Энергия өндірушілердің шығындары мен тарифтеріне қатысты жаңа ережелер күшіне енеді

Атап айтқанда, энергия өндіруші ұйымдар мынадай санаттарға бөлінеді:

құрамында конденсациялық электр станциялары бар энергия өндіруші ұйымдар; құрамында жылу электр станциялары бар энергия өндіруші ұйымдар; құрамында газтурбиналық электр станциялары бар энергия өндіруші ұйымдар; құрамында бу-газ қондырғылары бар электр станциялары бар энергия өндіруші ұйымдар; құрамында гидравликалық электр станциялары бар энергия өндіруші ұйымдар; күн сәулесінің энергиясын пайдаланып электр энергиясын өндіретін энергия өндіруші ұйымдар; жел энергиясын пайдаланып электр энергиясын өндіретін энергия өндіруші ұйымдар; геотермалдық энергияны (топырақтың, жерасты суларының, өзендер мен су айдындарының жылуы) пайдаланып электр энергиясын өндіретін энергия өндіруші ұйымдар; антропогендік бастапқы энергия ресурстарын (тұтыну қалдықтары, биомасса, биогаз және электр және (немесе) жылу энергиясын өндіруге пайдаланылатын тұтыну қалдықтарынан алынған өзге де отын түрлері) пайдаланып электр энергиясын өндіретін энергия өндіруші ұйымдар.

Электр энергиясын өндіруге жұмсалатын шығындар

Электр энергиясына шекті тарифтерді қалыптастыру кезінде ескерілетін электр энергиясын өндіруге арналған шығындарға мыналар жатады:

материалдық шығындар (отын, отынды тасымалдау, технологиялық қажеттіліктерге арналған су, жанар-жағармай материалдары, қосалқы материалдар); өндірістік персоналдың еңбегіне ақы төлеу шығындары; әлеуметтік салық және әлеуметтік аударымдар; негізгі құралдар мен материалдық емес активтердің амортизациясы, аукциондық сауда-саттық шеңберінде іске асырылған маневрлік генерация режиміндегі генерациялайтын қондырғыларды қоспағанда; жөндеу жұмыстары (негізгі құралдардың құнын арттырмайтын ағымдағы және күрделі жөндеу); қоршаған ортаға эмиссиялар үшін төлем; су ресурстарын пайдаланғаны үшін төлем; салықтар (жер, көлік, мүлік, пайдалы қазбаларды өндіру салығы және басқа да міндетті төлемдер); техникалық диспетчерлеу қызметтері; электр энергиясын өндіру мен тұтынуды теңгерімдеуді қамтамасыз ету қызметтері; өндірістік сипаттағы бөгде ұйымдардың қызметтері.

Кезең шығындары

Кезең шығындарына мыналар енгізіледі:

әкімшілік персоналдың еңбегіне ақы төлеу; міндетті сақтандыру түрлеріне арналған шығындар, салықтар, алымдар мен төлемдер; негізгі құралдар мен материалдық емес активтердің амортизациясы, аукциондық сауда-саттық шеңберінде іске асырылған маневрлік генерация режиміндегі генерациялайтын қондырғыларды қоспағанда; іссапар шығындары; бөгде ұйымдардың қызметтері (аудиторлық қызметтер, банк қызметтері, байланыс қызметтері); жұмыс беруші мен қызметкерлер арасындағы ұжымдық шартқа сәйкес әлеуметтік төлемдер мен материалдық көмек көрсетуге арналған шығындар.Бұл ретте дене дайындығын және спорттық-сауықтыру қызметтерін (спортзал, бассейн және т.б.) өтеу шығындары есепке алынбайды;айналым қаражатын толықтыру үшін ұлттық валютада алынған қарыз қаражаты бойынша сыйақы төлеу шығындары.

Мұндай шығындар Қазақстан Ұлттық Банкі белгілеген базалық мөлшерлеменің 2,5 еселенген мөлшерінен аспайтын шекте есептеледі.

