Еліміз мұнай өндіру көлемін жылына 100 миллион тоннаға жеткізеді

Еліміз мұнай өндіру көлемін жылына 100 миллион тоннаға жеткізеді. Атырау, Павлодар, Шымкент қалаларындағы 3 ірі кәсіпорын жаңғыртылды. Нәтижесінде ішкі нарықты сапалы жанар-жағармаймен толық қамтуға мүмкіндік бар. Ал бүгінде 13 млн-ға жуық адам табиғи газдың игілігін көріп отыр. Осы тұста еліміз шикізатты өндіріп қана қоймай, оны терең өңдеуге де басымдық бере бастады.

Биыл мұнай-газ химия саласындағы өндіріс көлемі 477 мың тоннадан асты. Жыл соңына дейін 590 мың тонна өнім алу жоспарда бар. Метанол өндіретін зауыт салу жөніндегі алғашқы инвестициялық келісімге қол қойылды. Бұдан бөлек мұнай-газ химиясы өнеркәсібін дамытудың 2024-2030 жылдарға арналған жол картасы бекітілді. Қазіргі уақытта Парламентте салаға қатысты тиісті заң жобасы қаралып жатыр.  

Еділ Жаңбыршин, ҚР Парламенті Мәжілісінің депутаты:

- Қазақстанның қазіргі мұнай-газ өндіру көлемі негізінен үш ірі кен орнына – Теңіз, Қашаған және Қарашығанаққа тәуелді. Ал өзге кен орындарының қоры сарқылу кезеңіне жақындап қалды. Сондықтан жаңа мұнай мен газ қорларын анықтау – бұл тек энергетикалық емес, ұлттық қауіпсіздік пен экономикалық егемендік мәселесі. Жалпы 2012 жылға дейін еліміздің жер қойнауындағы болжамды алынатын шартты отын ресурстары 22,7 млрд тонна деп бағаланған болса, 2010-2012 жылдары жүргізілген зерттеулер нәтижесінде бұл көрсеткіш 76 млрд тоннаға дейін қайта есептелді.

Алда жаңа міндет бар – ол заңнаманы жаңғырту. Себебі мұнай-газ химиясы табыс көзі болуымен қатар ел экономикасының орнықты дамуы үшін маңызды. «Жаңа заң шикізаттық модельден терең өңдеуге көшу - стратегиялық қажеттілік», - дейді мамандар. Оны ілгерілету үшін заңнамалық тетіктерді айқындау қажет.

Темірлан Үркімбаев, ҚР Энергетика министрлігі мұнай-газ химиясы және техникалық реттеу департаментінің директоры:

- Қазір біз мұнай-газ химия өнеркәсібі туралы заң әзірлеп жатармыз. Мұндай заңнама Кеңес одағы тарихында болмаған. Заң не үшін қажет десеңіз, біріншіден, Республика үшін де, инвестор үшін де, нақты құқықтық негіз болады. Сонда инфрақұрылымды дамытып, ішкі нарық қажеттіліктерін қамтып, экспорттық потенциалымызды ұлғайта аламыз. Себебі мұнай-газ химиясы бұл - жаңа өнеркәсіп. Оны дамыту үшін үлкен жұмыс жүргізіліп жатыр.

Бүгінде мұнай-газ химиясы ел дамуының қуатты қозғаушы күшіне айналды.  Сала серпінді дамып, ел игілігіне жарап жатыр. Пластмасса, полимер, тыңайтқыш, отын, медицина мен тұрмыста қолданылатын мыңдаған өнім осы саладан бастау алады. Ал қазір еліміз шикізатты өндіріп қана қоймай, оны терең өңдеуге басымдық беріп отыр. Бұл бағытта Атырау, Павлодар, Шымкент қалаларында орналасқан үш ірі кәсіпорын жаңғыртылды. Дегенмен шикізатты терең өңдеуде саланың әлеуеті толық пайдаланылмай отыр. Күрделі өнім шығару әлі де төмен. Сарапшылар, шикізат ресурстары мен мұнай бағасы құбылып тұрған заманда өңдеу көлемін ұлғайтып, дайын өніммен сыртқы нарықтарға шығу керектігін айтады. Әрі саланы цифрландыру маңызды.

Жақып Хайрушев, энергетика саласының сарапшысы:

- Қазір еліміз әр салада цифрландырудың көшін бастап тұр. Сондықтан энергетика, мұнай-газ химия саласын да  цифрландыру өте маңызды. Бұл кез келген келеңсіздіктің алдын алуға көп көмек болады. Әрі өндіріс көлемінің артыуына да зор ықпал етеді.

Қазір елімізде химия және мұнай-газ химиясы саласында 12 ірі кәсіпорын жұмыс істейді. Өндірістер минералды тыңайтқыштар, бейорганикалық және органикалық химиялық заттар шығарады. Ал алдағы бес жылда еліміздің шаруалары толықтай отандық тыңайтқыштармен қамтылмақ. Жалпы салаға серпін беру үшін Мемлекет басшысы оның бәсекеге қабілеттілігін арттыру қажеттігін тапсырған болатын.

Авторы: Айнұр Қуатқызы