Еліміздің халықаралық аренада абыройы артты

Қазақстанның Халықаралық аренада абыройы артып, маңызы күшейіп келеді. Саяси сарапшылар осылай дейді. Оған негіз де жоқ емес. Еліміз жаһандық проблемаларды шешуге өте тиімді тәсілдерді ұсынып жүр. Көп векторлы сыртқы саясатты да сапалы жүргізіп отыр. Соның арқасында Қазақстанның орта держава ретіндегі ұсынысы әрі ұстанымымен әлемнің кез келген елі санасатын деңгейге жетті.

Халықаралық қарым-қатынастар жүйесі өзгеріп жатқан кезеңде «орта державалардың» әлемдік саясаттағы салмағы артып келеді. Әсіресе Еуразиялық кеңістікте қауіпсіздікті, жүйелі даму мен өркендеуді қамтамасыз етуге елеулі үлес қосып отыр. Қазақстан халықаралық қоғамдастықтың беделді мүшесі ретінде ұзақ жылдардан бері өз миссиясын мінсіз атқарып келе жатыр. Мұны сарапшылар да жоғары бағалады. 

Нұргелді Әбдіғаниұлы, саясаттанушы:

- Қазақстан өзінің 30 жылдан аса уақыт бойы ұстанып келе жатқан мықты бағаты бар. Бұл көпжақты саясат. Яғни Батыспен де Шығыспен де басқа тараппен де тең құқылы саясатты ұстанып өз мүддесін қорғай білу. Сондықтан біз алдағы уақытта да осы бағыттан айнымай мемлекеттік мүддені бірінші орынға қоя отырып әрекет етуіміз қажет. Бұған Қазақстанның географиялық орналасу мүмкіндігі де, сирек металдарға, табиғи қорға байлығы да мүмкіндік береді.

Еліміз тәуелсіздік алған жылдан бері сыртқы саясатта дипломатияны жақтап келеді. Жақтап қана қоймай, бейбітшілік орнату жолында айтарлықтай көп іс атқарды. Мәселен, БҰҰ-ның бітімгерлік операцияларына қатыстық. Таяу Шығыстағы елдерге гуманитарлық көмек көрсетіп, тұрақтылық туының биік екенін көрсетті. Ал қазір әлем жік-жікке бөлініп, алпауыт елдер бақталастыққа бой алдырғанда орта державалар дау-дамайды реттеуге жиі дәнекер болуда. Қазақстан талай мәрте «арағайындық» жасап, бейбіт жол көрсеткенін төрткүл дүние көрді. Аймақтық қақтығыстарды реттеуде әділ шешім ұсына білді.

Нұргелді Әбдіғаниұлы, саясаттанушы:

- Қазақстан жаһандық саяси кеңістікте өзінің бітімгерлік миссиясын дәлелдеген, өзінің орта держава статусын дәлелдеген мемлекет. Сирия дағдарысы бойынша келіссөздер Астанада өтті. Армения мен Әзербайжан арасындағы келіссөздер бастауы Алматыда басталып, Вашингтонда аяқталды. Осы ретте АҚШ Президентінің Ресей-Украина дағдарысының келіссөзіне де Қазақстан үн қосып, жауласушы тараптарды келісөз үшін өз алаңын ұсынуға дайын екендігін мәлімдеді. Қазақстанның осында бітімгершілік бастамалары АҚШ пен Қазақстан арасындағы диологтың статусын салмақтай түседі.

Бұл ғана емес, Қазақ елінің әлемдік аренадағы абыройы экономикалық тұрғыда да артып тұр. Қазақстан әлемнің әр түкпіріндегі елдермен алыс-берісті арттыруға бейіл. Мәселен, 2030 жылға қарай Ақтау және Құрық порттарының өткізу қабілеті 10 млн тоннаға жетеді. Қазірдің өзінде тасымал көлемі 6 млн тоннадан асып отыр. Енді Қазақстанның бидайы Әзербайжан арқылы Арменияға жеткізіледі. Бұған дейін астық Ақтау порты арқылы Иранға тасымалданатын. Кезінде теміржолмен Батыстағы шет мемелкеттерге жүкті Ресей арқылы тасымалдасақ, қазір Каспий теңізі арқылы жіберуге мүмкіндік мол. Мамандар Таяу Шығыс, Түркия, Жерорта теңізі арқылы Батыс Еуропа, Солтүстік Африка, Солтүстік және Оңтүстік Америка бағытын еңсеріп жатқанымызды айтады. Біздегі зор мүмкіндікке көрші елдер де қызығып отыр.

Қуаныш Есетов, Теңіз көлігі кәсіпкерлері қауымдастығының төрағасы:

- Өзбекстандық, қырғызстандық, тәжістандық әріптестеріміз осыған жоғары қызығушылық білдіруде. Себебі олар да біз сияқты Еуразия құрлығының ортасында қалып, жан-жаққа, мұхитқа, теңізге апаратын өздерінің шикізат, шығарып жатқан өнімдерін апарудың жолдарын қарастыруда. Осылайша біздің порттарымыз Ақтау және Құрық порты Әзербайжанға жолданып жатқан бағдар бағыты тек қана Қазақстан үшін маңызды емес, жалпы Орта Азия үшін өте жоғары маңызы бар жол.

Мәселен Қазақстан мен АҚШ арасындағы тауар айналымы елдің жалпы сыртқы сауда құрылымында 2,3 пайыздан 3 пайызға дейін өскен. Ұлттық статистика бюросының мәліметі осыны көрсетіп отыр. Өткен жылы бұл көрсеткіш рекордтық 4,2 млрд долларға жетіп, бес жыл ішінде екі есе артқан.

Авторлары: Айнұр Қуатқызы Ернар Нысанбай