Хакерлер ұшақтарды қарауылға алды

Хакерлер жердегіні қойып, ұшақтағы жолаушыларды қарауылға ала бастады.

Біздіңше халықаралық ірі әуе компанияларының бағыты айқын, есебі дәл тәрізді. Бірақ кейінгі кезде кибершабуылдар дәл осы саланы айналдыра бастаған. Өйткені осал тұсын тапқан. Хакерлер негізінен ақшалы, бай-қуатты ортаны төңіректейді әрине. Әуежайларға төнген цифрлық қауіп те осы сөзімізді нақтылай түседі. Әлемде күніне 2 мың киберқылмыс тіркелсе, соның дені дамыған елдерде жасалған.

Әлемнің бірнеше ірі әуежайында цифрлық қауіп күшейді. Лондон, Брюссель, Браденбургте рейстер кешігіп, жолаушылар жолынан қалды. Әуежайлардағы ақау бір мезгіл, бір мезетте басталған. Кей бағыттарда онлайн тіркеу тоқтап, әуе компаниялары жолаушыларды қолына қағаз бен қалам алып тіркеуге мәжбүр болды. Бір қызығы зерттеуге қарағанда  кибершабуылшылар әуежайларды емес, ондағы жолаушыларды қарауылға алған. Яғни олардың жеке бас деректерін өңдеп, жүк тіркейтін Collins Aerospace компаниясының cMUSE атты бағдарламалық жүйесін бұзып кірмек болған. Жауапты америкалық компания АҚШ-тың Бағалы қағаздар және биржалар жөніндегі комиссиясына берген ресми есебінде бұл оқиғаны деректерді бұғаттап, ақша талап ететін шабуыл түрі деп атады. Компания мәліметі бойынша, шабуыл ұшу қауіпсіздігіне тікелей әсер етпеген және қаржылық шығын келтірмеген.

София Ларсен, Еуропалық одақтың киберқауіпсіздік агенттігі өкілі:

- Лондон, Брюссель мен Браденбург әуежайларына жасалған шабуыл – тасымал тізбегі арқылы іске асқан типтік шабуыл. Яғни хакерлер тікелей әуежайларға емес, олардың бағдарламалық серіктесіне соққы берген. Мұндай тәсілді дер кезінде анықтау қиын, сондықтан бұл өте қауіпті тенденция.

Мамандар мұны тек техникалық ақау емес, ұлттық қауіпсіздікке төнген қатер дейді. Бір ғана бағдарламалық серіктестің осалдығы жүздеген әуежай мен миллиондаған жолаушыны тақырға отырғызуы мүмкін. Сарапшылар бұл оқиғадан кейін авиация саласы бағдарламалық тәуелсіздікті арттырып, халықаралық киберқауіпсіздік стандарттарын күшейтуі қажет дейді.

Маркус Маррей, Киберқауіпсіздік бойынша халықаралық сарапшы:

- Әуежайлар – бүгінгі цифрлық экожүйенің ажырамас бөлігі. Бір ғана маңызды жүйенің істен шығуы бүкіл логистика мен жолаушы ағымына әсер етеді. Сондықтан алдын ала қорғаныс пен резервтік шешімдерге дайын болу – басты талап. Соңғы оқиғалар бұл жүйенің әлі де әлсіз екенін көрсетті.

Қазір арнайы қызметтер шабуыл кезінде деректердің қолды болған-болмағанын анықтап жатыр. Бірақ мыңдаған адам жолдан қалып, жүздеген рейс тоқтағаны рас. Бұл цифрлық дәуірдің игілігімен қатар, қауіп-қатері де артқанын көрсетеді. Бір ғана бағдарламалық жүйенің осалдығы жаһандық әуе қатынасына әсер еткенін ескерсек, киберқауіпсіздік енді тек ІТ мамандарының ғана емес, тұтас мемлекеттердің ұлттық мүддесін қорғаудың басты құралына айналып отыр.

Авторы: Нұрбике Жігер