Доллар бағамы өсуі мүмкін: АҚШ тағы мықты статистика Қазақстанға да әсер етпек

Экономист Элдар Шамсутдиновтың айтуынша, АҚШ Еңбек министрлігінің есебіне сәйкес, қаңтар айында ауыл шаруашылығынан тыс секторда (Nonfarm Payrolls) 130 мың жаңа жұмыс орны ашылған. Ал StreetAccount қызметінің консенсус-болжамы небәрі +70 мың болған. Жұмыссыздық деңгейі 4,3% болып, күтілген 4,4%-дан төмен қалыптасты.

Жалпы алғанда, 2025 жылы экономикалық өсім баяулағанына және статистикалық деректер бірнеше рет қайта қаралғанына қарамастан, 2026 жылдың басында АҚШ экономикасы тұрақтана бастағанын аңғартады. Жаңа жұмыс орындарының басым бөлігі денсаулық сақтау және әлеуметтік салада құрылған.

Анықтама: StreetAccount – ірі инвестициялық банктер мен талдау компанияларының болжамдарын біріктіретін сервис. Оның көрсеткіші – макроэкономикалық дерек жарияланар алдындағы нарықтың орташа күтімі.

Есептің негізгі көрсеткіші – Nonfarm Payrolls (NFP). Бұл – ауыл шаруашылығы, үй қызметкерлері және коммерциялық емес сектордың бір бөлігін есептемегендегі бір ай ішінде АҚШ экономикасында құрылған жұмыс орындарының саны. Қарапайым тілмен айтқанда, қанша адамның жалақы ала бастағанын көрсетеді. Бұл – еңбек нарығының жағдайын бағалайтын басты индикатор және АҚШ Федералдық резерв жүйесі (ФРЖ) үшін пайыздық мөлшерлеме туралы шешім қабылдаудағы негізгі бағдар.

АҚШ еңбек нарығын зерттеуші Лаура Ульрихтің айтуынша, өткен жылдың соңында экономика күтілгеннен аз жұмыс орнын құрған. Қайта есептеулер 2025 жылғы әлсіздікті растады. Алайда қаңтардағы 130 мыңдық өсім инвесторлардың қысқа мерзімді көңіл күйін өзгертуге жеткілікті болды.

Нарық реакциясы

Есеп жарияланғаннан кейін АҚШ және әлемдік қаржы нарықтары бірден әрекет етті:

АҚШ қазынашылық облигацияларының кірістілігі өсті;S&P 500 индексі бойынша фьючерстер шамамен 0,50%-ға артты;DXY индексі бастапқыда 0,50%-ға дейін көтеріліп, кейін өсім 0,12%-ға дейін баяулады.

Мұның мәні түсінікті: еңбек нарығының мықты болуы ФРЖ-ның жақын арада базалық мөлшерлемені төмендету ықтималдығын азайтады. Қазір мөлшерлеме 3,75% деңгейінде. Мөлшерлеме жоғары күйінде неғұрлым ұзақ сақталса, долларлық активтер соғұрлым тартымды бола түседі.

Бұл дамушы елдерге және Қазақстанға нені білдіреді?

Тарихи тұрғыдан алғанда, доллар күшейген кезеңде дамушы елдердің (Emerging Markets) валюталары әлсірейді. Инвесторлар тәуекелі жоғары активтерден қаражатты шығарып, долларлық құралдарға көбірек көңіл бөледі.

DXY индексінің тіпті 1%-ға өсуі бірнеше апта ішінде дамушы елдер валюталарының 0,5–1,5% аралығында әлсіреуіне әкелуі мүмкін. Бұл – дүрбелең емес, капитал ағындарының қайта бөлінуі.

Қосымша тәуекел – баға қысымы. Қазақстан Ұлттық банкінің айырбас бағамының инфляцияға әсері туралы зерттеуіне сәйкес, теңге бағамының өзгеруі уақыт өте келе импорттық тауарлар мен қызметтердің қымбаттауы арқылы тұтыну бағаларына беріледі.

Яғни теңге әлсіреген жағдайда техника, автокөлік, дәрі-дәрмек, жабдықтар және басқа да импорттық тауарлар қымбаттап, инфляциялық қысым күшейеді.

Сонымен қатар доллар мықты болған кезде Ұлттық банкке базалық мөлшерлемені тез төмендету қиындай түседі, өйткені теңгенің әлсіреуі баға өсімін үдетуі мүмкін.

Алдағы кезең

Алдағы апталарда АҚШ-тағы инфляция мен еңбек нарығына қатысты жаңа деректер шешуші рөл атқарады.

Егер статистика мықты болып қала берсе, доллар өсу бағытын сақтауы ықтимал. Ал экономиканың баяулау белгілері байқалса, мөлшерлемені төмендету жөніндегі күтулер күшейіп, долларға қысым азаюы мүмкін.

Қазіргі таңда жаһандық нарықтар бір нәрсені айқын көрсетіп отыр: АҚШ экономикасы тұрақтылық белгілерін танытуда, доллар қолдау алып отыр, ал Қазақстан үшін бұл – оның әлсіреу кезеңдеріне қарағанда анағұрлым күрделі сыртқы жағдай қалыптасқанын білдіреді.