Инвестициялық жобалары бойынша шығындарды қаржыландыру көзі шекті тарифтің инвестициялық құрамдас бөлігінен бөлек елеулі көлемдегі сыртқы қаржыландыру (кредиттер, қарыздар) болған энергия өндіруші ұйымдар үшін, сондай-ақ бұрын тартылған міндеттемелердің негізгі борышын қайта қаржыландыру және өтеу мақсатында алынған кредиттер, қарыздар мен өзге де қаражаттар үшін, егер олар Әдістеменің 2-тарауы 1-параграфы қолданысқа енгізілген жылға дейін алынған болса, ұйымның бастамасы бойынша кезең шығындарына мыналар енгізіледі:

ұлттық валютада алынған қарыз қаражаты бойынша сыйақы төлеу шығындары – Ұлттық Банк белгілеген базалық мөлшерлеменің 2,5 еселенген мөлшерінен аспайтын шекте; шетел валютасында алынған қарыз қаражаты бойынша сыйақы төлеу шығындары – Лондон банкаралық нарығының базалық мөлшерлемесінің 4 еселенген мөлшерінен аспайтын шекте.

Бұл ретте осы тармақтың үшінші бөлігінде көрсетілген энергия өндіруші ұйымдар үшін электр энергиясына шекті тарифтердің қолданылу мерзімі аяқталғанға дейін электр энергиясына шекті тарифті есептеу формуласындағы пайда нормасы нөлге теңестіріледі.

Шекті тарифті түзету тәртібі

Электр энергиясына шекті тарифтерді қалыптастыру кезінде ескерілетін шығындар тікелей электр энергиясын өндіруге қатысты болуы тиіс.

Егер кейінгі жылдарға электр энергиясына шекті тарифті түзету қажет болса, энергия өндіруші ұйымдар 1 қыркүйекке дейін уәкілетті органға оның ақпараттық жүйесі арқылы өтініш беріп, электр энергиясын өндіруге жұмсалатын шығындардың болжамды өсуі туралы ақпарат ұсынады.

Оған растайтын құжаттар, алдыңғы жылдағы қаржылық есептілік, сондай-ақ Қазақстан Республикасының әлеуметтік-экономикалық дамуының орта мерзімді жоспарларында көзделген инфляцияның болжамды деңгейін ескере отырып жасалған есептеулер қоса берілуі тиіс.

Егер пайда нормасы өзгерген жағдайда да шекті тарифті түзету қажет болса, энергия өндіруші ұйымдар 1 қыркүйекке дейін уәкілетті органның ақпараттық жүйесі арқылы шекті тарифті түзету туралы өтініш пен Пайда нормасын айқындау әдістемесіне сәйкес жасалған есептеулерді ұсынады.

Уәкілетті орган түзеткен электр энергиясына шекті тарифтер мен теңгерімдеуші электр энергиясына шекті тарифтер тарифтер түзетілген жылдан кейінгі жылдың 1 қаңтарынан бастап қолданысқа енгізіледі. Бұған Әдістеменің 2-тарауы 1-параграфы қолданысқа енгізілетін жыл ерекшелік болып табылады.

Ағымдағы жылы шығындар артқан жағдайда

Егер ағымдағы жылы электр энергиясын өндіруге жұмсалатын нақты шығындар өссе, энергия өндіруші ұйымдар жылына бір реттен артық емес уәкілетті органның ақпараттық жүйесі арқылы шығындардың өскені туралы ақпаратты ұсына алады.

Бұл ақпаратқа растайтын құжаттар қоса берілуі тиіс және ол электр энергиясына өзгертілген шекті тарифтерді енгізу болжанған күнге дейін екі ай бұрын беріледі.

Өзгертілген электр энергиясына шекті тарифтер олар бекітілген айдан кейінгі айдың бірінші күнінен бастап қолданысқа енгізіледі.

Электр энергиясына шекті тарифтерді бекіту және түзету кезінде энергия өндіруші ұйымдар тиісті кезеңге арналған салық декларациясын ұсынады.

Растайтын құжаттар болмаған жағдайда уәкілетті орган энергия өндіруші ұйымға хабарлай отырып, электр энергиясына шекті тарифті түзетуден бас тартады.

Жыл сайын есеп беру міндеті енгізілді

Сонымен қатар қағидалар мынадай жаңа тармақпен толықтырылды:

Энергия өндіруші ұйымдар жыл сайын 31 наурыздан кешіктірмей уәкілетті органның ақпараттық жүйесі арқылы алдыңғы күнтізбелік жыл бойынша: электр энергиясын өндіру және өткізу шығындары туралы; электр энергиясын өндіру және өткізу көлемдері туралы есептерді уәкілетті органға ұсынуға тиіс.

Бұдан бөлек, басқа да нормативтік құқықтық актілерге өзгерістер енгізілді.

Бұйрық 2026 жылғы 21 қыркүйектен бастап қолданысқа енгізіледі.