Энергетика саласындағы әрбір алтыншы қызметкер жұмыс істеген алғашқы жылы ақ кетіп қалады салалық зерттеу

«Орталық-Азия Электроэнергетикалық Корпорациясының» акционері Сергей Кан үш ірі энергетикалық холдингте («Самұрық-Энерго» АҚ, «Қазақстандық коммуналдық жүйелер» ЖШС және «ОАЭК» АҚ) жүргізілген кадр көрсеткіштерінің зерттеу нәтижелерін ұсынды. Зерттеу жалпы саны 27 компанияны, 31 мың қызметкерді, яғни бүкіл сала кадрларының үштен біріне жуығын қамтыды.

— Энергетикадағы кадр мәселесі — бұл жекелеген қиындық емес, бұл тұтас жүйенің сенімділігіне тікелей әсер ететін фактор, — деп атап өтті Сергей Кан.

Зерттеу қорытындысы бойынша, соңғы үш жылда энергетикадағы кадрлар тұрақсыздығы 15%-дан асып кеткен, ал әрбір алтыншы маман жұмысқа орналасқан алғашқы жылы-ақ өз еркімен кетеді. Сала әлі де кадрлардың қартаюымен сипатталады: орташа жас 50-ге жақындап қалды, 60 жастан асқан қызметкерлердің үлесі 10%-ға жетті, ал жас мамандардың үлесі керісінше азайып барады. Жастар не энергетика саласын мүлдем таңдамайды, не жұмыс істеген алғашқы жылы-ақ басқа салаға ауысып кетеді.

Еліміздің бес бейінді университетінен алынған соңғы үш жылдағы мәліметтер де көңіл көншітпейді: мамандық бойынша оқитын студенттер саны 2023 жылдан 2025 жылға дейін 37%-ға қысқарған.

— Сонымен қатар, тек «Орталық-Азия Электроэнергетикалық Корпорациясы» компаниялар тобында «PROFENERGY» бағдарламасы қолға алынған 9 жыл ішінде 4 795 студент пен кәсіпорынның 1 379 қызметкері білім алуға және кәсіби дамуға қолдау тапты, — деп атап өтті ОАЭК акционері.

Қызметкерлер жұмыстан кетудің басты себебі ретінде қаржылық жағдайды атайды.

Қолданыстағы тарифтік реттеу моделіне сәйкес, энергетиктер еңбекақы қорына (ЕҚҚ) жұмсалатын шығындарды табиғи монополия субъектісінің тарифіне қызметкерлердің нақты санына қарай есептеп енгізуге міндетті. Жыл сайын жұмысшылар саны азайып, соның салдарынан еңбекақы қоры да жылдан-жылға қысқарып отыр. Салдарынан кәсіпорындар мамандарды тарту және оларды ұстап қалу мүмкіндігінен айырылып, кадрлардың кетуіне жол беріп отыр.

Энергетиктердің салалық қауымдастығы мемлекеттік деңгейде табиғи монополия субъектілерінің еңбекақы қорын қалыптастыру кезінде нормативтік санды есепке алу әдістемесін әзірлеп, бекітуді ұсынады. Сондай-ақ, мемлекеттік реттеу жүйесінде қызметкерлерге жұмсалатын рұқсат етілген шығындар тізбесін кеңейтуді, соның ішінде сауықтыру төлемдерін, оқу демалыстарын төлеуді, біліктілікті арттыруды және тұрғын үймен қолдауды енгізуді сұрайды.

Бүгінде Қазақстанның энергетика саласында 100 мыңға жуық адам еңбек етеді. Ел экономикасының тұрақтылығы мен халықтың өмір сүру сапасы тікелей осы жандардың жұмысына байланысты: үйлердегі жылу, кәсіпорындардың жұмысы, қалалардың жарығы, ауруханалар мен стратегиялық нысандардың іркіліссіз электр қуатымен қамтылуы — осының бәрі энергетиктердің қажырлы еңбегінің нәтижесі.