Давостағы Бүкіләлемдік экономикалық форум қорытындысы: әлем экономикасының трендтері мен Қазақстан

Форум 1971 жылдан бері тұрақты өтіп келеді. 24 қаңтарда Женева университетінің 33 жастағы профессоры Клаус Шваб (Klaus Schwab) Давоста (Швейцария) алғашқы еуропалық басқару симпозиумын (Еуропалық басқару Симпозиумы) ұйымдастырады. Ол жиынға еуропалық компаниялардың 444 басшысы шақырылды. Мақсат – еуропалық бизнеске америкалық және жапон менеджментін, технология компанияларын қуып жетуге көмектесу болған.

1973 жылы қатысушылар бизнеске арналған этикалық кодекс ретінде «Давос манифестін» қабылдайды (2020 жылы жаңартылған). 1974 жылы форумға алғаш рет мемлекет және үкімет басшылары шақырылды.

Осылайша Давос кездесулері бизнес пен билік арасындағы диалог алаңына айнала бастады. 1976 жылы әлемдегі жетекші компанияларға ресми мүшелік енгізілді (қазір шамамен 1000 қатысушы компания).

1987 жылы Форум ресми түрде Дүниежүзілік экономикалық форумға (WEF) айналды.

2026 жылғы саммит соңғы онжылдықтардағы күрделі геосаяси жағдайдың аясында өтіп отыр. Қатысушылар қатарында «Үлкен жетіліктің» бірнеше көшбасшысы, «Үлкен жиырмалық» елдері мен БРИКС елдерінің бірқатар мемлекет басшысы болды. Биылғы форум әлемнің түкпір-түкпірінен 830-ға лауазымды басшылар мен компания төрағаларының басын қосты.

Гренландия дауы

АҚШ басшысы Дональд Трамптың Швейцарияға келуі қарсаңында ресми Вашингтонның Гренландия аралына деген талаптары қызу талқыланып жатты. Бұл ұстаным аралға иелік ететін Дания мен Еуропалық Одаққа мүше елдердің көпшілігін алаңдатып отыр. Мұны тіпті НАТО-ның өз ішінде кикілжің туындататын қауіпті қадам деп бағалап үлгергендер бар.

Президент Дональд Трамптың 21 қаңтарда сөйлеген сөзі шамамен 72 минутқа созылды. Ол өзінің екінші президенттік кезеңінің бірінші жылында жеткен жетістіктеріне тоқталып, Еуропаны ішінара сынады.

Д. Трамп АҚШ-та 270 мыңнан астам федералды шенеуніктің қызметтен алынуын «бюрократияның тарихта болмаған қысқаруы» деп сипаттады. Ал дәрі-дәрмек бағасы кейбір жағдайларда 90% дейін арзандатылғанын атап өтті. АҚШ экономикасы қарыштап дамып, энергияға деген тәуелсіздік рекордтық деңгейде өскенін, өндірістің ішкі экономикаға жұмыс істей бастағанын мәлім етті.

Гренландия мәселесінде АҚШ күш қолданбайтыны айтылды. Ол мәміле (framework deal) туралы «негіздемелік келісімге» қол жеткізілгенін және егер бәрі жоспар бойынша жүрсе, Еуропа/Дания тарифтері алынып тасталатынын айтты.

«Бейбітшілік кеңесі» – жаңа халықаралық құрылым

Форум аясында АҚШ басшылығымен қақтығыстарды шешудің жаңа тетігіне айналатын «Бейбітшілік Кеңесінің» құрылтай хартиясына қол қойылды.

Бастама иесі Д. Трамп платформаны жаңа мүмкіндік ретінде сипаттап, Газа және басқа дағдарыстар бойынша бейбітшілікке қол жеткізудің басты тетігі болатынын айтты.

«Бейбітшілік Кеңесіне» әлемнің бірнеше мемлекетімен бірге Қазақстан да қосылды.

Құжатқа Қазақстан, Әзербайжан, Аргентина, Армения, Бахрейн, Болгария, Венгрия, Индонезия, Иордания, Катар, Марокко, Моңғолия, БАӘ, Пәкістан, Парагвай, Сауд Арабиясы, Түркия, Өзбекстан және Косово басшылары мен өкілдері қол қойды.

Жаһанданудан – бөлшектенуге

Дүниежүзілік экономикалық форум бұл жолы да әлем назарын өзіне аударды. Әсіресе, АҚШ президенті Д. Трамптың жаңа сыртқы экономикалық саясаты, Гренландия мен Украинадағы жағдай саммит аясында қалай талқыланатынын әлем жұрты жіті қадағалап отырды.

Форумға қатысушылар «ескі жаһанданған әлемнен» тамыр соғысын АҚШ президенті Д. Трамп бақылауда ұстап отырған бөлшектенуге бейім әлемге ойысу жүріп жатқанын айтты.

Ынтымақтастық туралы көп айтылғанымен, серпінді келісімдер аз болды. Саммит «таза» экономикаға қатысты саясатқа басымдық берді.

Осыған дейін Трамптың Бейбітшілік кеңесі туралы жаздық.