірі үкіметаралық ұйым адамзат баласына жарқын болашаққа деген сенім сыйлады. Ғасырға жуық уақыт аралығында БҰҰ халықаралық қоғамдастықпен жемісті ынтымақтастық орната білді. Адам құқықтары мен тұрақты дамуды ілгерілетуге атсалысып келеді. Алайда жаһандық сын-қатерлер күшейген сайын ұйымның әлем алдындағы жауапкершілігі де артуда. Сондықтан сарапшылар Біріккен Ұлттар ұйымын реформалау қажеттігін айтады. 

Бейбітшілік, теңдік және қауіпсіздік. Осыдан 80 жыл бұрын құрылған әлемдегі ең ірі әрі қуатты үкіметаралық ұйымның басты қағидаттары - осы. 1945 жылдың 24 қазанында Сан-Францискода Біріккен Ұлттар Ұйымының Декларациясы қабылданды. Ұйымның ең басты әрі негізгі құжаты оның Жарғысы. Тарихи деректерді алға тартсақ, Жарғы жобасы КСРО, АҚШ, Қытай және Ұлыбритания мемлекеттері өкілдерінің қатысуымен жасалған. Оған 51 мемлекет қол қойды.

Вероника Фикфак, Лондон университеттік колледжінің адам құқықтары және халықаралық құқық профессоры:

- 1945 жылы бірқатар мемлекеттер Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін дәл сондай ауқымдағы зұлымдықтың қайталанбауын қамтамасыз ету мақсатында бірігуге бел буды. Соңғы жиырма жылда Біріккен Ұлттар Ұйымы жаңа дағдарыстармен бетпе-бет келді. Алайда ең басты мәселе – мемлекеттердің не БҰҰ-ның аясында, не келісім арқылы өз қақтығыстарын бірлесе шешуге құлықсыздық танытуы.

Осыдан төрт жыл бұрын Біріккен Ұлттар Ұйымы 160 миллион адамға гуманитарлық көмек көрсетуді жоспарлаған болса, биыл дағдарыстардың ушығуына байланысты көмекке мұқтаж адам саны 305 миллионға жетті. Гео-саяси ахуалдың күшеюі, қақтығыстар, табиғи апаттар, климаттың өзгеруі және ашаршылық қаупі ұйым алдына күрделі міндеттер қойып, жедел әрекет етуін талап етуде. 

Вероника Фикфак, Лондон университеттік колледжінің адам құқықтары және халықаралық құқық профессоры:

- БҰҰ-ның жұмыс істеуі толығымен оның мүше мемлекеттеріне байланысты. Сондықтан елдер, негізінен, өздерінің ЖІӨ-нің бір бөлігін бөліп, ұйым қызметіне үлес қосуға міндеті. БҰҰ біз үшін, яғни қарапайым адамдар үшін құрылған. Оның алаңдарында мемлекеттер қақтығыстарды тоқтату және болдырмау жолдарын талқылауы керек. Өкінішке қарай, көптеген елдер БҰҰ институттарына нұқсан келтіріп отыр. Егер бұл үрдіс жалғаса берсе, біз 80 жыл бұрын өзіміз әзірлеп, құрған халықаралық қауымдастық күйрейді.

Қазір БҰҰ хатшылығында 36 мыңнан астам қызметкер жұмыс істейді. Бұдан бөлек әлем бойынша ұйымның бітімгершілік операцияларына шамамен 9 мың азаматтық қызметкер мен ерікті атсалысады. Бәрінің де мақсаты бір – қауіпсіз, бейбіт әлем құру.