Шикізаттан зауыттар мен егістікке: Қазақстан экономикасының жаңа даму моделі

Фото: Ашық дереккөз

Қазіргі таңда инфляция деңгейі ең жоғары елдер қатарында Венесуэла (524%), Аргентина (33,6%) және Түркия (32,6%) бар.

Әлемдегі құбылмалылық пен инфляцияның өсуіне қарамастан, Қазақстанда жылдық инфляция бойынша болжам 9–11%-ға дейін төмендетілді (бұған дейін 9,5–11,5% болған). Сарапшылар бұл оң үрдістің бастамасы ғана екенін айтады. Олардың пікірінше, 2027 жылы инфляция 6–8%-ға дейін баяулап, ал 2028 жылы 5%-дық мақсатты көрсеткішке жақындауы мүмкін.

Экономиканы әртараптандыру мен нақты сектордың оң динамикасы бағаның өсу қарқынын одан әрі бәсеңдетуге негіз қалайды.

Экономиканың өсу қарқынын оң бағалады

2026 жылдың алғашқы бес айының қорытындысы бойынша экономика 3,7%-ға өсті. Өңдеу өнеркәсібі 9%-ға, құрылыс саласы 13,4%-ға, көлік қызметтері 8,4%-ға артты. Бұл көрсеткіштер қазіргі экономикалық белсенділікті ғана емес, инвестиция тарту саясатының ұсыныс жағында құрылымдық нәтиже бере бастағанын да дәлелдейді.

2026 жылдың бес айында негізгі капиталға салынған инвестициялар 7%-ға, ал жеке инвестициялар 17,4%-ға өсті. Ең жоғары өсім энергетикада (83,4%), ақпарат және байланыс саласында (75,2%), ауыл шаруашылығында (36,4%), өңдеу өнеркәсібінде (29,2%) және көлік саласында (25,6%) тіркелді.

Мұндай капитал ағыны инфляциялық қысымды бірнеше бағыт бойынша төмендетеді. Біріншіден, теңге бағамын қолдап, импорттық инфляцияның әсерін азайтады. Екіншіден, нақты секторға салынған инвестициялар өндірістік қуаттарды арттырып, ел ішіндегі тауар ұсынысын көбейтеді. Үшіншіден, заманауи технологиялар мен басқару тәжірибелерінің келуі еңбек өнімділігін арттырып, шығындарды біртіндеп төмендетуге мүмкіндік береді. Осылайша Қазақстанда ішкі баға жағдайының тұрақтана бастағанының айқын белгілері байқалады.

Министр: Мемлекеттік қарыз деңгейі экономикаға қауіп төндірмейді

2026 жылдың алғашқы айларында өңдеу өнеркәсібінің 9%-дық өсімі бұл саланың ұлттық экономиканың негізгі қозғаушы күштерінің біріне айналғанын тағы бір мәрте дәлелдеді. Мұндай негіз жүйелі түрде қалыптасты. Тек 2025 жылдың өзінде елімізде жалпы құны 1,5 трлн теңгені құрайтын 190 жаңа өндірістік жоба іске қосылды.

Биыл да жоғары қарқын сақталуда. 2026 жылы жалпы құны 1,7 трлн теңге болатын шамамен 180 индустриялық нысанды іске асыру жоспарланған. Нәтижесінде 19 мыңға жуық тұрақты жұмыс орны ашылады. Қазіргі уақытқа дейін құны 165,5 млрд теңгені құрайтын 50 жоба пайдалануға беріліп, 3249 қазақстандық жұмыспен қамтылды.

Елорданы еңселендірген экономикалық аймақ дамудың жауапты кезеңіне қадам басты

2026 жылдың қаңтар–сәуір айларында ауыл шаруашылығының жалпы өнімі 3,6%-ға өсіп, 1 251,2 млрд теңгені құрады.

Өсім мал шаруашылығындағы өндірістің 3,5%-ға (1 158,5 млрд теңге), ал өсімдік шаруашылығындағы өндірістің 7,6%-ға (70,6 млрд теңге) артуы есебінен қамтамасыз етілді.

АӨК-ке салынған негізгі капитал инвестициялары бірінші тоқсанда 70,6%-ға, ал азық-түлік өндірісіне салынған инвестициялар 363,4%-ға өсті.

Бұл миллиардтар мен пайыздардың артында әр қазақстандық үшін маңызды мәселе – елдің азық-түлік қауіпсіздігі және дүкен сөрелерінде сапалы, жаңа әрі ең бастысы отандық өнімдердің тұрақты болуы тұр.

Сүт, ет және астық өндірісі артқан сайын қымбат импортқа тәуелділік азаяды. Бұл өз кезегінде халықтың азық-түлік себетіндегі бағалардың тұрақтануына ықпал етеді.

Ауыл шаруашылығы саласындағы технологиялық жаңғыруға отандық ауыл шаруашылығы техникасын жеңілдетілген лизинг арқылы сатып алу бағдарламасы серпін берді. Бұл мақсатқа 2026 жылы 300 млрд теңге бөлінді. Нәтижесінде сатып алынатын техникалардағы қазақстандық өнімнің үлесі 70%-дан 95%-ға дейін өсті.

Жаңа экономикалық кезеңдегі ҚДБ: индустриялық алыптардан жоғары технологияға дейін

Мемлекет ауыл шаруашылығы өнімдерінің бағасын тұрақтандыру бағытында бірқатар шараларды жүзеге асыруда. Қалаларда жәрмеңкелер ұйымдастырылып, онда өнімдер өндірушілерден тікелей нарық бағасынан 15–20%-ға арзан сатылады.

Сондай-ақ сауда үстемелеріне бақылау жүргізіліп, құс еті, балық, ірімшік, қант, алма және басқа да өнімдер бойынша отандық өндіріс дамытылуда. Азық-түлік тауарларының баға қалыптастыру тізбегіндегі делдалдық схемаларды анықтайтын өңірлік комиссиялар жұмыс істейді.

Ішкі нарықтың негізгі 23 азық-түлік тауары бойынша қамтылу деңгейі 80%-дан 100%-ға дейін жетеді.

Қазіргі көрсеткіштер Қазақстанның экономикалық өсімі сыртқы конъюнктура мен шикізат бағасына тәуелді модельден біртіндеп бас тартып, тұрақтылықтың негізгі көзі ретінде ішкі жаңғыртуға, отандық өндіріс орындарына және нығайып келе жатқан агроөнеркәсіп кешеніне сүйенетін жаңа даму үлгісіне көшіп жатқанын көрсетеді.

Қазақстанның цифрлық болашағы: Жаңа экономикалық бағыт қалай қалыптасады?