Еуропарламент Еуропадағы тұрғын үй дағдарысын еңсеруге кірісті

Аталған комитет — Еуропарламент тарихында алғаш рет құрылған арнайы орган. Ол 2024 жылдың желтоқсанында Еуропа одағына мүше елдердің басым бөлігінде ушығып тұрған тұрғын үй тапшылығы мәселесін шешу үшін құрылған.

Испаниядан сайланған еуродепутат Борха Хименес Ларрастың (EPP фракциясы) жетекшілігімен әзірленген баяндама бір жылға созылған тыңдаулардың, Милан, Барселона, Вена секілді проблемалы қалаларға жасалған сапарлардың және мыңдаған түзетулерді қараудың нәтижесі болды.

Баяндамаға 1456 түзету ұсынылды. Олардың арасында 49 ұсыныс қорытынды дауысқа беруге шығарылды. Комитет мүшелері, оның ішінде төрағасы Ирена Тинагли (S&D, Италия), бүкіл Еуроодаққа арналған түпкілікті ұсынымдар нұсқасын бекітуі тиіс болды.

Баяндаманың негізгі ұсыныстары мыналардан тұрады:
— тұрғын үй қорын арттыруды басты басымдық ету, яғни құрылыс пен жаңғырту қарқынын жеделдету, бюрократиялық және рұқсат беру рәсімдерін қысқарту;

— қысқамерзімді жалға беру платформаларын (Airbnb және ұқсас сервистер) реттеу, туристік тұрғын үйге инвестицияларды шектеу арқылы пәтерлерді ұзақ мерзімді нарыққа қайтару;

— бос тұрған тұрғын үйлермен күрес, себебі ЕО-дағы тұрғын үй қорының шамамен 20 пайызы пайдаланылмай тұр. Осыған байланысты бос үйлерге салық салу және оларды мәжбүрлі түрде нарыққа қайтару ұсынылады;

— ЕО қорларын тиімді пайдалану, атап айтқанда, бірігу қорлары, Еуропалық инвестициялық банк (EIB) және 2028–2034 жылдарға арналған болашақ көпжылдық бюджет (MFF) арқылы қолжетімді әрі әлеуметтік тұрғын үйге инвестицияны екі есе арттыру;

— осал топтарды қолдау — жастарды, табысы төмен отбасыларды, баспанасыздарды қорғау және лайықты тұрғын үйге қолжетімділікті іргелі құқық ретінде тану;

— тұрғын үй нарығындағы алыпсатарлық пен «қаржыландыруға айналдыру» үрдісіне қарсы шаралар, тұтас кварталдарды сатып алатын институционалдық инвесторларға шектеу қою.

Дауыс беру Францияның Страсбург қаласында өтіп, Еуропарламенттің мультимедиалық порталында тікелей эфирде көрсетілді.

Комитет мақұлдағаннан кейін баяндама бүкіл Еуропарламенттің пленарлық отырысына жолданады. Ол 2026 жылдың наурыз айында қаралады деп күтіліп отыр. Тек осы кезеңнен кейін ғана резолюция ЕП-ның ресми ұстанымына айналып, Еурокомиссия мен мүше мемлекеттердің саясатына ықпал ете алады.

Еске салайық, 2010 жылдардан бері ЕО-да тұрғын үй бағасы 55–60 пайызға, ал жалдау ақысы 20–27 пайызға қымбаттаған. Кейбір елдерде бұл көрсеткіш екі есе артқан. Еуропалықтардың шамамен 20 пайызы табысының 40 пайызынан астамын баспанаға жұмсайды, ал әрбір оныншы азамат жалдау ақысын уақытында төлей алмайды. Қазір Еуроодақта 1 миллионнан астам баспанасыз адам бар. 30–35 жасқа дейінгі жастардың едәуір бөлігі ата-анасымен бірге тұрады, Польшада 25–34 жас аралығындағы әрбір екінші жас осы санатқа жатады.

Бүгінгі дауыс беру 2025 жылдың желтоқсанында Еурокомиссия ұсынған қолжетімді тұрғын үй жөніндегі Еуропалық бағдарлама аясында өтіп отыр. Көптеген депутат HOUS баяндамасын осы жоспарды «күшейтетін» құжат деп атап, алыпсатарлық пен бос тұрған пәтерлерге қарсы әлдеқайда қатаң шаралар қабылдауға шақырып отыр.

Осыған дейін Еуропарламентте Орта дәліздің өсіп келе жатқан рөлі талқыланған болатын.